Aciz Vesikası Nedir?
Aciz vesikası, icra takibinde alacaklının alacağını tamamen tahsil edemediğini gösteren ve icra dairesince düzenlenen resmî belgedir. Kanundaki adı borç ödemeden aciz vesikasıdır (İİK m. 143). Belgeye bağlanan alacak için borçludan faiz istenemez. Borç, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren 20 yıl geçince zamanaşımına uğrar. Alacaklı bir yıl içinde yeniden takibe geçerse borçluya yeni ödeme emri gönderilmez (İİK m. 143/3-6).
Aciz vesikası nedir, aciz belgesi ne demek?
Haciz yoluyla yapılan takipte borçlunun malları satılıp para paylaştırıldıktan sonra alacağın bir kısmı ödenmeden kalabilir. İcra dairesi kalan miktar için hemen bir belge düzenler ve alacaklıya verir. Bir sureti de borçluya gönderilir (İİK m. 143/1).
Aciz vesikası nedir sorusunun kısa cevabı budur. Bu kayıt, borçlunun o tarihte borcunu ödeyecek malvarlığının bulunmadığını resmî olarak kayda geçirir. Borcu ortadan kaldırmaz, sadece borcun ödenmeyen kısmını tespit eder (İİK m. 143/2).
Aciz belgesi ne demek diye soranlar aynı belgeyi arar. Kanun metninde “aciz vesikası”, “aciz belgesi” ve “borç ödemeden aciz vesikası” ifadeleri birlikte geçer. Üçü de aynı belgeyi anlatır (İİK m. 143, 277, 278).
Kanun bu belgeye borç ikrarı içeren senet niteliği verir. Yani borçlunun borcu kabul ettiği bir senet gibi işlem görür ve alacaklıya tasarrufların iptali davasını açma hakkı tanır (İİK m. 143/2, 277).
Aciz kelimesi ne demek?
Kelime Arapçadan gelir. Türk Dil Kurumu sözlüğü “aciz” için güçsüzlük ve beceriksizlik anlamlarını verir (TDK, Güncel Türkçe Sözlük). “Vesika” ise belge demektir (TDK).
Aciz nedir diye sorulduğunda hukuk dilindeki karşılık ödeme gücünün yetmemesidir. Aciz vesikası ne demek sorusunu birebir çevirirsek “ödeme güçsüzlüğü belgesi” sonucuna ulaşırız. Belgenin günlük dildeki “aciz” sıfatıyla bir ilgisi yoktur, kişinin kendisini değil malvarlığını anlatır.
Borç ödemeden aciz belgesi nedir?
Kanun, 105. ve 143. maddelerin başlığında bu uzun adı kullanır. “Borç ödemeden” ifadesi borcun icra yoluyla tamamen ödenemediğini, “aciz” ise malvarlığının yetmediğini anlatır (İİK m. 105, 143).
İflas yoluyla takipte de aynı adla bir belge verilir. Bu durumda belgeyi icra dairesi değil iflas idaresi düzenler. Paralar dağıtılırken alacağının tamamını alamayan her alacaklıya ödenmeyen miktar için verilir (İİK m. 251/1).
Aciz vesikası türleri nelerdir?
Uygulamada iki tür konuşulur. Birincisi satış ve paylaştırma bittikten sonra verilen kesin aciz vesikasıdır. İkincisi haciz sırasında tutulan ve geçici aciz vesikası yerine geçen haciz tutanağıdır. Kanun metni bunları “kati” ve “muvakkat” kelimeleriyle anar (İİK m. 105, 277).
Kanun üçüncü bir türü iflas için öngörür. İflas idaresinin verdiği belge de 143. maddedeki sonuçları doğurur ama borçluya ek bir koruma sağlar (İİK m. 251/2).
| Tür | Ne zaman verilir? | Kim düzenler? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kesin aciz vesikası | Satış ve paylaştırmadan sonra alacak tamamen ödenmezse | İcra dairesi | İİK m. 143/1 |
| Aciz vesikası hükmündeki haciz tutanağı | Haciz sırasında haczedilebilir hiç mal bulunmazsa | Haczi yapan icra memuru | İİK m. 105/1 |
| Geçici aciz vesikası yerine geçen tutanak | Haczedilen malların değeri alacağa yetmezse | Haczi yapan icra memuru | İİK m. 105/2 |
| İflasta aciz vesikası | İflas masasındaki paralar dağıtılırken alacak tamamen ödenmezse | İflas idaresi | İİK m. 251/1 |
Kesin aciz vesikası nedir?
Haczedilen mallar satılır ve elde edilen para alacaklılara paylaştırılır. Alacaklı bu paylaştırmadan sonra alacağının tamamını alamamışsa icra dairesi kalan miktar için kesin belge düzenler (İİK m. 143/1).
Kesin aciz vesikası nedir diye bakan kişi için asıl önemli olan sonuçlardır. Faiz yasağı, 20 yıllık zamanaşımı ve bir yıl içinde ödeme emrisiz takip bu belgeye bağlanır. Kesin aciz belgesi sonuçları kanunda tek tek sayılmıştır (İİK m. 143/3-6).
