İhtiyati Haciz Nedir?
Rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için, borçlunun mallarına mahkeme kararıyla geçici olarak el konulmasına ihtiyati haciz denir. İhtiyati haciz nedir diye bakıldığında dayanak 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 257 ile 268. maddeleridir. Alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde icra dairesine başvurmak zorundadır. Takipten önce konulan hacizde yedi gün içinde takip talebinde bulunulur ya da dava açılır (İİK m. 261, 264).
İhtiyati haciz ne demek?
Alacağını tahsil edemeden borçlunun mallarını elden çıkarmasından endişe eden alacaklıya tanınan geçici bir güvencedir. Kanun bu kurumu İcra ve İflas Kanunu’nun dokuzuncu babında “İhtiyati haciz” başlığıyla düzenler.
Alacaklı, borçlunun elindeki ya da üçüncü kişide bulunan taşınır ve taşınmaz mallarını, alacaklarını ve diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir (İİK m. 257/1). Hukukta ihtiyati haciz ne demek sorusunun cevabı bu geniş kapsamdır.
Haciz geçicidir. Takip kesinleşince kendiliğinden kesin hacze dönüşür, alacaklı süreleri kaçırırsa hükümsüz kalır (İİK m. 264/4-5).
Bu koruma alacaklıya sıra önceliği de vermez. Aynı mallar kesinleşmeden önce başka bir alacaklı tarafından haczedilirse, geçici haciz sahibi bu hacze kanundaki şartlarla kendiliğinden ve geçici olarak katılır (İİK m. 268/1, 100).
Haczedilemeyen mallar
Borçlunun her malı haczedilemez, kanun bazı mal ve hakları koruma altına alır (İİK m. 82/1). Geçici haciz de olağan haciz hükümlerine göre uygulandığı için bu sınırlar aynen geçerlidir (İİK m. 261/2).
- Ev eşyası: Para, altın, değerli taş ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler dışında, borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ve ortak kullanılan ev eşyası (m. 82/1-3).
- Meslek eşyası: Bedenî çalışmasıyla geçinen borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli eşya (m. 82/1-2).
- Konut: Borçlunun hâline uygun evi (m. 82/1-12).
- Tazminat ve burs: Vücut veya sağlık zararı için ödenen tazminatlar ve öğrenci bursları (m. 82/1-11, 13).
Haczedilemeyen mallar listesindeki bazı malların değeri yüksekse, bedelinin borçlunun ihtiyacına yetecek kısmı ona bırakılarak satış yapılır (İİK m. 82/3). Haczin caiz olup olmadığını icra memuru değerlendirir (İİK m. 82/4).
İhtiyati haciz kararı nedir?
Mahkemenin, alacaklının talebini kabul ederek hangi alacak için ve hangi mallar üzerine haciz konulacağını gösterdiği karardır. Mahkeme bu kararı verirken iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir (İİK m. 258/2).
İhtiyati haciz kararı nedir sorusunu kanun, kararda yazılması zorunlu beş unsur üzerinden cevaplar (İİK m. 260).
- Taraflar: Alacaklının, gerekirse temsilcisinin ve borçlunun adı, soyadı ve yerleşim yeri.
- Belge ve miktar: Haczin hangi belgelere dayandığı ve ne miktar alacak için konulduğu.
- Sebep: Haciz konulmasının sebebi.
- Mallar: Haczolunacak şeyler.
- Sorumluluk ve teminat: Alacaklının zararı tazminle yükümlü olduğu ve gösterilen teminatın nelerden ibaret bulunduğu.
İhtiyati haciz hangi madde?
Temel hükümler İİK’nın 257 ile 268. maddeleri arasındadır. İhtiyati haciz hangi madde sorusu soranların aradığı başlıca konular aşağıdaki tabloda toplanmıştır.
| Madde | Düzenlediği konu |
|---|---|
| İİK 257 | Şartlar, vadesi gelmemiş alacaklar |
| İİK 258 | Yetkili mahkeme, delil, ret kararına istinaf |
| İİK 259 | Teminat ve tazminat sorumluluğu |
| İİK 260 | Kararın içeriği |
| İİK 261 – 263 | Kararın icrası (on gün), tutanak, borçlunun teminatı |
| İİK 264 | Takip veya dava süresi (yedi gün), kesin hacze dönüşme |
| İİK 265 | Karara itiraz (yedi gün) ve istinaf |
| İİK 266 | Teminat karşılığı kaldırma |
| İİK 267 – 268 | İflas yoluyla takip, diğer hacizlere iştirak |
HMK’da bu kurum için ayrı bir bölüm yoktur. Kanun bu konudaki özel hükümleri saklı tutar ve istinaf yoluna ilişkin kuralı ayrıca koyar (HMK m. 341/1-b, 406/2).
