Dosya İstinafta Ne Demek?
Dosya istinafta ne demek diye bakan kişi çoğunlukla e-Devlet ya da UYAP ekranında bu ifadeyi görmüştür. Anlamı, ilk derece mahkemesinin verdiği karara itiraz edildiği ve dosyanın incelenmek üzere bölge adliye mahkemesine gönderildiğidir (HMK m. 343/4). İstinaf başvurusu kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde yapılır (HMK m. 345/1). Bu süreçte karar henüz kesinleşmemiştir ve bölge adliye mahkemesi kararı onaylayabilir, düzeltebilir ya da kaldırabilir (HMK m. 353, m. 356).
Dosya istinafta ne demek?
Kararın taraflardan biri tarafından üst mahkemeye taşındığını ve dosyanın şu an bölge adliye mahkemesinde beklediğini anlatır. Başvuru dilekçesi kararı veren mahkemeye verilir, mahkeme cevap süresi dolduktan sonra dosyayı ilgili bölge adliye mahkemesine gönderir (HMK m. 343/1, m. 347/3). Gönderme yapıldığı andan itibaren ekranda dosyanın yeri değişir.
Dosyanın istinafta olması, davanın bittiği anlamına gelmez. Dava kesinleşene kadar derdest, yani görülmekte olan bir dava olarak kalır. Bölge adliye mahkemesinin vereceği karar, davanın sonucunu değiştirebilir (HMK m. 353/1).
Dosya durumu istinafta ne demek?
Ekrandaki bu kayıt, ilk derece mahkemesindeki yargılamanın tamamlandığını ve dosyanın istinaf dairesi incelemesine geçtiğini gösterir. UYAP Vatandaş Portal sıkça sorulan sorular sayfası bu ekran ifadelerinin ayrı bir tanımını vermez. Anlamı kanundaki aşamalardan çıkar (HMK m. 343-347).
Dava istinafta ne demek?
Aynı durumun farklı söylenişidir. Dava istinafta ise taraflardan biri kararı beğenmemiş, süresi içinde başvurmuş ve dosya üst mahkemeye gitmiştir (HMK m. 345/1). “Mahkeme istinafta” ya da “dava dosyası istinafta” ifadeleri de aynı anlamda kullanılır.
Dosya istinafa gönderildiğini nereden anlarım?
En kolay yol, dosyanın dosya safahatı ekranına bakmaktır. Safahat kayıtlarında istinaf dilekçesinin verilmesi, karşı tarafa tebliği ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilmesi ayrı satırlar hâlinde görünür.
- İstinaf dilekçesi verildi: Başvuru kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine yapılmış ve deftere kaydedilmiştir (HMK m. 343/1).
- Harç ve gider ödendi: Başvuru harcı ve tebliğ giderleri yatırılmıştır, eksikse bir haftalık kesin süre verilir (HMK m. 344).
- Karşı tarafa tebliğ: İstinaf dilekçesi karşı tarafa gönderilmiştir, cevap süresi iki haftadır (HMK m. 347/2).
- Dosya gönderildi: Dosya dizi listesine bağlanarak bölge adliye mahkemesine gönderilmiştir (HMK m. 347/3).
İstinaf nedir, ne demek?
İlk derece mahkemesi kararlarının hem maddi olay hem hukuk yönünden ikinci kez incelendiği kanun yolunun adıdır. Halk arasında “üst mahkemeye itiraz” denen başvuru budur (HMK m. 341/1).
İstinaf yoluna nihai kararlar ile ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konusundaki bazı kararlar götürülebilir (HMK m. 341/1). Belli bir parasal sınırı aşmayan malvarlığı davalarındaki kararlar ise kesindir ve istinafa gidilemez (HMK m. 341/2). Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir ve davanın açıldığı tarihteki tutar esas alınır (HMK ek m. 1).
İstinaf mahkemesi ne demek?
Kanundaki adı bölge adliye mahkemesidir. Halk arasında istinaf mahkemesi denen bu mahkemeler ilk derece mahkemesi ile Yargıtay arasında yer alır ve hukuk ile ceza daireleri hâlinde çalışır. Ayrıntılar bölge adliye mahkemesi rehberimizde anlatılır. İdari yargıdaki karşılığı ise bölge idare mahkemesidir (İYUK m. 45/1).
