89/1 Haciz İhbarnamesi Nedir?
Kısa cevap: Haciz ihbarnamesi, borçlunun bir üçüncü kişideki alacağını veya taşınır malını haczetmek için icra dairesinin o üçüncü kişiye gönderdiği bildirimdir. Dayanağı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 89. maddesidir. Üç kademelidir: birinci (89/1) ve ikinci (89/2) ihbarnameye tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz edilmezse borç üçüncü kişinin zimmetinde sayılır. Üçüncü ihbarname (89/3), 15 gün içinde ödeme yapılmasını veya menfi tespit davası açılmasını ister; aksi halde üçüncü kişi hakkında cebrî icraya geçilir.
89/1 haciz ihbarnamesinin en tehlikeli yanı şudur: borçlu siz olmasanız bile, kaçırılan 7 günlük bir süre başkasının borcunu şirketinizin zimmetine geçirebilir. Bir bankanın, bir işverenin ya da bir tedarikçinin hukuk departmanına her ay onlarca ihbarname gelir. Her birinin süresi ayrı işler ve her biri doğru cevap ister. Alacaklı taraftaysanız sorun tersine döner: hangi bankaya ihbarname gitti, hangisi cevap verdi, hangi muhatap süreyi kaçırdı?
Bu rehber, İİK 89’un kademelerini, sürelerini, itiraz sebeplerini, menfi tespit davasını ve şirketlerin her iki rolde dikkat etmesi gereken noktaları tek yerde topluyor.
Haciz İhbarnamesi Hakkında 12 Temel Bilgi
- Haciz ihbarnamesi İİK m.89’da düzenlenir ve uygulamada “89/1”, “89/2”, “89/3” olarak anılır.
- İhbarname icra dairesince, alacaklının talebi üzerine borçlunun alacaklısı olduğu veya malını elinde tutan üçüncü kişiye gönderilir.
- İhbarnameden sonra üçüncü kişinin borçluya yaptığı ödeme geçerli değildir; ödeme yalnızca icra dairesine yapılabilir.
- Birinci ihbarnameye itiraz süresi tebliğden itibaren 7 gündür.
- İtiraz icra dairesine yazılı veya sözlü yapılabilir; mahkemeye gitmek gerekmez.
- Birinci ihbarnameye itiraz edilmezse mal üçüncü kişinin elinde, borç da zimmetinde sayılır ve ikinci ihbarname gönderilebilir.
- İkinci ihbarnameye de tebliğden itibaren 7 gün içinde aynı sebeplerle itiraz edilebilir.
- Üçüncü ihbarname, 15 gün içinde ödeme veya menfi tespit davası açılmasını ister; dava belgesi 20 gün içinde icra dairesine verilmelidir.
- Menfi tespit davasında ispat yükü üçüncü kişidedir; davayı kaybeden üçüncü kişi dava konusu şeyin en az yüzde yirmisi oranında tazminata mahkûm edilir.
- Üçüncü kişinin ihbarnameye verdiği cevap hiçbir harç ve resme tabi değildir.
- Gerçeğe aykırı itiraz, İİK m.338/1’deki cezai yaptırımı ve tazminat sorumluluğunu doğurabilir.
- Anayasa Mahkemesi, ispat yükünün üçüncü kişiye yüklenmesini Anayasa’ya aykırı bulmamıştır (E.2024/53, K.2025/73).
89/1 Haciz İhbarnamesi Nedir?
Haciz ihbarnamesi, borçlunun malvarlığının borçlunun elinde değil bir başkasının elinde bulunduğu durumlarda kullanılan haciz yöntemidir. Borçlunun bankadaki mevduatı, bir müşteriden alacağı fatura bedeli, bir kiracıdan alacağı kira veya bir depoda duran malı bu kapsamdadır. Bu değerler borçlunun elinde olmadığı için icra memuru onları yerinde haczedemez. Bunun yerine, değeri elinde tutan kişiye resmî bir bildirim gönderir.
Kanuna göre haciz ihbarnamesine konu olabilecek değerler, hamiline yazılı olmayan veya ciro ile devredilebilen bir senede bağlı bulunmayan alacaklar ve talep hakları ile üçüncü kişinin elindeki taşınır mallardır (İİK m.89).
89/1, 89/2 ve 89/3 adları nereden gelir? Kanunda birinci ihbarname 89. maddenin 1. fıkrasında düzenlenir. İkinci ve üçüncü ihbarname ise aynı maddenin 3. fıkrasındadır; “89/2” ve “89/3” kanundaki fıkra numaraları değil, uygulamada yerleşmiş adlardır. Maddenin 2. fıkrası itiraz sebeplerini ve 7 günlük süreyi, 7. fıkrası şube ve merkez kuralını, son fıkrası ise UYAP üzerinden bildirim ve cevabı düzenler.
İhbarname üçüncü kişiye üç şey söyler:
- Borcunu artık borçluya değil, yalnızca icra dairesine ödeyebilirsin; borçluya yapacağın ödeme geçerli sayılmaz.
- Elindeki taşınırı borçluya değil, icra dairesine teslim etmelisin; borçluya verirsen değerini icra dairesine ödemek zorunda kalırsın.
- Borcun yoksa veya mal elinde değilse bunu kanuni süre içinde bildirmelisin; bildirmezsen borç senin zimmetinde sayılır.
89/1 Haciz İhbarnamesi Kime Gönderilir?