İhtiyati haciz şartları nelerdir?
Alacağın para alacağı olması, rehinle güvence altına alınmamış olması ve kural olarak vadesinin gelmiş olması gerekir (İİK m. 257/1). Alacaklı ayrıca mahkemeye kanaat getirecek delilleri sunmak zorundadır (İİK m. 258/1).
- Para alacağı: Bir malın teslimi veya bir işin yapılması gibi talepler ihtiyati hacze konu olmaz (m. 257/1).
- Rehinsiz alacak: İpotek veya taşınır rehniyle güvence altına alınmış alacak için bu yola gidilemez (m. 257/1).
- Vade: Borcun vadesinin gelmiş olması gerekir, istisnalar kanunda sayılmıştır (m. 257/1-2).
- Delil: Alacaklı alacağı ve gerekirse haciz sebebi hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermelidir (m. 258/1).
- Teminat: Kural olarak teminat gösterilir (m. 259/1).
İhtiyati haciz şartları birlikte aranır. Bunlardan biri eksikse mahkeme talebi reddeder ve ret kararını gerekçeli olarak verir (İİK m. 258/3).
Vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz
Yalnız kanunda sayılan iki hâlde mümkündür. Bunlar borçlunun belirli bir yerleşim yerinin bulunmaması ve borçlunun mal kaçırma ya da hileli işlem hazırlığı içinde olmasıdır (İİK m. 257/2).
Vadesi gelmemiş alacak için ihtiyati haciz isteyen alacaklının, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlandığını göstermesi gerekir (İİK m. 257/2).
Bu yolla haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muaccel hâle gelir (İİK m. 257/3). Kefil gibi diğer borçlular için vade değişmez.
Senette ihtiyati haciz şartları
Senet, kanunun aradığı şartlardan muaf değildir, alacak yine vadesi gelmiş ve rehinsiz bir para alacağı olmalıdır (İİK m. 257/1). Senedin kendisi ise mahkemeye sunulan en güçlü delildir.
Senette ihtiyati haciz şartları değerlendirilirken senedin türü teminat bakımından önem taşır. Para borcu ikrarını içeren ve noterce düzenlenen senetler ilamların icrasına ilişkin hükümlere tabidir (İİK m. 38).
İlam niteliğindeki bir belgeye dayanan alacakta mahkeme teminata gerek olup olmadığını takdir eder (İİK m. 259/3). Bu nitelikte olmayan senetlerde teminat kural olarak istenir (İİK m. 259/1).
Vadesi henüz gelmemiş bir senet için başvuru yalnız kanunda sayılan iki hâlde mümkündür. Bunlar borçlunun belirli bir yerleşim yerinin olmaması ve mal kaçırma hazırlığıdır (İİK m. 257/2).
Faturaya dayalı ihtiyati haciz
Fatura, alacağın varlığını gösteren delillerden biridir ve tek başına ya da başka belgelerle birlikte sunulabilir (İİK m. 258/1). Belirleyici olan, mahkemeye alacak hakkında kanaat getirilmesidir.
Tacirler arasında, faturayı aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğine itiraz etmeyen kişi bu içeriği kabul etmiş sayılır (TTK m. 21/2). Faturaya dayalı ihtiyati haciz talebinde bu nedenle faturanın tebliğ ve itiraz durumu önem taşır.
İrsaliye, sözleşme, sipariş yazışması, ödeme kaydı ve cari hesap ekstresi faturayı destekleyen belgelerdir. Bu belgeler dilekçeye eklenir. Ticari ilişkilerde tutulan cari hesap kayıtları da alacağın gösterilmesinde kullanılır.
İhtiyati haciz kararını kim verir?
Karar, İİK’nın 50. maddesine göre yetkili olan mahkeme tarafından verilir (İİK m. 258/1). İcra dairesinin kendisi bu kararı veremez, icra dairesi yalnız verilen kararı uygular (İİK m. 261/1).