Belge verilmeden önce icra memuru, satış tutarı yetmezse kendiliğinden yeni hacizler yaparak haczi tamamlar. Bu nedenle kesin belge, borçlunun bilinen başka haczedilebilir malı kalmadığı aşamada düzenlenir (İİK m. 139).
Geçici aciz vesikası nedir?
Ayrı bir belge değil, haciz tutanağının kendisidir. İcra memurunun takdir ettiği değere göre haczedilen malların alacağa yetmediği anlaşılırsa tutanak geçici aciz vesikası yerine geçer (İİK m. 105/2).
Geçici aciz vesikası alacaklıya tasarrufların iptali davası açma hakkı verir. Kanun bu tutanağa 277. maddedeki hakları açıkça bağlar (İİK m. 105/2, 277/1). Geçici aciz belgesi nedir sorusunun özü bu davadır.
Yargıtay geçici belgenin zamanaşımı bakımından kesin belge gibi sonuç doğurmadığını belirtir. Kararda geçici belgenin “sadece alacaklıya tasarrufun iptali davası açma hakkı” verdiği ve zamanaşımını kesmediği yazılıdır (Yargıtay 12. HD, E. 2018/385, K. 2018/1230).
Hacze kabil mal yoktur yazan tutanak aciz vesikası mıdır?
Evet. Kanuna göre haczi kabil mal bulunmazsa haciz tutanağı 143. maddedeki aciz vesikası hükmündedir (İİK m. 105/1). Yani bu tutanak geçici değil, kesin belge gibi sonuç doğurur.
Haciz memuru haczedilebilir mal bulamazsa bu durumu tutanağa yazmak zorundadır (İİK Yönetmeliği m. 41). Hacze kabil mal yoktur aciz vesikası olarak bilinen belge bu kayıttır. Yargıtay da 105. maddeye göre düzenlenen böyle bir belgede zamanaşımını 20 yıl olarak hesaplamıştır (Yargıtay 12. HD, K. 2018/1230).
Kesin ve geçici aciz vesikası arasındaki farklar nelerdir?
Fark, belgenin hangi aşamada ve hangi tespitle düzenlendiğinden doğar. Kesin belge paylaştırmadan sonra, geçici belge yerine geçen tutanak ise haciz sırasında ortaya çıkar (İİK m. 105/2, 143/1).
| Konu | Kesin aciz vesikası | Geçici aciz vesikası (tutanak) |
|---|---|---|
| Düzenlendiği aşama | Satış ve paylaştırmadan sonra | Haciz sırasında, kıymet takdirine göre |
| Tasarrufun iptali davası | Açılabilir (İİK m. 277/1) | Açılabilir (İİK m. 105/2, 277/1) |
| 20 yıllık zamanaşımı | Uygulanır (İİK m. 143/6) | Zamanaşımını kesmez (12. HD K. 2018/1230) |
| Faiz yasağı | Belgede yazılı alacak için faiz istenemez (İİK m. 143/4) | Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir |
| Ödeme emrisiz yeni takip | Bir yıl içinde mümkündür (İİK m. 143/3) | Kanunda ayrıca düzenlenmemiştir |
| Sicile kayıt | Nüshası özel sicile gönderilir (İİK m. 143/1) | Haciz tutanağı olarak dosyada kalır |
Aciz vesikası şartları nelerdir?
Kanun, icra dairesinin belgeyi “aciz vesikası düzenlenmesi için gerekli şartlar yerine gelmişse” düzenleyeceğini söyler (İİK m. 143/1). Bu şartlar kanunun haciz, paraya çevirme ve paylaştırma hükümlerinden çıkar.
- Haciz yoluyla takip: belge haciz yoluyla yürüyen bir takipte verilir. İflas yolunda belgeyi iflas idaresi düzenler (İİK m. 143, 251).
- Kesinleşmiş takip: ödeme emrine itiraz edilmemiş ya da itiraz kaldırılmış olmalıdır. Haciz bu aşamadan sonra istenir (İİK m. 78/1).
- Haciz: borçlunun malları haczedilmiş ya da haczedilebilir mal bulunamadığı tutanağa geçirilmiş olmalıdır (İİK m. 102, 105).
- Satış ve paylaştırma: kesin belge için haczedilen mallar paraya çevrilmiş ve para paylaştırılmış olmalıdır (İİK m. 143/1).
- Alacağın bir kısmının ödenmemesi: alacaklı alacağının tamamını alamamış olmalıdır. Belge sadece kalan miktar için düzenlenir (İİK m. 143/1).
Geçici aciz vesikası şartları daha dardır. Haciz sırasında icra memurunun takdir ettiği kıymete göre haczedilen malların alacağa yetmediğinin anlaşılması yeterlidir (İİK m. 105/2). Satış ya da paylaştırma beklenmez.