Haciz ihbarnamesi, borçluya borcu olan veya borçlunun malını elinde tutan herkese gönderilebilir. Uygulamada en sık muhataplar şunlardır:
| Muhatap | Haczedilen değer | Tipik cevap |
|---|---|---|
| Bankalar | Mevduat ve diğer hesaplar | Hesap bulunmadığı veya bakiyenin bloke edildiği |
| Müşteriler | Borçluya ödenecek fatura veya hakediş bedelleri | Borç bulunmadığı, ödendiği veya vadesinin gelmediği |
| Kiracılar | Borçluya ödenecek kira bedelleri | Kira ilişkisi ve ödeme durumu |
| Tedarikçiler ve bayiler | Cari hesap alacakları, iade bedelleri | Cari hesap bakiyesi |
| Depolar ve lojistik şirketleri | Borçluya ait emanet mallar | Malın elde bulunup bulunmadığı |
| Kamu kurumları | Borçluya ödenecek hakediş veya iade alacakları | Alacak durumu |
Bu nedenle şirket hukuk departmanları 89 ihbarnamesiyle iki farklı rolde karşılaşır:
- Alacaklı olarak: Şirket, kendi alacağını tahsil etmek için borçlunun bankalarına, müşterilerine veya kiracılarına ihbarname gönderilmesini ister.
- Muhatap (üçüncü kişi) olarak: Şirkete, bir çalışanının, müşterisinin veya tedarikçisinin borcu için ihbarname gelir ve şirket süresinde doğru cevap vermek zorundadır.
Tüzel kişilere ve kurumlara gönderilen ihbarname, şubeye veya tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkeze tebliğ edilir. İhbarname merkeze tebliğ edildiyse merkez, tüm şubeleri ve birimleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür (İİK m.89/7). Bankalar ve çok şubeli şirketler için bu, tek bir şubenin kayıtlarına bakılarak cevap verilemeyeceği anlamına gelir.
89/1, 89/2 ve 89/3 Arasındaki Fark Nedir?
Haciz ihbarnamesi tek bir bildirim değil, birbirini izleyen üç bildirimden oluşan bir zincirdir. Her kademe, üçüncü kişinin bir öncekine cevap vermemesi üzerine gönderilir. Süresinde yapılan itiraz zinciri durdurur.

Kanun üçüncü kişiye iki ayrı itiraz fırsatı tanır; üçüncü ihbarnameden sonra elinde yalnızca ödeme veya menfi tespit davası kalır.
| İhbarname | Ne zaman gönderilir | Üçüncü kişinin süresi | Cevap verilmezse |
|---|---|---|---|
| Birinci (89/1) | Alacaklının haciz talebi üzerine | Tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü itiraz | Mal elinde, borç zimmetinde sayılır; ikinci ihbarname gönderilebilir |
| İkinci (89/2) | Birinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz edilmemişse | Tebliğden itibaren 7 gün içinde aynı sebeplerle itiraz | Ödeme veya teslim yükümlülüğü doğar; üçüncü ihbarname gönderilebilir |
| Üçüncü (89/3) | İtiraz etmeyen ve ödeme/teslim yapmayan üçüncü kişiye | 15 gün içinde ödeme/teslim veya menfi tespit davası; dava belgesi 20 gün içinde icra dairesine | Üçüncü kişi hakkında cebrî icraya geçilir |
89/1 Gelince Ne Yapılmalı? 7 Günlük Süre ve Üç Seçenek
Birinci haciz ihbarnamesi, zincirin başlangıcıdır. Alacaklı, takip kesinleştikten sonra borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczini ister; icra dairesi de bu kişiye 89/1 ihbarnamesini gönderir.
Üçüncü kişinin 7 gün içinde üç seçeneği vardır:
- Borcu kabul edip icra dairesine ödemek: Borç varsa ve muaccelse en temiz yoldur. Ödeme borçluya değil, icra dairesinin hesabına yapılır.
- Borcun bulunduğunu ancak vadesinin gelmediğini bildirmek: Örneğin hakediş henüz onaylanmamışsa veya fatura vadesi dolmamışsa bu durum açıkça yazılır. Borç muaccel olduğunda icra dairesine ödenir.
- İtiraz etmek: Borç yoksa, mal elde değilse veya kanunda sayılan başka bir sebep varsa bu durum icra dairesine bildirilir.
Hiçbiri yapılmazsa kanun üçüncü kişinin sessizliğine sonuç bağlar: mal elinde, borç zimmetinde sayılır. Bu karine, üçüncü kişinin gerçekte borçlu olup olmadığına bakılmaksızın işler. 89/1’in kurumsal hukuk ekipleri için bu kadar kritik olmasının sebebi budur.
89/2 Nedir? İkinci Haciz İhbarnamesi ve Son İtiraz Fırsatı
İkinci haciz ihbarnamesi, birinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz etmeyen üçüncü kişiye gönderilir. İhbarname, malın üçüncü kişinin elinde veya borcun zimmetinde sayıldığını bildirir. Üçüncü kişiye ikinci ve son bir itiraz fırsatı tanınır: tebliğden itibaren 7 gün içinde, birinci ihbarnamedeki sebeplerle itiraz edebilir. İtiraz etmezse ödeme veya teslimle yükümlü hale gelir.
89/2, üçüncü kişi için fiilen “son uyarı”dır. Bu aşamadan sonra itiraz yolu kapanır; geriye yalnızca ödeme ya da ispat yükü üçüncü kişide olan menfi tespit davası kalır.