Kanun görevli mahkemeyi ayrıca saymaz. İhtiyati haciz kararını kim verir sorusunun pratik cevabı, alacak davasına bakmakla görevli olan mahkemedir. Ticari uyuşmazlıklarda bu genellikle asliye ticaret, diğer uyuşmazlıkların çoğunda asliye hukuk mahkemesidir.
İhtiyati hacizde yetkili mahkeme
Para veya teminat borcunda HMK’nın yetki kuralları kıyasen uygulanır, ayrıca sözleşmenin yapıldığı yer de yetkilidir (İİK m. 50/1, 258/1). İhtiyati hacizde yetkili mahkeme bu nedenle birden fazla olabilir.
- Genel yetki: Borçlunun yerleşim yeri mahkemesi (HMK m. 6/1).
- Sözleşmeden doğan alacak: Sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi (HMK m. 10/1).
- Akdin yapıldığı yer: Sözleşmenin yapıldığı yer (İİK m. 50/1).
Mahkemenin yetkisi, borçlunun itiraz sebeplerinden biridir (İİK m. 265/1). Yetkisiz mahkemeden alınan karar itiraz üzerine kaldırılabilir.
Dava devam ederken ihtiyati haciz
Alacak davası sürerken de bu yola başvurulabilir. Kanun, haczin “alacak davasının mahkemede görüldüğü sırada” konulabileceğini açıkça kabul eder (İİK m. 264/3).
Dava devam ederken ihtiyati haciz konulmuşsa alacaklının yedi günlük takip süresi yoktur. Alacaklı, esas hakkındaki hükmün mahkemece tebliğinden itibaren bir ay içinde takip talebinde bulunmak zorundadır (İİK m. 264/3).
İhtiyati haciz talebi nasıl yapılır?
Alacağı, miktarı ve haciz sebebini gösteren bir dilekçeyle yetkili mahkemeye başvurulur (İİK m. 258/1). İhtiyati haciz talebi aşağıdaki sırayla ilerler.
- Dilekçe ve deliller: Alacağın türü, tutarı, vadesi ve dayanak belgeler dilekçeye eklenir (m. 258/1).
- Harç: Başvurma harcı ödenir (492 s. Harçlar Kanunu, (1) sayılı tarife I).
- Karar: Mahkeme tarafları dinleyerek veya dinlemeden karar verir (m. 258/2).
- Teminat: Mahkemenin belirlediği teminat yatırılır (m. 259/1).
- İcra dairesi: Kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde uygulanması istenir (m. 261/1).
- Takip veya dava: Dava ya da takipten önce konulan hacizde yedi gün içinde takip talebinde bulunulur veya dava açılır (m. 264/1).
Talep reddedilirse alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir (İİK m. 258/3).
İhtiyati haciz teminat oranı
Kanunda belirli bir oran yazılı değildir, teminatın tutarını mahkeme belirler (İİK m. 259/1, HMK m. 87/1). İİK’nın atıf yaptığı eski usul kanunu hükmünün yerine bugün HMK’nın teminat hükümleri uygulanır (HMK m. 447/2).
Teminat, alacaklının haksız çıkması hâlinde borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı bütün zararlara karşı alınır (İİK m. 259/1). Mahkeme tutarı bu muhtemel zarara göre belirler.
İhtiyati haciz teminat oranı olarak anılan “yüzde on beş” kanunda yalnız bir yerde geçer. O da menfi tespit davasında icra takibinin durdurulması için istenen tedbirdir (İİK m. 72/2-3).
Teminatsız ihtiyati haciz
Alacak bir mahkeme ilamına dayanıyorsa teminat aranmaz (İİK m. 259/2). Bu, kanunun açıkça teminatsız bıraktığı tek hâldir.
Teminatsız ihtiyati haciz için ikinci ihtimal, alacağın ilam niteliğindeki bir belgeye dayanmasıdır. Bu durumda teminata gerek olup olmadığını mahkeme takdir eder (İİK m. 259/3).
İhtiyati haciz teminat iadesi
Teminatı gerektiren sebep ortadan kalktığında, ilgilinin talebi üzerine mahkeme teminatın iadesine karar verir (HMK m. 89/1, 447/2). Talep, haczi koyan mahkemeye yapılır.
İhtiyati haciz teminat iadesi istenmeden önce haksız haciz nedeniyle tazminat istemi olup olmadığı önemlidir. Tazminat davası, ihtiyati haczi koyan mahkemede de görülebilir (İİK m. 259/4).