Aciz vesikası şartları Yargıtay kararı ile de ele alınmıştır. Yargıtay, 20 yıllık zamanaşımının uygulanması için borçlunun haczi kabil hiçbir malı bulunmadığının tespit edilip bunun kesin aciz vesikasıyla belirlenmesini arar (Yargıtay 12. HD, E. 2018/385, K. 2018/1230).
Aciz vesikası nasıl alınır?
Belge, ayrı bir başvuru süreciyle değil, haciz yoluyla takibin doğal sonucu olarak düzenlenir. Kanun icra dairesine şartlar oluşunca belgeyi “hemen” düzenleme görevi verir (İİK m. 143/1). Aciz vesikası nasıl alınır sorusunun cevabı bu takip adımlarıdır.
- Takip başlatılır: alacaklı icra dairesine takip talebinde bulunur ve borçluya ödeme emri gönderilir. Süreç için icra takibi yazımıza bakabilirsiniz.
- Takip kesinleşir: ödeme emrindeki süre geçer, itiraz varsa kaldırılır (İİK m. 78/1).
- Haciz istenir: haciz istemek hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılır (İİK m. 78/2).
- Haciz yapılır: borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki alacakları haczedilir. Üçüncü kişilerdeki alacaklar için haciz ihbarnamesi gönderilir (İİK m. 85, 89).
- Satış istenir: haczedilen malın satışı hacizden itibaren bir yıl içinde istenir (İİK m. 106/1).
- Para paylaştırılır: satış tutarı yetmezse icra memuru kendiliğinden ek hacizler yapar (İİK m. 139).
- Belge düzenlenir: alacağın kalan kısmı için icra dairesi aciz vesikası düzenler. Alacaklıya bir nüsha, borçluya bir suret verilir (İİK m. 143/1).
Haciz sırasında hiç mal bulunmazsa süreç kısalır. Tutanak o anda aciz vesikası hükmüne girer ve satış ile paylaştırma aşamaları yaşanmaz (İİK m. 105/1).
Aciz vesikasını kim verir, nereden alınır?
Haciz yolunda belgeyi takibi yürüten icra dairesi düzenler. Belge icra müdürü tarafından imzalanır ve mühürlenir (İİK m. 143/1, İİK Yönetmeliği m. 51). Aciz vesikası nereden alınır diye soran kişi takip dosyasının bulunduğu icra dairesine başvurur.
İflas yolunda ise iflas idaresi verir (İİK m. 251/1). Aciz vesikası kimlere verilir sorusunun cevabı, alacağının tamamını alamamış alacaklılardır. Belge borçluya değil alacaklıya verilir, borçluya sadece bir sureti gönderilir.
Borçlu aciz vesikası alabilir mi?
Belge borçlu lehine düzenlenen bir belge değildir. Kanun belgenin alacaklıya verilmesini, bir suretinin borçluya gönderilmesini düzenler (İİK m. 143/1). Borçlu kendi adına “aciz vesikası” talep edemez.
Borçlunun elindeki suret, borcun hangi miktar için belgeye bağlandığını gösterir. Borçlu bu tutarı ödeyerek kaydı sildirebilir (İİK m. 143/7). Malvarlığı borçlarına yetmeyen ve iflasa tabi olan bir borçlu ise kendi iflasını isteyebilir (İİK m. 178/1).
Aciz vesikasında neler yazar, örneği nasıldır?
Belgenin içeriği yönetmelikte sayılmıştır. Her aciz vesikasında aşağıdaki bilgiler bulunur (İİK Yönetmeliği m. 51).
- Dosya numarası: belgenin hangi icra dosyasında düzenlendiği.
- Taraflar: alacaklı ve borçlunun adı, soyadı ve yerleşim yeri adresi.
- Takip yolu: takibin hangi yolla yapıldığı.
- İşlem sonucu: haciz, satış ve paylaştırmada yapılan işlemlerin sonucu.
- Alacak miktarı: alacağın faiz ve gideriyle birlikte tutarı.
- Belge tutarı: aciz vesikasının ne miktar alacak için verildiği.
- Kanuni dayanak: belgenin hangi maddeye göre düzenlendiği.
- İflasta ek kayıt: müflisin alacağı kabul mü reddi mi ettiği (İİK m. 251/1).
- İmza ve mühür: icra müdürünün imzası ve dairenin mührü.
Aciz vesikası örneği arayanlar çoğunlukla bu alanları içeren bir şablon görmek ister. Aşağıdaki tablo, yönetmelikteki alanların belgede nasıl yer aldığını gösteren temsilî bir düzendir. Gerçek belgenin biçimi UYAP’taki şablona göre üretilir (İİK Yönetmeliği m. 95).
| Alan | Örnek kayıt |
|---|---|
| Dosya no | [İcra dairesi] [yıl/esas no] |
| Alacaklı | [ad soyad / unvan, adres] |
| Borçlu | [ad soyad, T.C. kimlik no, adres] |
| Takip yolu | İlamsız haciz yoluyla takip |
| Yapılan işlem sonucu | Haczedilen mallar satıldı, satış tutarı paylaştırıldı |
| Alacak (faiz ve gider dahil) | [tutar] TL |
| Aciz vesikası tutarı | [ödenmeyen kısım] TL |
| Kanuni dayanak | 2004 sayılı İİK m. 143 |
Aciz fişi örneği diye aranan belge de budur. Kanunda “aciz fişi” diye ayrı bir belge geçmez, ifade uygulamadaki konuşma dilinden gelir.