89/3 Nedir? Üçüncü Haciz İhbarnamesi ve 15 Günlük Süre
Üçüncü haciz ihbarnamesi, ikinci ihbarnameye de itiraz etmeyen ve ödeme veya teslim yapmayan üçüncü kişiye gönderilir. Üçüncü kişiden 15 gün içinde ya zimmetinde sayılan borcu ödemesi veya malı teslim etmesi ya da menfi tespit davası açması istenir. İkisini de yapmazsa hakkında cebrî icraya geçilir; artık üçüncü kişinin kendi malvarlığı haczedilebilir.
Menfi tespit davası açılması tek başına takibi durdurmaz. Üçüncü kişi, davayı açtığını gösteren belgeyi ihbarnamenin tebliğinden itibaren 20 gün içinde icra dairesine vermelidir. Belge süresinde verilirse üçüncü kişi hakkındaki icra işlemleri dava kesin hükme bağlanana kadar durur.
89/1 İtiraz Süresi Nasıl Hesaplanır? Örnek Takvim
7, 15 ve 20 günlük sürelerin tamamı ihbarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işler; ihbarnamenin düzenlendiği veya okunduğu tarihten değil. Gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün, yani tebliğ günü, hesaba katılmaz; süre ertesi gün başlar. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili takip eden günde biter. Süre, son günün tatil saatinde, yani resmî mesai bitiminde sona ermiş sayılır (İİK m.19). Bu süreler kanunla belirlenmiştir; tarafların anlaşmayla değiştirmesi mümkün değildir (İİK m.20).
89/1 UYAP Üzerinden Gelirse Süre Ne Zaman Başlar?
İİK m.89’un son fıkrasına göre haciz ihbarnamelerinin bildirimi ve bu ihbarnamelere verilecek cevaplar, güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP ve bu sisteme entegre bilişim sistemleri üzerinden de yapılabilir. Bu usulle yapılan bildirim tebliğ yerine geçer. Yani UYAP veya entegre bir sistem üzerinden yapılan bildirimde süre, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren işler.
89/1 E-Tebligatla (UETS) Gelirse Süre Ne Zaman Başlar?
Kanunla kurulanlar dahil tüm özel hukuk tüzel kişilerine tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (Tebligat Kanunu m.7/a). Elektronik tebligat, PTT’nin işlettiği Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden yürütülür. Tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Bu kural ihbarname hiç açılmasa da işler: kutuda okunmayı bekleyen bir ihbarname için saat zaten işlemektedir.
| Adım | Tarih | Dayanak |
|---|---|---|
| İhbarname şirketin elektronik adresine ulaşır | 1 Ekim 2026, Perşembe | — |
| Tebliğ yapılmış sayılır | 6 Ekim 2026, Salı | Ulaşmayı izleyen 5. günün sonu (Tebligat Kanunu m.7/a) |
| 89/1 itiraz süresinin son günü | 13 Ekim 2026, Salı | Tebliğ günü sayılmaz, 7 gün (İİK m.19, m.89) |
Yani ihbarname kutuya düştükten sonra şirketin elinde toplam 12 gün vardır. Bu süre içinde ihbarnamenin açılması, ilgili birime yönlendirilmesi, muhasebe veya bordro kayıtlarının kontrolü ve cevabın gönderilmesi gerekir.
İki kanalı karıştırmayın: İhbarname UYAP veya UYAP’a entegre bir sistem üzerinden bildirildiyse bu bildirim doğrudan tebliğ yerine geçer (İİK m.89, son fıkra); 5 günlük ek süre bu kanal için kanunda öngörülmemiştir. İhbarname UETS’teki elektronik tebligat adresine geldiyse Tebligat Kanunu m.7/a’daki 5 gün kuralı uygulanır. Süre hesabına başlamadan önce ihbarnamenin hangi kanaldan geldiği tespit edilmelidir.
Tebliğ Tarihine Göre 89/1, 89/2 ve 89/3 Son Günleri
| İhbarname | Tebliğ tarihi | Süre | Son gün |
|---|---|---|---|
| 89/1 | 6 Ekim 2026, Salı | 7 gün (itiraz) | 13 Ekim 2026, Salı |
| 89/2 | 6 Ekim 2026, Salı | 7 gün (itiraz) | 13 Ekim 2026, Salı |
| 89/3 | 6 Ekim 2026, Salı | 15 gün (ödeme, teslim veya menfi tespit davası) | 21 Ekim 2026, Çarşamba |
| 89/3 | 6 Ekim 2026, Salı | 20 gün (dava belgesinin icra dairesine teslimi) | 26 Ekim 2026, Pazartesi |
Tebliğ günü hesaba katılmaz; süre ertesi gün başlar ve son günün mesai bitiminde sona erer. Son gün resmî tatile denk gelirse süre tatili takip eden günde biter (İİK m.19).
Haciz İhbarnamesine Hangi Sebeplerle İtiraz Edilir?