İhtiyati haciz harcı ne kadar?
Mahkemeye başvururken 2026 yılında asliye mahkemelerinde 732,00 TL, sulh mahkemelerinde 335,20 TL başvurma harcı ödenir. Karar için alınan maktu harç 1.206,00 TL’dir (492 s. Harçlar Kanunu, (1) sayılı tarife I ve III-2-d).
İhtiyati haciz harcı alacağın tutarına göre artmaz. Tarife bu kararlar için alacağın değerinden bağımsız, sabit bir harç öngörür.
| Harç kalemi (2026) | Tutar |
|---|---|
| Başvurma harcı, sulh hukuk mahkemesi | 335,20 TL |
| Başvurma harcı, asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi | 732,00 TL |
| Haciz kararı (maktu karar harcı) | 1.206,00 TL |
Kararın icra dairesinde uygulanmasıyla ilgili harç ve masraflar bu tutarların dışındadır. Haciz masrafları, ileride malların satış tutarından alınır (İİK m. 268/2).
İhtiyati haciz kararının icrası
Kararı uygulayan merci icra dairesidir ve alacaklının başvurusu olmadan işlem başlamaz (İİK m. 261/1). Başvuru, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesine yapılır.
İhtiyati haciz kararının icrası, olağan haczin nasıl yapılacağını düzenleyen İİK’nın 79 ile 99. maddelerine göre yürütülür (İİK m. 261/2). İnfazla ilgili şikâyetler, infazı yapan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır (İİK m. 261/3).
Haczi yapan memur haczolunan şeyleri ve kıymetlerini gösteren bir tutanak düzenler. İcra dairesi bu tutanağın suretini üç gün içinde, haciz sırasında hazır bulunmayan alacaklı ve borçluya tebliğ eder (İİK m. 262).
Borçlu, malların istendiğinde para veya ayın olarak verilmesini güvenceye alan teminatı gösterirse haczedilen malları elinde tutabilir. İstenecek teminat borç ve masraf tutarını geçemez (İİK m. 263).
İhtiyati haciz kararı kaç gün içinde uygulanmalı?
On gün içinde ve bu süre kararın verildiği tarihten başlar (İİK m. 261/1). Süre içinde icra dairesinden infaz istenmezse karar kendiliğinden kalkar.
İhtiyati haciz kararı kaç gün içinde uygulanmalı sorusunda en sık yapılan hata, sürenin tebliğden başladığını sanmaktır. Kanun başlangıç olarak kararın verildiği günü esas alır (İİK m. 261/1).
Maaşa ihtiyati haciz konulabilir mi?
Evet, ancak sınırlı olarak konulabilir. Geçici haciz olağan haciz hükümlerine göre uygulandığı için maaş haczindeki koruma burada da geçerlidir (İİK m. 261/2, 83/1).
Maaşa ihtiyati haciz konulduğunda önce borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar düşülür. Haczedilecek miktar ise maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m. 83/1-2).
İşverene, borcunu artık yalnız icra dairesine ödeyebileceğini bildiren bir haciz ihbarnamesi gönderilir (İİK m. 89/1). Banka hesapları ve diğer alacaklar için de aynı yol izlenir.
İhtiyati haciz ne zaman kesin hacze dönüşür?
Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmezse, itirazı icra mahkemesince kesin olarak kaldırılırsa veya mahkemece iptal edilirse dönüşür (İİK m. 264/5). Bu dönüşüm için ayrıca karar gerekmez.
İhtiyati haciz ne zaman kesin hacze dönüşür sorusunun cevabı, takibin kesinleştiği andır. Bu andan itibaren haciz, icra takibi içindeki olağan bir haciz gibi sonuç doğurur.
Borçlu ödeme emrine itiraz ederse itiraz hemen alacaklıya tebliğ edilir. Alacaklı yedi gün içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemek ya da dava açmak zorundadır (İİK m. 264/2).
Borçlu iflasa tabi ise alacaklı iflas yoluyla da takip yapabilir. Bu durumda ödeme emrine itiraz edilse de edilmese de, alacaklı tebliğden itibaren yedi gün içinde ticaret mahkemesinden borçlunun iflasına karar verilmesini istemek zorundadır (İİK m. 267).