Aciz vesikası ne işe yarar?
Belge alacaklının hakkını sona erdirmez, aksine korur. Alacaklı alacağını belgeye bağlayarak uzun süre takip etme ve borçlunun kaçırdığı malların peşine düşme imkânı kazanır (İİK m. 143/2-6, 277).
| Sonuç | Alacaklı için anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| Borç ikrarı içeren senet | Yeni takipte itirazın kaldırılması istenebilir | İİK m. 143/2, 68/1, 11. HD K. 2018/2474 |
| Ödeme emrisiz takip | Bir yıl içinde yeni ödeme emri gerekmez | İİK m. 143/3 |
| Uzun zamanaşımı | Borç 20 yıl geçmeden zamanaşımına uğramaz | İİK m. 143/6 |
| Tasarrufun iptali | Kaçırılan mallar için iptal davası açılabilir | İİK m. 277/1 |
| Hacze iştirak | Şartları varsa başka takipteki hacze katılabilir | İİK m. 100/1 |
| Gelirden pay | Borçlu asgari ücretin üstünde geçiniyorsa gelirinden pay istenebilir | İİK m. 338/2 |
| Ceza sorumluluğu | Mal kaçıran borçlu hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılabilir | İİK m. 331/1 |
Aciz vesikası ne işe yarar sorusunun cevabı tabloda görülen haklardır. Bunlardan en sık kullanılanı tasarrufların iptali davasıdır. Alacaklı, borçlunun takipten önce yakınlarına devrettiği malları bu davayla yeniden haczettirebilir (İİK m. 283/1).
Belge aynı zamanda borçlu üzerinde bir baskı unsurudur. Kanun, takip talebinden sonra ya da önceki iki yıl içinde alacaklısını zarara sokmak için mal kaçıran borçluyu cezalandırır (İİK m. 331/1).
Bunun için aleyhine aciz belgesi alındığının ya da alacaklının alacağını alamadığının ispatı gerekir. Ceza altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıdır (İİK m. 331/1).
Aciz vesikası alınca ne olur?
Belge düzenlendiğinde takip dosyası işlem bakımından son aşamaya gelmiş olur. Dosyanın üzerine aciz vesikası verildiğine dair kayıt düşülür ve dosya yirmi yıl saklanır (İİK Yönetmeliği m. 101).
Alacaklı açısından ilk iş, belgenin tarihini not etmektir. Kanundaki sürelerin çoğu bu tarihten başlar.
- Bir yıl: ödeme emri gönderilmeden yeniden takip süresi (İİK m. 143/3).
- Beş yıl: borçlunun gelirinden pay istemek için icra mahkemesine başvuru süresi (İİK m. 338/2).
- Geriye bir yıl: bu tarihten önceki bir yılda yapılan bağışlama ve karşılıksız devirler iptal davasına konu olabilir (İİK m. 278/1).
- Yirmi yıl: belgedeki borcun zamanaşımı süresi (İİK m. 143/6).
Borçlu açısından ise faiz işlemesi durur ve belgenin bir nüshası özel sicile gönderilir (İİK m. 143/1, 143/4). Alacaklı şirketlerde bu dosyalar genellikle alacak portföyü yönetimi içinde ayrı bir grupta izlenir.
Aciz vesikası muhasebede nasıl değerlendirilir?
Vergi Usul Kanunu iki ayrı kavram kullanır. Dava veya icra safhasında bulunan ticari alacaklar şüpheli alacak sayılır ve bunlar için karşılık ayrılabilir (VUK m. 323).
Kazai bir hükme veya kanaat verici bir vesikaya göre tahsiline artık imkân kalmayan alacaklar ise değersiz alacaktır. Bunlar kayıtlı değerleriyle zarara geçirilerek yok edilir (VUK m. 322).
Aciz vesikası muhasebe kaydı yapılırken belgenin bu anlamda kanaat verici vesika sayılıp sayılmayacağı somut duruma göre değerlendirilir. Belge borcu ortadan kaldırmadığı ve 20 yıl takip imkânı verdiği için kayıt şekli mali müşavirle birlikte belirlenmelidir (İİK m. 143/6, VUK m. 322).
Aciz vesikasının borçluya faydası nedir?
Borçlu için en önemli sonuç faizin durmasıdır. Kanun belgede yazılı alacak miktarı için faiz istenemeyeceğini açıkça söyler (İİK m. 143/4). Borç, belgenin düzenlendiği gündeki tutarda sabit kalır.