Üçüncü kişi, ihbarnameye ancak kanunda sayılan sebeplerle itiraz edebilir (İİK m.89). “İtiraz ediyorum” demek yetmez; itirazın hangi sebebe dayandığı açıkça yazılmalıdır.
| İtiraz sebebi | Ne anlama gelir | Uygulamadan örnek |
|---|---|---|
| Borcun bulunmaması | Üçüncü kişinin borçluya hiçbir borcu yoktur | Borçlu ile ticari ilişki hiç kurulmamıştır |
| Malın elde bulunmaması | Haczedilmek istenen taşınır üçüncü kişide değildir | Depodaki mal ihbarnameden önce sahibine iade edilmiştir |
| Borcun önceden ödenmiş olması | Borç, ihbarname tebliğinden önce ödenmiştir | Fatura bedeli ihbarnameden önce borçlunun hesabına havale edilmiştir |
| Malın tüketilmesi veya kusursuz telefi | Mal, üçüncü kişinin kusuru olmadan yok olmuştur | Emanet mal yangında zarar görmüştür |
| Malın borçluya ait olmaması | Elde bulunan mal başka birine aittir | Depodaki mal borçluya değil, başka bir şirkete aittir |
| Malın rehinli olması | Mal üzerinde üçüncü kişi lehine rehin vardır | Mal, üçüncü kişinin alacağına teminat olarak tutulmaktadır |
| Borçluya veya talimatıyla ödeme | Ödeme borçluya ya da onun gösterdiği kişiye yapılmıştır | Borçlunun talimatıyla tedarikçisine ödeme yapılmıştır |
89/1’e Nasıl İtiraz Edilir?
İtiraz, ihbarnameyi gönderen icra dairesine yapılır; mahkemeye başvurmak gerekmez. İtiraz yazılı veya sözlü olabilir. Şirketler için yazılı ve elektronik ortamda yapılan itiraz, ispat açısından her zaman daha güvenlidir.
İhbarnameye verilecek cevap, güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP ve bu sisteme entegre bilişim sistemleri üzerinden de verilebilir (İİK m.89, son fıkra).
Güçlü bir itiraz yazısı şu unsurları içerir:
- Dosya bilgisi: İcra dairesi, dosya numarası, borçlu ve alacaklının adı.
- İhbarnamenin türü ve tebliğ tarihi: Hangi kademeye (89/1 veya 89/2) cevap verildiği ve sürenin içinde olunduğu.
- İtiraz sebebi: Kanunda sayılan sebeplerden hangisine dayanıldığı.
- Somut açıklama: Borcun neden bulunmadığı veya hangi tarihte ödendiği; varsa dayanak belgeler.
- Kısmi beyan: Borcun bir kısmı kabul ediliyorsa kabul edilen tutar ve ödeme şekli.
- Gelecekteki durum: Henüz muaccel olmayan bir alacak varsa vadesi ve muaccel olduğunda icra dairesine ödeneceği.
Üçüncü kişinin beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir. İtiraz için masraf ödenmez.
89/1 Cevap Örneği (Borç Bulunmadığı Durumda)
Aşağıdaki metin yalnızca yapıyı göstermek içindir; her cevap somut kayıtlara göre hazırlanmalıdır.
[İcra Dairesi] Müdürlüğü’ne
Dosya No: […] — Borçlu: […] — Alacaklı: […]
Şirketimize [tebliğ tarihi] tarihinde tebliğ edilen İİK m.89/1 uyarınca düzenlenmiş birinci haciz ihbarnamesine yasal süresi içinde itiraz ediyoruz. Şirketimizin kayıtlarında borçlu ile aramızda herhangi bir ticari ilişki bulunmamakta olup borçluya borçlu olduğumuz bir tutar ve şirketimiz nezdinde borçluya ait bir mal yoktur. İleride borçlu lehine bir alacak doğması halinde icra dairenize bildirilecektir.
Saygılarımızla, [Şirket unvanı ve yetkili imza]
Kısmi kabul halinde metin, kabul edilen tutarı, ödeme tarihini ve kalan kısım için itiraz sebebini ayrı ayrı göstermelidir.
Süresinde İtiraz Edilirse Ne Olur? Gerçeğe Aykırı Beyanın Sonucu
Süresinde yapılan itiraz, ihbarname zincirini durdurur. Üçüncü kişi artık 89 ihbarnamesi yoluyla ödemeye zorlanamaz. Ancak bu, alacaklının elinin boş kaldığı anlamına gelmez.
- Alacaklının ispat imkânı: Alacaklı, itirazın gerçeğe aykırı olduğunu icra mahkemesinde ispat edebilir.
- Cezai yaptırım: Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu ispatlanan üçüncü kişi hakkında İİK m.338/1 uyarınca ceza istenebilir.
- Tazminat: Alacaklı, aynı zamanda tazminat talep edebilir; icra mahkemesi bu talebi genel hükümlere göre karara bağlar.
Bu nedenle itirazın hızlı olduğu kadar doğru olması da gerekir. “Süre kaçmasın” diye hazırlanan, muhasebe kayıtlarıyla kontrol edilmemiş bir itiraz, üçüncü kişiyi başka bir riskle karşı karşıya bırakır.
Bu hükümler, görevi nedeniyle gerçeğe aykırı beyanda bulunan memurlar hakkında da uygulanır (İİK m.89).
89/1 İtiraz Süresi Kaçırılırsa Ne Olur? Gecikmiş İtiraz
Üçüncü kişi, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edemediyse İİK m.89’un yollamasıyla gecikmiş itiraza ilişkin İİK m.65 hükümleri uygulanır. Gecikmiş itiraz, paraya çevirme işlemi bitinceye kadar yapılabilir. Ancak engelin kalktığı günden itibaren 3 gün içinde, mazereti gösteren delillerle birlikte itiraz sebepleri ve dayanakları bildirilmeli; inceleme için gereken harç ve masraflar ödenmelidir. İcra mahkemesi incelemeyi kural olarak evrak üzerinden yapar ve mazereti kabul ederse takip durur. Bu yol istisnadır. Engelin gerçekten üçüncü kişinin iradesi dışında olduğu ve kusur bulunmadığı ispat edilmelidir. Bir çalışanın izinde olması veya tebligatın okunmaması gibi iç organizasyon sorunları genellikle kusursuz engel sayılmaz.