İhtiyati haciz süresi ne kadar?
Kanun haczin ne kadar süre ayakta kalacağını yıl veya ay olarak belirlemez. Haciz, alacaklı süreleri koruduğu sürece takip kesinleşene kadar devam eder ve sonra kesin hacze dönüşür (İİK m. 264/5).
İhtiyati haciz süresi diye anılan sürelerin çoğu alacaklıyı bağlar. Aşağıdaki tablo bu süreleri başlangıç anlarıyla birlikte gösterir.
| İşlem | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İcra dairesinden infaz isteme | 10 gün | Kararın verildiği tarih | İİK 261/1 |
| Tutanağın taraflara tebliği (icra dairesi) | 3 gün | Haciz tutanağının düzenlenmesi | İİK 262/2 |
| Takip talebi veya dava | 7 gün | Haczin uygulanması, gıyapta tutanağın tebliği | İİK 264/1 |
| Ödeme emrine itirazdan sonra itirazın kaldırılması veya dava | 7 gün | İtirazın alacaklıya tebliği | İİK 264/2 |
| Davada konulan hacizde takip talebi | 1 ay | Esas hakkındaki hükmün tebliği | İİK 264/3 |
| Borçlunun itirazı | 7 gün | Haczin uygulanması veya tutanağın tebliği | İİK 265/1 |
| İstinaf | 2 hafta | Kararın tebliği | HMK 345/1 |
İhtiyati haciz ne zaman düşer?
Alacaklı kanuni süreleri kaçırırsa, takipten veya davadan vazgeçerse ya da davada haksız çıkarsa düşer (İİK m. 264/4). Kanun bu durumda haczin “hükümsüz” kalacağını söyler.
- On günlük infaz süresinin geçirilmesi (m. 261/1).
- Yedi günlük takip veya dava süresinin geçirilmesi (m. 264/1).
- Davadan ya da takip talebinden vazgeçilmesi (m. 264/4).
- Takip talebinin kanuni sürelerin geçmesiyle düşmesi (m. 264/4).
- İşlemden kaldırılan dava dosyasının bir ay içinde yenilenmemesi (m. 264/4).
- Alacaklının davada haksız çıkması (m. 264/4).
İhtiyati haciz ne zaman düşer diye bakan borçlu için kural şudur. Haciz hükümsüz kalınca ilgililerin istemi üzerine durum gerekli yerlere bildirilir (İİK m. 264/4).
Kesin hacizden sonra yapılan satış alacağı karşılamazsa icra dairesi kalan miktar için aciz vesikası düzenler (İİK m. 143/1).
İhtiyati haciz ve arabuluculuk
Arabuluculuğun dava şartı olduğu uyuşmazlıklarda, haciz sonrası dava açma süresi arabuluculuk sürecinde işlemez (6325 s.K. m. 18/A-16). Süre, arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar durur.
İhtiyati haciz ve arabuluculuk ilişkisinde bu kural yalnız dava açma süresi için geçerlidir. Kararın on gün içinde icra dairesine götürülmesi zorunluluğu devam eder (İİK m. 261/1).
İhtiyati haciz kararına itiraz
Kendisi dinlenmeden verilen karara karşı borçlu, haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata itiraz edebilir (İİK m. 265/1). Kararı veren mahkemeye dilekçeyle başvurulur.
İhtiyati haciz kararına itiraz eden kişi, dayandığı bütün belgeleri dilekçeye eklemek zorundadır. Mahkeme tarafları davet eder, gelenleri dinler, kimse gelmezse evrak üzerinden karar verir (İİK m. 265/4).
Mahkeme yalnız ileri sürülen sebeplerle sınırlı inceleme yapar (İİK m. 265/3). İtirazı yerinde görürse kararı değiştirebilir veya kaldırabilir.
Yüzüne karşı aleyhinde karar verilen borçlu ise itiraz yoluna değil, doğrudan istinaf yoluna başvurur (İİK m. 258/3).