- Faiz durur: belgedeki alacak için borçludan faiz istenemez (İİK m. 143/4).
- Kefilin faiz rücuu yok: kefiller ve müşterek borçlular ödemek zorunda kaldıkları faiz için borçluya başvuramaz (İİK m. 143/5).
- Her zaman ödeme hakkı: borçlu borcunu icra dairesine her zaman ödeyip kaydı sildirebilir (İİK m. 143/7).
- Mirasçılar için kısa süre: mirasçılar, alacaklı bir yıl içinde hakkını aramazsa zamanaşımını ileri sürebilir (İİK m. 143/6).
- İflasta yeni mal koruması: müflis yeni mal edinmedikçe hakkında yeniden takip yapılamaz (İİK m. 251/2).
Aciz vesikasının borçluya faydası olarak sayılan bu sonuçlar sınırsız değildir. Belge borcu silmez, 20 yıl boyunca takip imkânı bırakır. Borçlu asgari ücretin üstünde bir geçim sürdürüyorsa alacaklı icra mahkemesine başvurabilir (İİK m. 338/2).
Bu başvuru, alacağın belgeye bağlanmasından en geç beş yıl içinde yapılır. İcra mahkemesi borçlunun asgari ücreti aşan gelirinin dörtte birinden az olmamak üzere bir kısmını belirler. Borçlu bunu her ay icra dairesine yatırmak zorundadır (İİK m. 338/2).
Yükümlülüğü yerine getirmeyen borçlu hakkında bir yıla kadar tazyik hapsine karar verilir. Borcun tamamı ya da birikmiş tutar ödenince borçlu tahliye edilir (İİK m. 338/2).
Aciz vesikası avukatlığa engel mi?
Evet. Avukatlık Kanunu, hakkında aciz vesikası verilmiş olup da bunu kaldırmamış olan kişinin avukatlığa kabul isteminin reddedileceğini söyler (Avukatlık Kanunu m. 5/1-g).
Engel, belge kaldırılınca ortadan kalkar. Kayıt, aşağıda anlatılan sicilden silinme hâllerinden biri gerçekleşince kalkar (İİK m. 143/7). Aciz vesikası avukatlığa engel mi diye soran stajyer, kaydını önceden kontrol etmelidir.
Aynı maddenin (f) bendi iflas etmiş olup itibarı iade edilmemiş kişileri de avukatlığa kabul etmez (Avukatlık Kanunu m. 5/1-f). Diğer meslekler için kendi kanunlarına ayrıca bakılmalıdır.
Aciz belgesi zamanaşımı ne kadardır?
Borç, borçluya karşı aciz vesikasının düzenlenmesinden itibaren yirmi yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar (İİK m. 143/6). Süre belgenin tarihinden başlar, takibin başladığı ya da borcun doğduğu tarihten değil.
Aciz belgesi zamanaşımı süresi kanunda tek bir rakamla verilir. Aciz belgesine bağlanan alacağın zamanaşımı sorusunun cevabı da bu 20 yıllık süredir. Yargıtay bu süreyi kesin aciz vesikasında arar (Yargıtay 12. HD, K. 2018/1230).
Geçici aciz vesikası yerine geçen tutanak için durum farklıdır. Yargıtay bu belgeyle zamanaşımının kesilmediğini, belgenin sadece tasarrufun iptali davası hakkı verdiğini belirtir (Yargıtay 12. HD, E. 2018/385, K. 2018/1230).
Bazı kaynaklarda “10 yıllık süre 20 yıla uzar” denir. Kanun böyle bir uzatmadan söz etmez. Alacağın kendi zamanaşımı türüne göre değişir, aciz vesikasındaki borç için ise belge tarihinden itibaren 20 yıl uygulanır (İİK m. 143/6).
Alacaklı belgeye bağlı alacak için ayrıca alacak davası açarsa hüküm altına alınan alacakta süre değişebilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi kararındaki karşı oy, ilamla zamanaşımının 20 yıldan 10 yıla ineceğine dikkat çeker (Yargıtay 11. HD, E. 2018/1281, K. 2018/2474, karşı oy).
Borçlunun mirasçıları aciz vesikasındaki borçtan sorumlu mu?
Sorumluluk devam eder ama süre kısalır. Kanuna göre borçlunun mirasçıları, mirasın açılmasından itibaren bir yıl içinde alacaklı hakkını aramamışsa borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir (İİK m. 143/6).
Mirasın açılması borçlunun ölümüyle olur. Alacaklının bu bir yıl içinde mirasçılara karşı harekete geçmesi gerekir. Aksi hâlde 20 yıllık süre dolmamış olsa da mirasçılar zamanaşımı savunması yapabilir (İİK m. 143/6).
Aciz vesikasında faiz işler mi?
Borçlu bakımından işlemez. Kanun “Aciz vesikasında yazılı alacak miktarı için faiz istenemez.” der (İİK m. 143/4). Belgedeki tutar, o güne kadar işlemiş faiz ve giderlerle birlikte hesaplanmış tutardır (İİK Yönetmeliği m. 51).