Anayasa Mahkemesi, kanunun üçüncü kişiyi korumak için birden fazla itiraz hakkı tanıdığını, itiraz yolunu harcsız ve basit tuttuğunu ve gecikmiş itiraz imkânı getirdiğini vurgulamıştır (E.2024/53, K.2025/73). Yani sistem üçüncü kişiye yeterli fırsat tanıdığı varsayımıyla kurulmuştur; sürenin kaçırılmasının sonuçları da bu yüzden ağırdır.
89/3 Sonrası Menfi Tespit Davası Nasıl Açılır?
İtiraz sürelerini kaçıran üçüncü kişi, gerçekte borçlu olmadığını ancak menfi tespit davasıyla ileri sürebilir.
| Konu | Kural |
|---|---|
| Dava süresi | Üçüncü ihbarnamenin tebliğinden itibaren 15 gün |
| Takibi durdurmak için | Dava belgesi tebliğden itibaren 20 gün içinde icra dairesine verilir |
| Yetkili mahkeme | İcra dairesinin bulunduğu yer veya üçüncü kişinin yerleşim yeri mahkemesi |
| İspat yükü | Üçüncü kişide: borçluya borcu olmadığını veya malın borçluya ait olmadığını ispat eder |
| Harç | Maktu harç |
| Davayı kaybederse | Dava konusu şeyin en az yüzde yirmisi oranında tazminat |
| Satış süreleri | Dava süresince İİK m.106’daki süreler işlemez |
İspat yükü Anayasa’ya aykırı mı? Bir mahkeme, ispat yükünün üçüncü kişiye yüklenmesinin Anayasa’nın 10. ve 36. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine başvurmuştu. Anayasa Mahkemesi 6 Mart 2025 tarihli kararıyla başvuruyu oybirliğiyle reddetti. Mahkemeye göre üçüncü kişi ihbarnamelerle borçlunun alacağından haberdar olmaktadır ve delil sunma hakkı kısıtlanmamaktadır (E.2024/53, K.2025/73, RG 26.06.2025, sayı 32938).
Borcu Olmadan Ödeme Yapan Muhatap Parasını Geri Alabilir mi?
İhbarname sonucunda borcu olmadığı halde ödeme yapan veya mal teslim eden üçüncü kişinin hakkı tamamen kaybolmaz. Üçüncü kişi, ödediği parayı veya teslim ettiği malı geri almak için borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı dava açabilir (İİK m.89). Ancak bu dava zaman, masraf ve tahsil riski demektir; süresinde doğru cevap vermek her zaman daha ucuzdur.
Malın teslimi mümkün olmazsa alacaklı, icra mahkemesine başvurarak malın değerini üçüncü kişiye ödetebilir (İİK m.89).
Bankaya Gelen 89/1 Nasıl Cevaplanır?
Bankalar, haciz ihbarnamelerinin en yoğun muhatabıdır. Bir borçlu için alacaklılar genellikle borçlunun hesap tuttuğu tüm bankalara aynı anda ihbarname gönderilmesini ister; bu bildirimler İİK m.89’un son fıkrası uyarınca UYAP ve entegre sistemler üzerinden yapılabilir.
- Merkez beyanı: İhbarname merkeze tebliğ edildiğinde banka, tüm şubeleri ve birimleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür (İİK m.89/7).
- Bakiye varsa: İhbarnameden sonra hesap sahibine yapılan ödeme geçerli sayılmaz; tutar yalnızca icra dairesine ödenebilir (İİK m.89/1).
- Hesap veya bakiye yoksa: Banka bunu tebliğden itibaren 7 gün içinde icra dairesine bildirir. Süresinde yapılan bu bildirim, borcun zimmette sayılmasını önler (İİK m.89/2, m.89/3).
- Cevap kanalı: Cevap, güvenli elektronik imzayla UYAP ve entegre sistemler üzerinden verilebilir (İİK m.89, son fıkra).
İşverene Gelen 89/1 Nasıl Cevaplanır?
İşverenler, çalışanlarının borçları nedeniyle sık sık icra dairelerinden yazı alır. Çalışanın işverenden bir alacağı varsa işveren, İİK m.89 anlamında üçüncü kişidir ve ihbarnameye tebliğden itibaren 7 gün içinde cevap vermelidir. Maaş ve ücret hacizleri ise İİK’nın ayrı hükümlerine tabidir; bu nedenle gelen yazının türü önce doğru tespit edilmelidir.
İki durumda da işverenin süresinde ve doğru cevap vermesi gerekir. Çalışan işten ayrılmışsa, hiç çalışmamışsa veya maaşında önceki hacizler nedeniyle kesinti yapılamıyorsa bu durum cevapta açıkça belirtilmelidir.
Şirkete 89/1 Geldiğinde Ne Yapılmalı? 8 Adımda Cevap Süreci
Büyük bir şirkete her ay çok sayıda ihbarname gelebilir. Her biri ayrı icra dosyasından gelir, ayrı süresi vardır ve farklı bir birimin kayıtlarıyla kontrol edilmelidir. Aşağıdaki akış, süre kaçırma riskini en aza indirir:
- Kayda al: İhbarnameyi geldiği gün kaydet; dosya numarasını, borçluyu, ihbarnamenin türünü (89/1, 89/2, 89/3) ve tebliğ tarihini yaz.