Borçlu itiraz etmek yerine ya da itirazla birlikte, teminat göstererek haczin kaldırılmasını da isteyebilir. Bu yol, haczin sebebi tartışılmadan sonuç verir (İİK m. 266).
| İtiraz eden | Yedi günlük süre nereden başlar? | Dayanabileceği sebepler |
|---|---|---|
| Borçlu, haciz huzurunda yapıldıysa | Haczin uygulanmasından | Haczin sebepleri, yetki, teminat |
| Borçlu, haciz gıyabında yapıldıysa | Haciz tutanağının tebliğinden | Haczin sebepleri, yetki, teminat |
| Menfaati ihlal edilen üçüncü kişi | Haczi öğrendiği tarihten | Haczin sebepleri, teminat |
İhtiyati haciz itiraz süresi
Yedi gündür. Haciz borçlunun huzurunda yapıldıysa süre haczin uygulanmasından, aksi hâlde haciz tutanağının borçluya tebliğinden başlar (İİK m. 265/1).
İhtiyati haciz itiraz süresi üçüncü kişiler için de yedi gündür, ancak başlangıç farklıdır. Menfaati ihlal edilen üçüncü kişi için süre, haczi öğrendiği tarihten işler (İİK m. 265/2).
İhtiyati haciz itirazında hangi sebepler ileri sürülür?
Borçlu yalnız üç konuda itiraz edebilir. Bunlar haczin dayandığı sebepler, mahkemenin yetkisi ve teminattır (İİK m. 265/1).
İhtiyati haciz itirazında üçüncü kişiler yetkiye itiraz edemez. Onlar yalnız haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir (İİK m. 265/2).
İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna gidilebilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu öncelikle inceler, kararı kesindir ve başvuru haczin icrasını durdurmaz (İİK m. 265/5). İstinaf süresi iki haftadır (HMK m. 345/1).
İhtiyati haciz nasıl kalkar?
Borçlu teminat göstererek, itiraz ederek ya da alacaklının süreleri kaçırmasıyla haczin kalkmasını sağlayabilir. İhtiyati haciz nasıl kalkar sorusunun cevabı, borçlunun hangi yolu seçtiğine göre değişir.
- Teminat göstererek: Borçlu para, rehin, hisse senedi veya tahvil yatırarak ya da taşınmaz rehni veya güvenilir bir banka kefaleti göstererek haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir (İİK m. 266).
- İtiraz ederek: Mahkeme itirazı haklı bulursa kararı kaldırır (İİK m. 265/4).
- Sürelerin kaçırılmasıyla: Alacaklı on günlük infaz veya yedi günlük takip ve dava süresini geçirirse haciz kalkar (İİK m. 261/1, 264/4).
- Davanın sonucuyla: Alacaklı davada haksız çıkarsa haciz hükümsüz kalır (İİK m. 264/4).
Takip başladıktan sonra teminat karşılığı kaldırma yetkisi icra mahkemesine geçer (İİK m. 266). Borcun ödenmesi de alacaklının talebiyle haczin kaldırılmasını sağlar.
İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir farkı
İhtiyati haciz para alacağını, ihtiyati tedbir ise dava konusu mal veya hakkı korur (İİK m. 257, HMK m. 389). İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir farkı en çok süre ve uygulama yerinde ortaya çıkar.
| Ölçüt | İhtiyati haciz | İhtiyati tedbir |
|---|---|---|
| Dayanak | İİK 257 – 268 | HMK 389 – 399 |
| Koruduğu şey | Rehinsiz para alacağı | Uyuşmazlık konusu mal veya hak |
| Hangi mallara konur? | Borçlunun bütün haczedilebilir malları | Yalnız dava konusu mal veya hak |
| Uygulama talebi | Karar tarihinden on gün | Tefhim veya tebliğden bir hafta |
| Sonraki adım | Yedi gün içinde takip veya dava | İki hafta içinde dava |
| İtiraz | Yedi gün | Bir hafta |
| Kesinleşince | Kesin hacze dönüşür | Nihai kararın kesinleşmesine kadar sürer |
İki koruma da adli tatilde görülebilen işler arasındadır (HMK m. 103/1-a). Bu sayede tatil döneminde de borçlunun mal kaçırmasına karşı başvuru yapılabilir.
İhtiyati haciz dilekçe örneği
Aşağıdaki şablon, vadesi gelmiş ve faturaya dayanan bir ticari alacak için takipten önce hazırlanmıştır. İhtiyati haciz dilekçe örneği yalnız yapıyı gösterir, köşeli parantezli yerler doldurulur.