Kefiller ve müşterek borçlular için kanun ayrı bir cümle kurar. Bu kişiler belgedeki miktar için ödemek zorunda kaldıkları faizden dolayı borçluya rücu edemez (İİK m. 143/5). Yani faiz yasağı borçluyu korur, kefilin kendi sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Borçlu borcu ödemek isterse aciz vesikasını düzenleyen icra dairesine “borcunu işlemiş faizleriyle birlikte” yatırır (İİK m. 143/7). Burada kastedilen, belgenin tarihine kadar işlemiş ve belgeye yazılmış faizdir.
Aciz vesikası ile yeniden icra takibi yapılabilir mi?
Yapılabilir. Alacaklı belgeyi aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde takibe geçerse borçluya yeniden ödeme emri tebliğ edilmez (İİK m. 143/3). Takip kaldığı yerden haciz aşamasıyla devam eder.
Bir yıl geçtikten sonra da takip mümkündür, ama bu kez borçluya yeni ödeme emri gönderilir. Borçlu itiraz ederse alacaklı itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Yargıtay belgeyi İİK 68/1’de sayılan belgelerden kabul eder (Yargıtay 11. HD, E. 2018/1281, K. 2018/2474).
Aynı kararda alacaklının belgeye bağlı alacağı için ayrıca alacak davası açmasında hukuki yarar bulunduğu kabul edilmiştir. Dairenin çoğunluğu bu gerekçeyle ilk derece kararını bozmuştur (Yargıtay 11. HD, K. 2018/2474).
Aciz vesikası ile kapanan dosya diye anılan durum aslında dosyanın tamamen bitmesi değildir. Dosya saklanır ve alacak yirmi yıl boyunca yeniden takip edilebilir (İİK m. 143/6, İİK Yönetmeliği m. 101).
- Bir yıl içinde: ödeme emri gönderilmeden haciz istenir (İİK m. 143/3).
- Bir yıldan sonra: yeni ödeme emri gönderilir, itirazda itirazın kaldırılması yoluna gidilir (İİK m. 68/1).
- Başka takipte haciz varsa: şartları taşıyan aciz vesikası sahibi o hacze iştirak edebilir (İİK m. 100/1).
- Borçlunun geliri yüksekse: beş yıl içinde icra mahkemesinden gelirden pay istenir (İİK m. 338/2).
Aciz vesikası olmadan tasarrufun iptali davası açılabilir mi?
Genel kural olarak açılamaz. Kanun bu davayı açabilecek kişiler arasında önce “elinde muvakkat yahut kati aciz vesikası bulunan her alacaklı” sayar (İİK m. 277/1). İflasta ise dava iflas idaresine ya da kanunda sayılan hâllerde alacaklılara aittir (İİK m. 277/2).
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu belgeyi dava sürerken tamamlanabilecek bir dava şartı sayar. Dava açıldığı sırada aciz belgesi bulunmadığı için davanın reddedilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay HGK, E. 2005/100, K. 2005/119).
Kanunun açıkça tanıdığı bir istisna da vardır. İstihkak davasına karşı haczi yaptıran alacaklı, aciz belgesi ibraz etmek zorunda olmadan karşılık iptal davası açabilir (İİK m. 97). Aciz vesikası olmadan tasarrufun iptali bu dar durumla sınırlıdır.
- Bağışlamalar ve karşılıksız işlemler: belgenin ya da iflasın tarihinden önceki bir yıl içinde yapılanlar iptale tabidir (İİK m. 278/1).
- Yakınlara yapılan devirler: gerçek değerine uygun ivaz ispat edilmedikçe bağışlama sayılır (İİK m. 278/2-a).
- Acizden önceki bir yıl: sonradan verilen rehin, olağan dışı ödeme ve vadesi gelmemiş borç ödemesi iptal edilebilir (İİK m. 279/1).
- Zarar verme kastı: işlemden itibaren beş yıl içinde takip yapılmışsa kastla yapılan işlemler iptal edilebilir (İİK m. 280/1).
- Hak düşürücü süre: dava hakkı batıl tasarrufun tarihinden itibaren beş yıl geçince düşer (İİK m. 284).
278. madde 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla yeniden yazıldı. Yeni metin, bir yıllık sürenin “aciz belgesi niteliğinde olan haciz tutanağının” düzenlendiği tarihten de hesaplanacağını açıkça söyler (İİK m. 278/1).
Hâkim, iptale tabi işlemlerin konusu olan mallar hakkında alacaklının talebiyle ihtiyati haciz kararı verebilir (İİK m. 281/2). Davalılardan biri alacaklının alacağını öderse dava reddedilir (İİK m. 281/3).
Dava kazanılırsa alacaklı, davaya konu mal üzerinde cebri icra yoluyla hakkını alır. Dava konusu taşınmazsa üçüncü kişi adına olan tapu kaydının düzeltilmesi beklenmeden haciz ve satış istenebilir (İİK m. 283/1).