- Son günü hesapla: İhbarname UETS üzerinden geldiyse tebliğ tarihi, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen 5. günün sonudur (Tebligat Kanunu m.7/a); UYAP üzerinden bildirildiyse bildirim tarihidir (İİK m.89, son fıkra). Tebliğ günü sayılmaz. 89/1 ve 89/2 için 7 gün, 89/3 için 15 gün ekle; son gün resmî tatile denk gelirse süre tatili takip eden günde biter (İİK m.19).
- Sorumluyu belirle: Borçlu çalışansa insan kaynakları veya bordro, müşteri veya tedarikçiyse muhasebe, emanet malsa depo veya lojistik birimi kontrol eder.
- Kayıtları kontrol et: Borçluya borç var mı, ödeme yapıldı mı, elde mal var mı, mal başkasına mı ait veya rehinli mi?
- Cevabı hazırla: Kabul, kısmi kabul ya da İİK m.89/2’de sayılan bir sebebe dayanan itiraz.
- Gönder ve belgele: Cevabı süresi içinde icra dairesine ulaştır; cevap UYAP üzerinden güvenli elektronik imzayla da verilebilir (İİK m.89, son fıkra). Gönderim kaydını sakla.
- Borçluya ödemeyi durdur: İhbarnameye konu tutarı borçluya ödeme; borçluya yapılan ödeme geçerli sayılmaz (İİK m.89/1).
- Sonraki kademeyi izle: İtiraz edilmeyen dosyalarda ikinci ihbarnamenin ve 15 günlük bildirimin gelebileceğini takvime işle.
Uygulamadan Üç 89/1 Senaryosu
Senaryo 1 — İşten ayrılmış çalışan: Bir perakende şirketine, altı ay önce işten ayrılmış bir çalışanı için 89/1 gelir. İhbarname elektronik adrese ulaşır, ancak insan kaynakları birimine yönlendirilmez. 7 günlük itiraz süresi dolar ve borç şirketin zimmetinde sayılır. Doğru cevap tek cümleydi: “Borçlu [tarih] itibarıyla şirketimizden ayrılmış olup şirketimizin borçluya borcu bulunmamaktadır.” Bu cümle verilmediği için şirket artan kademelerle 89/2 ve 89/3 alır. Sonunda ya ödeme yapar ya da ispat yükü kendisinde olan ve kaybedilirse en az yüzde yirmi tazminatı olan bir menfi tespit davası açar.
Senaryo 2 — Vadesi gelmemiş fatura: Bir üretici, tedarikçisi için 89/1 alır. Tedarikçiye 60 gün vadeli bir fatura borçludur. Hukuk ekibi “borcumuz yoktur” diye itiraz ederse bu beyan gerçeğe aykırı olur. Doğru cevap, borcun tutarını ve vadesini bildirmek ve vade geldiğinde ödemeyi icra dairesine yapmaktır. Muhasebe birimi de aynı faturayı vadesinde tedarikçiye ödememek üzere uyarılmalıdır; aksi halde şirket aynı borcu iki kez öder.
Senaryo 3 — Alacaklı şirket ve 30 banka: Bir finans şirketi, kesinleşmiş bir dosyada borçlunun 30 bankasına ihbarname gönderilmesini ister. Bankaların çoğu olumsuz cevap verir, ikisi bakiye bloke eder, biri hiç cevap vermez. Etkili takip üç ayrı adım gerektirir: bloke tutarların icra dairesine gönderilmesini istemek, cevap vermeyen banka için 89/2 talep etmek ve listede eksik kalan bankalara gönderim yapmak. Bu adımlardan biri atlandığında tahsilat gecikir veya hiç gerçekleşmez.
Alacaklı Olarak 89/1 Nasıl Gönderilir ve Takip Edilir?
Alacaklı için haciz ihbarnamesi, borçlunun elinde olmayan değerlere ulaşmanın en hızlı yoludur. Etkisi, ihbarnamenin kime, ne zaman gönderildiğine ve cevapların nasıl izlendiğine bağlıdır.
- Muhatapları geniş tut: Borçlunun tüm bankalarına aynı anda ihbarname gönderilmesi, paranın başka hesaba taşınması riskini azaltır. Bilinen müşteriler, kiracılar ve hakediş ödeyen kurumlar da muhatap olabilir.
- Merkeze gönder: Çok şubeli muhataplarda ihbarnamenin tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkeze tebliği, merkezi tüm şubeler adına beyanla yükümlü kılar (İİK m.89/7).
- Cevapları tek tek oku: Olumsuz cevap, kısmi kabul ve itiraz farklı sonraki adımlar gerektirir.
- Sessiz kalan muhatabı takip et: 7 gün içinde itiraz etmeyen muhatap için ikinci ihbarname, ardından 15 günlük bildirim gönderilir. Zimmet karinesi, alacaklıya borçludan daha ödemeye güçlü bir muhatap kazandırabilir.
- Mal teslim edilemiyorsa: Malın değerini üçüncü kişiye ödetmek için icra mahkemesine başvurulabilir (İİK m.89).
- Gerçeğe aykırı itirazı sorgula: Muhatabın itirazı gerçeğe aykırıysa alacaklı bunu icra mahkemesinde ispat edebilir; ceza ve tazminat talep edebilir (İİK m.89, m.338/1).
Üçüncü kişilerden de tahsilat yapılamaz ve borçlunun başka haczedilebilir malı kalmazsa alacaklıya kalan alacak için aciz vesikası verilir (İİK m.143/1).