- Mahkeme: [Yetkili] Asliye Ticaret Mahkemesi Sayın Hâkimliğine
- Alacaklı: [Unvan, vergi no, adres]
- Vekili: [Varsa avukat adı ve adresi]
- Borçlu: [Unvan veya ad soyad, adres]
- Alacak tutarı: [Asıl alacak ve işlemiş faiz]
- Konu: Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş [tutar] TL alacağımız için borçlunun taşınır ve taşınmaz malları, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulması talebidir.
- Açıklamalar: [Ticari ilişki, faturanın tarihi ve numarası, faturaya itiraz edilmediği, ödeme yapılmadığı, varsa mal kaçırma hazırlığını gösteren olgular]
- Hukuki sebepler: İİK m. 257, 258, 259, TTK m. 21
- Deliller: [Fatura, irsaliye, sözleşme, yazışmalar, cari hesap ekstresi, ticari defterler]
- Sonuç ve istem: Takdir edilecek teminat karşılığında borçlunun mal, hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih, imza]
Dilekçeye eklenen belgelerin alacağın varlığına ilişkin kanaat oluşturması gerekir (İİK m. 258/1). Dilekçe ve eklerinin hazırlanmasında dilekçe hazırlama hizmetinden de yararlanılabilir.
Sıkça sorulan sorular
İhtiyati haciz konulursa ne olur? Borçlunun mal, hak ve alacakları haciz tutanağıyla kayıt altına alınır (İİK m. 261/2, 262). Takip kesinleşirse haciz kendiliğinden kesin hacze dönüşür (İİK m. 264/5).
İhtiyati haciz kararı borçluya tebliğ edilir mi? Haciz tutanağının sureti, haciz sırasında hazır bulunmayan borçluya üç gün içinde tebliğ edilir (İİK m. 262).
Banka hesabına haciz konulabilir mi? Evet. Borçlunun alacakları ve diğer hakları da ihtiyaten haczedilebilir ve bankaya haciz ihbarnamesi gönderilir (İİK m. 257/1, 89/1).
Rehinli alacak için bu yola gidilebilir mi? Hayır. Kanun, rehinle temin edilmemiş para borçları için bu yolu açar (İİK m. 257/1).
Haczedilen mal borçluda kalabilir mi? Evet. Borçlu, istendiğinde malların verilmesini güvenceye alan teminatı gösterirse mallar kendisine bırakılabilir (İİK m. 263).
İhtiyati haciz sırada öncelik sağlar mı? Hayır. Bu haciz başka bir rüçhan hakkı vermez, ancak diğer alacaklıların hacizlerine kanundaki şartlarla geçici olarak iştirak eder (İİK m. 268/1-3, 100).
Haciz masraflarını kim öder? Masraflar, haczedilen malların satış tutarından alınır (İİK m. 268/2).
Haksız haciz için tazminat istenebilir mi? Evet. Haksız çıkan alacaklı, borçlunun ve üçüncü kişinin uğradığı bütün zararlardan sorumludur (İİK m. 259/1).
Adli tatilde ihtiyati haciz istenebilir mi? Evet. Bu talepler ve bunlara yapılan itirazlar adli tatil sırasında da görülür (HMK m. 103/1-a).
İstinaf başvurusu haczi durdurur mu? Hayır. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinafa başvurulması, haczin icrasını durdurmaz (İİK m. 265/5).
Ödeme emrine itiraz edilirse haciz ne olur? Haciz devam eder, ancak alacaklı yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemeli veya dava açmalıdır (İİK m. 264/2). Bu yapılmazsa haciz hükümsüz kalır (İİK m. 264/4).
Takip başladıktan sonra haczin kaldırılması nereden istenir? Teminat karşılığı kaldırma talebi takip başladıktan sonra icra mahkemesine yapılır (İİK m. 266).
Vadesi gelmemiş borç için haciz konulursa kefil de etkilenir mi? Hayır. Bu durumda borç yalnız borçlu hakkında muaccel hâle gelir (İİK m. 257/3).
Haczedilen mallar hemen satılır mı? Hayır. Satış süreci, geçici haciz kesin hacze dönüştükten sonra olağan haciz hükümlerine göre işler (İİK m. 264/5).
Kaynakça
Mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (m. 38, 50, 72, 83, 89, 100, 257 – 268)
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 6, 10, 87, 89, 103, 341, 345, 389, 406, 447)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m. 21)
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (m. 18/A)
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, (1) sayılı tarife
Resmî kaynaklar
Son kontrol tarihi: 10.10.2026.