Aciz vesikası sicili nedir, nasıl sorgulanır?
Her il merkezinde Adalet Bakanlığının belirlediği bir icra dairesi aciz vesikalarının özel sicilini tutar. Belgeyi düzenleyen icra dairesi bir nüshayı bu daireye gönderir (İİK m. 143/1). Gönderim elektronik ortamda yapılır (İİK Yönetmeliği m. 94).
Aciz vesikası sicili alenidir. Menfaati bulunan herkes, bir kişinin ya da şirketin sicilde kaydı bulunup bulunmadığını ve varsa kapsamını sicili tutan icra dairesinden sözlü veya yazılı olarak sorabilir (İİK Yönetmeliği m. 94).
Aciz vesikası sorgulama gerçek kişilerde ad ve soyadla, tüzel kişilerde ticaret unvanıyla yapılır. Sicil UYAP’taki bir şablona göre tutulur ve kayıtta şu sütunlar bulunur (İİK Yönetmeliği m. 95).
- Sıra numarası: sicildeki kayıt sırası.
- Tarih ve dosya: belgenin düzenlenme tarihi ve icra dosyasının numarası.
- Borçlu: adı, soyadı, yerleşim yeri adresi ve gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası.
- Alacaklı: adı, soyadı ve yerleşim yeri adresi.
- Tutar: belgenin hangi miktar alacak için verildiği.
- Terkin ve açıklama: kayıt silindiyse nedeni ve diğer açıklamalar.
Aciz vesikası sicilden nasıl silinir?
Kanun ve yönetmelik sicilden silinmeyi dört durumla sınırlar. Bunlardan biri gerçekleşmeden kayıt kendiliğinden düşmez (İİK m. 143/7, İİK Yönetmeliği m. 100).
- Tam ödeme: borç, belgeyi düzenleyen icra dairesine işlemiş faizleriyle birlikte tamamen ödenir.
- Takibin geçersizliği: takibin batıl olduğuna ya da iptal edildiğine dair mahkeme kararı sunulur.
- Borçlu olmama: borçlunun borçlu olmadığını gösteren mahkeme kararı sunulur.
- Takibin geri alınması: alacaklı icra takibini geri alır.
Bu durumlarda borçluya kaydın silindiğine dair bir belge verilir (İİK m. 143/7). Aciz vesikası nasıl kaldırılır diye soran kişi önce belgeyi düzenleyen icra dairesine gider, terkin talebini o daire sicil dairesine iletir (İİK Yönetmeliği m. 100/2).
Zamanaşımı yönetmelikteki terkin sebepleri arasında sayılmaz. Yirmi yıl dolsa bile kaydın silinmesi için bu dört durumdan birinin gerçekleşmesi ya da borçlunun hukuki yollara başvurması gerekir (İİK Yönetmeliği m. 100/1).
İflasta aciz vesikası nedir?
İflas tasfiyesinde paralar dağıtılırken alacağının tamamını alamayan her alacaklıya ödenmeyen miktar için verilen belgedir. Belgeyi iflas idaresi düzenler (İİK m. 251/1).
İflasta borç ödemeden aciz belgesi üzerine müflisin alacağı kabul mü reddi mi ettiği yazılır. Kabul hâlinde belge İİK 68/1’deki senet niteliğini kazanır (İİK m. 251/1). Belge 143. maddedeki sonuçları doğurur.
Haciz yolundaki belgeden en büyük farkı yeni mal şartıdır. Müflis yeni mal edinmedikçe hakkında yeniden takip yapılamaz. Ödeme emrine yeni mal edinmediği yönünde itiraz ederse uyuşmazlığı icra mahkemesi basit yargılama usulüne göre çözer (İİK m. 251/2).
Kanun bu korumanın kötüye kullanılmasını da önler. Müflisin fiilen kullandığı ama üçüncü kişi üzerine geçirilen mallar, üçüncü kişi durumu biliyor ya da bilmesi gerekiyorsa yeni mal sayılır (İİK m. 251/2). Masaya hiç kaydedilmemiş alacaklar için de aynı hükümler uygulanır (İİK m. 253).
Aciz vesikası talep dilekçesi nasıl yazılır?
Kanun icra dairesine belgeyi şartlar oluşunca hemen düzenleme görevi verir (İİK m. 143/1). Uygulamada paylaştırmadan sonra belge düzenlenmemişse alacaklı bir dilekçeyle bunu ister. Aciz vesikası talebi kısa bir dilekçedir.
- Dosya bilgisi: icra dairesi ve dosya numarası yazılır.
- Yapılan işlemler: haciz, satış ve paylaştırma tarihleri belirtilir (İİK m. 106, 143/1).
- Kalan alacak: paylaştırmadan sonra ödenmeyen tutar gösterilir.
- Talep: kalan miktar için belgenin düzenlenmesi ve sicile bildirilmesi istenir (İİK m. 143/1).
Aşağıdaki aciz vesikası talep dilekçesi genel bir taslaktır. Somut dosyaya göre uyarlanmalıdır. Dilekçe hazırlığında dilekçe hazırlama desteğinden de yararlanılabilir.