Haciz İhbarnamesinde En Sık Yapılan 8 Hata
| Taraf | Hata | Sonucu |
|---|---|---|
| Muhatap | Süreyi ihbarnamenin okunduğu günden başlatmak | Süre tebliğden işler; geç fark edilen ihbarnamede süre kaçar ve borç zimmette sayılır |
| Muhatap | İhbarnameden sonra borçluya ödeme yapmaya devam etmek | Borçluya yapılan ödeme geçerli sayılmaz |
| Muhatap | Sebep göstermeden “borcumuz yoktur” demek | İtirazın dayanağı zayıf kalır; gerçeğe aykırılık iddiasına açık olur |
| Muhatap | Kayıtları kontrol etmeden “süre kaçmasın” diye itiraz etmek | Gerçeğe aykırı beyan halinde İİK m.338/1 ve tazminat riski |
| Muhatap | İkinci ihbarnameyi “zaten itiraz ettik” diye yok saymak | İlk itiraz süresinde ulaşmamışsa zincir devam eder |
| Muhatap (çok şubeli) | Yalnızca bir şubenin kayıtlarına bakıp cevap vermek | Merkez, tüm şubeleri kapsayacak şekilde beyanla yükümlüdür (İİK m.89/7) |
| Alacaklı | Cevap vermeyen muhatap için ikinci ihbarnameyi ve 15 günlük bildirimi istememek | Zimmet karinesinin sağladığı avantaj kullanılmaz |
| Alacaklı | Gerçeğe aykırı olduğu bilinen itirazı sorgulamamak | İcra mahkemesindeki ispat, ceza ve tazminat imkânı kullanılmaz |
Şirket Hukuk Departmanları 89/1 İhbarnamelerini Nasıl Yönetmeli?
Tek bir ihbarnameye cevap vermek kolaydır. Zorluk, her biri ayrı süreyle işleyen yüzlerce ihbarnameyi aynı anda yönetmektir.
- Muhatap rolünde: Aynı hafta içinde farklı icra dairelerinden, farklı borçlular için onlarca 89/1 gelir. Her biri farklı bir birimin kaydıyla kontrol edilmeli ve 7 günlük süre içinde cevaplanmalıdır; e-tebligatla gelen bir ihbarname için bu, kutuya düştüğü günden itibaren toplam 12 gün demektir.
- Alacaklı rolünde: Bir borçlu için onlarca bankaya ihbarname gider. Hangi bankanın cevap verdiği, hangisinde bloke olduğu ve hangisine hiç gönderilmediği dosya dosya izlenmelidir.
- Veri dağınıklığı: İhbarnameler elektronik tebligatla, cevaplar UYAP’ta, muhasebe kayıtları ise şirketin kendi sistemlerinde durur. Bu bilgileri elle bir araya getirmek hem zaman alır hem de süre kaçırma riskini artırır.
Safahat.ai ile 89/1 Haciz İhbarnamesi Takibi
Safahat.ai, şirket hukuk ekiplerinin haciz ihbarnamesi sürecini her iki rolde de tek ekrandan yönetmesine yardımcı olur.
Şirkete gelen ihbarnameler için:
- e-Tebligat üzerinden gelen 89 ihbarnameleri için sistem otomatik kayıt oluşturur.
- Şirkete birden fazla ihbarname geldiğinde bunlara sırayla cevap verilebilir. Cevap taslağı düzenlenebilir; “CAP ile gönder” veya “vekil gönder” seçeneğiyle cevap gönderilir, toplu gönderim de yapılabilir.
- UETS’ten gelen diğer tebligatlar sistem içinde görülür ve gelen tebligatlar otomatik özetlenir. Birden fazla KEP hesabı tek sistemde bağlanabilir.
- CAP üzerinden yapılan gönderimlerde vekalet harcı çıkmaz; yüksek hacimde bu kalem ciddi bir maliyet olmaktan çıkar.
Alacaklı olarak gönderilen ihbarnameler için:
- Banka sorgusunda hangi bankalara gönderim yapıldığı, sonucun uygulanıp uygulanmadığı ve varsa hacizli para tutarı görülür. Eksik bankalara tek tıkla gönderim yapılır ve “parayı gönder” talebi sistemden oluşturulur.
- Maaş haczinde işverene tebligatın gidip gitmediği, işverenin cevap verip vermediği ve cevabın olumlu mu olumsuz mu olduğu veri girişi olmadan sıralanır.
- Ödeme ve itiraz süreleri otomatik kontrol edilir; kesinleşme yoksa sorgu aşaması başlatılmaz, varsa borçlu bazlı takibe geçilir.
- Dosyaya girildiğinde son 2 saat içinde kontrol edilmemişse UYAP’tan yeni evrak gelip gelmediği otomatik kontrol edilir; muhatabın cevabı dosyaya düştüğünde elle arama gerekmez.
Haciz İhbarnamesi (89/1) Hakkında Sık Sorulan Sorular
Haciz ihbarnamesi nedir? Haciz ihbarnamesi, borçlunun üçüncü bir kişideki alacağını veya taşınır malını haczetmek için icra dairesinin o kişiye gönderdiği bildirimdir (İİK m.89). İhbarnameden sonra üçüncü kişi borcunu yalnızca icra dairesine ödeyebilir.
89/1 ne demek? 89/1, İİK’nın 89. maddesinin birinci fıkrasına dayanan birinci haciz ihbarnamesidir. Muhatap, tebliğden itibaren 7 gün içinde borcu ödeyebilir, durumu bildirebilir veya itiraz edebilir.
Haciz ihbarnamesine kaç gün içinde itiraz edilir? Birinci ve ikinci ihbarname için tebliğden itibaren 7 gün içinde. Üçüncü ihbarnamede itiraz imkânı yoktur; muhatabın 15 gün içinde ödeme yapması veya menfi tespit davası açması gerekir.