[İcra dairesi adı] MÜDÜRLÜĞÜNE
Dosya No: [doldurulacak]
Alacaklı: [ad soyad / unvan, adres]
Vekili: [varsa avukat adı, adres]
Borçlu: [ad soyad, T.C. kimlik no, adres]
Konu: Kalan alacak için aciz vesikası düzenlenmesi talebidir.
Açıklamalar:
1. Müdürlüğünüzün yukarıda numarası yazılı dosyasında borçlu aleyhine haciz yoluyla takip yapılmış ve takip kesinleşmiştir.
2. Borçluya ait mallar [tarih] tarihinde haczedilmiş, [tarih] tarihinde satılmış ve satış tutarı paylaştırılmıştır.
3. Paylaştırma sonunda alacağımızın [tutar] TL’lik kısmı ödenmemiş olarak kalmıştır.
4. Borçlunun bilinen başka haczedilebilir malı bulunmamaktadır.
Hukuki sebepler: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 143 ve ilgili mevzuat.
Sonuç ve istem: Ödenmeyen [tutar] TL için İİK m. 143 uyarınca aciz vesikası düzenlenerek tarafıma verilmesini, bir suretinin borçluya tebliğini ve aciz vesikası siciline bildirilmesini saygıyla talep ederim.
[Tarih]
[Ad soyad, imza]
Aciz vesikası hakkında sıkça sorulan sorular
Aciz vesikası ne demek, kısaca? Alacaklının icra takibinde alacağını tamamen alamadığını gösteren resmî belgedir. Kanundaki adı borç ödemeden aciz vesikasıdır (İİK m. 143).
Aciz vesikası borcu ortadan kaldırır mı? Kaldırmaz. Belge borç ikrarı içeren senet niteliğindedir ve borç 20 yıl boyunca takip edilebilir (İİK m. 143/2, 143/6).
Aciz vesikası almak için harç ödenir mi? Ödenmez. Kanun bu belgelerin hiçbir harç ve vergiye tabi olmadığını söyler (İİK m. 143/1).
Aciz vesikası ile aciz belgesi aynı şey mi? Aynıdır. Kanun iki ifadeyi de kullanır (İİK m. 143, 277, 278).
Aciz vesikası alındıktan sonra faiz işler mi? Belgedeki alacak için borçludan faiz istenemez (İİK m. 143/4).
Aciz vesikasının zamanaşımı süresi ne kadardır? Belgenin düzenlenmesinden itibaren 20 yıldır. Mirasçılar için mirasın açılmasından itibaren bir yıllık özel süre vardır (İİK m. 143/6).
Geçici aciz belgesi zamanaşımını keser mi? Yargıtaya göre kesmez. Bu belge sadece tasarrufun iptali davası açma hakkı verir (Yargıtay 12. HD, E. 2018/385, K. 2018/1230).
Aciz vesikasıyla yeniden icra takibi yapılabilir mi? Yapılabilir. Bir yıl içinde ödeme emri gerekmez, sonrasında yeni ödeme emri gönderilir (İİK m. 143/3, Yargıtay 11. HD, K. 2018/2474).
Aciz vesikası sicilden nasıl silinir? Borcun faiziyle birlikte ödenmesi, takibin iptali, borçlu olmadığına dair karar ya da takibin geri alınmasıyla silinir (İİK m. 143/7, İİK Yönetmeliği m. 100).
Aciz vesikası sicilini kimler görebilir? Sicil alenidir. Menfaati bulunan herkes sicili tutan icra dairesinden bilgi isteyebilir (İİK Yönetmeliği m. 94).
Aciz vesikası avukatlığa engel mi? Kaldırılmamış aciz vesikası avukatlığa kabule engeldir (Avukatlık Kanunu m. 5/1-g).
Hacze kabil mal yoktur tutanağı tasarrufun iptali için yeterli mi? Haczi kabil mal bulunmadığını gösteren tutanak aciz vesikası hükmündedir ve 277. maddedeki hakları verir (İİK m. 105/1, 143/2).
Aciz vesikası olan borçlu yeni mal alırsa ne olur? Haciz yolunda alacaklı bu malı haczettirebilir. İflasta ise müflis yeni mal edinmedikçe takip yapılamaz (İİK m. 143/3, 251/2).
Kaynakça
Mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 68, 78, 85, 89, 97, 100, 102, 105, 106, 139, 143, 178, 251, 253, 277, 278, 279, 280, 281, 283, 284, 331, 338)
- İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği (m. 41, 51, 94, 95, 100, 101)
- 1136 sayılı Avukatlık Kanunu (m. 5)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m. 322, 323)
Yargı kararları
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2005/100, K. 2005/119, 02.03.2005
- Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2018/1281, K. 2018/2474, 09.04.2018
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2018/385, K. 2018/1230, 13.02.2018
Resmî kaynaklar
Son kontrol tarihi: 17.10.2026.