89/1’e itiraz nereye yapılır? İhbarnameyi gönderen icra dairesine. İtiraz yazılı veya sözlü yapılabilir; mahkemeye başvurmak gerekmez ve itiraz için harç ödenmez.
Haciz ihbarnamesine cevap verilmezse ne olur? Birinci ihbarnameye 7 gün içinde itiraz edilmezse mal muhatabın elinde, borç zimmetinde sayılır. İkinci ihbarnameye de cevap verilmezse muhatap ödemeyle yükümlü olur; üçüncü ihbarnameden sonra hakkında cebrî icraya geçilebilir.
Borcun zimmete geçmesi ne demektir? Muhatabın süresinde itiraz etmemesi nedeniyle, borçluya olan borcunun kanunen var sayılmasıdır. Muhatap bu tutarı icra dairesine ödemek zorunda kalır; gerçekte borcu olmasa bile bunu ancak menfi tespit davasıyla ispat edebilir.
89/2 geldiğinde ne yapılmalı? 89/2, son itiraz fırsatıdır. Borcunuz yoksa tebliğden itibaren 7 gün içinde kanuni sebebi göstererek icra dairesine itiraz edin; borcunuz varsa icra dairesine ödeyin.
89/3 geldiğinde ne yapılmalı? Tebliğden itibaren 15 gün içinde ya borcu ödeyin ya da menfi tespit davası açın. Dava açarsanız, dava belgesini 20 gün içinde icra dairesine verin; aksi halde hakkınızdaki icra işlemleri durmaz.
Menfi tespit davasını kaybeden muhatap ne öder? Dava konusu şeyin yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminat öder. Davada ispat yükü muhataptadır ve dava maktu harca tabidir.
Haciz ihbarnamesine cevap vermek ücretli mi? Hayır. Üçüncü kişinin beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir (İİK m.89).
Haciz ihbarnamesi UYAP üzerinden gelir mi, cevap UYAP’tan verilebilir mi? Evet. İİK m.89’un son fıkrasına göre ihbarnamelerin bildirimi ve cevapları, güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP ve bu sisteme entegre bilişim sistemleri üzerinden yapılabilir. Bu usulle yapılan bildirim tebliğ yerine geçer; 7 günlük süre bu tarihten itibaren işler.
Haciz ihbarnamesi e-tebligatla gelirse süre ne zaman başlar? Şirketlere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m.7/a); 7 günlük itiraz süresi bu tarihten sonra işler. Kutuya düşen bir 89/1 için toplam süre 12 gündür ve ihbarname açılmasa da işler.
İhbarnameden sonra borçluya ödeme yapılırsa ne olur? Ödeme icra dairesine karşı geçerli sayılmaz. Muhatap aynı tutarı icra dairesine de ödemek zorunda kalabilir; borçluya yaptığı ödemeyi ise ayrıca geri istemek zorunda kalır.
Süre kaçırıldıysa ne yapılabilir? Kusursuz bir engel varsa, engelin kalktığı günden itibaren 3 gün içinde İİK m.65’teki gecikmiş itiraz yolu işletilebilir. Aksi halde üçüncü ihbarname aşamasında menfi tespit davası açılabilir; borcu olmadığı halde ödeme yapan muhatap borçlu ve kötü niyetli alacaklıya karşı geri alma davası açabilir.
Bankaya haciz ihbarnamesi nasıl gönderilir? Alacaklı talep eder, icra dairesi bankaya İİK m.89 uyarınca ihbarname gönderir; bildirim UYAP ve entegre sistemler üzerinden de yapılabilir. İhbarname bankanın şubesine veya tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir; merkez tüm şubeleri adına beyanda bulunmakla yükümlüdür (İİK m.89/7).
Haciz ihbarnamesine gerçeğe aykırı itiraz edilirse ne olur? Alacaklı, itirazın gerçeğe aykırı olduğunu icra mahkemesinde ispat ederse muhatap hakkında İİK m.338/1 uyarınca ceza ve tazminat istenebilir.
İspat yükünün muhataba ait olması Anayasa’ya aykırı mı? Hayır. Anayasa Mahkemesi 6 Mart 2025 tarihli kararıyla bu kuralın adil yargılanma hakkına aykırı olmadığına oybirliğiyle karar vermiştir (E.2024/53, K.2025/73).
89/2 ve 89/3 kanunda nerede düzenlenir? Birinci ihbarname İİK 89. maddenin 1. fıkrasındadır. İkinci ve üçüncü ihbarname aynı maddenin 3. fıkrasında düzenlenir; “89/2” ve “89/3” uygulamada yerleşmiş adlardır.
Malın teslimi mümkün değilse ne olur? Alacaklı, icra mahkemesine başvurarak malın değerini üçüncü kişiye ödetebilir (İİK m.89).
Haciz ihbarnamesi şubeye mi, merkeze mi gönderilir? Her ikisine de gönderilebilir. İhbarname şubeye veya tüm şubeleri kapsayacak şekilde merkeze tebliğ edilir; merkeze tebliğ edildiyse merkez, tüm şubeleri ve birimleri kapsayacak şekilde beyanda bulunur (İİK m.89/7).
Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.19, m.20, m.65, m.89 — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu, m.7/a — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
- Anayasa Mahkemesi, E.2024/53, K.2025/73, 06.03.2025 (RG 26.06.2025, sayı 32938) — Anayasa Mahkemesi Norm Denetimi Karar Bilgi Bankası