İstinaf etmek ne demek?
Bir mahkeme kararına karşı istinaf yoluna başvurmak demektir. Başvuru bir dilekçeyle yapılır, dilekçe kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine verilebilir (HMK m. 343/1). Başvuran taraf harç ve giderleri yatırır, aksi hâlde başvurusu yapılmamış sayılabilir (HMK m. 344).
Kararı istinaf etmek ne demek?
Kararın bütününe ya da bir bölümüne itiraz ederek üst mahkemenin incelemesini istemektir. İnceleme istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlıdır, yalnız kamu düzenine aykırılık resen gözetilir (HMK m. 355). Bu yüzden itiraz sebeplerinin dilekçede açıkça yazılması gerekir.
İstinafa gitmek ne demek?
Gündelik dilde istinaf etmekle aynı anlamda kullanılır. “Karar istinafa gitti” demek, taraflardan birinin başvurduğu ve dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderildiği anlamına gelir (HMK m. 347/3). Karşı taraf da cevap dilekçesiyle katılma yoluyla istinafa başvurabilir (HMK m. 348/1).

İstinaf başvurusu nasıl yapılır?
Başvuru, karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenmiş bir dilekçeyle yapılır (HMK m. 342/1). Dilekçe kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine verilir, harç ve tebliğ giderleri de aynı anda ödenir (HMK m. 343/1, m. 344).
- Gerekçeli kararın size tebliğ edildiği günü bulun, iki haftalık süre buradan başlar (HMK m. 345/1).
- Kararın hangi bölümüne neden itiraz ettiğinizi belirleyin, inceleme bu sebeplerle sınırlıdır (HMK m. 355).
- Dilekçeyi kanunda sayılan bilgileri içerecek şekilde hazırlayın (HMK m. 342/2).
- Dilekçeyi kararı veren mahkemeye ya da bulunduğunuz yerdeki mahkemeye verin, alındı belgesi alın (HMK m. 343/1).
- Başvuru harcını ve tebliğ giderlerini yatırın, eksik kalırsa bir haftalık kesin süre verilir (HMK m. 344).
- Karşı tarafın iki haftalık cevap süresinin dolmasını ve dosyanın gönderilmesini safahattan izleyin (HMK m. 347).
İstinaf dilekçesinde neler yazılır?
Kanun dilekçede bulunması gereken bilgileri tek tek sayar (HMK m. 342/2). Kimlik ve imza ile kararı belli edecek bilgiler varsa diğer eksikler yüzünden dilekçe reddedilmez (HMK m. 342/3).
- Taraflar: Başvuran ile karşı tarafın sıfatı, adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi (HMK m. 342/2-a).
- Temsilciler: Varsa kanuni temsilci ve vekillerin adı, soyadı ve adresi (HMK m. 342/2-b).
- Karar bilgisi: Kararı veren mahkeme, kararın tarihi ve sayısı (HMK m. 342/2-c).
- Tebliğ tarihi: Kararın başvurana tebliğ edildiği gün (HMK m. 342/2-ç).
- Özet ve sebepler: Kararın özeti, başvuru sebepleri ve gerekçesi (HMK m. 342/2-d, e).
- Talep ve imza: Talep sonucu ile başvuranın ya da vekilinin imzası (HMK m. 342/2-f, g).
Hangi kararlar istinaf edilemez?
Kanunun kesin saydığı kararlara karşı üst mahkemeye gidilemez. Hukuk davalarında belli bir tutarı geçmeyen malvarlığı davaları kesindir, manevi tazminat davaları ise miktarına bakılmaksızın istinafa götürülebilir (HMK m. 341/2). Bu tutar her yıl güncellenir (HMK ek m. 1).
- Hukukta parasal sınır: Sınırı geçmeyen malvarlığı davalarındaki kararlar kesindir (HMK m. 341/2).
- Kısmi dava: Alacağın bir kısmı dava edildiyse sınır alacağın tamamına göre belirlenir (HMK m. 341/3).
- Cezada adli para cezası: Hapisten çevrilenler hariç on beş bin lira dâhil adli para cezası mahkûmiyetleri istinafa götürülemez (CMK m. 272/3-a).
- Cezada beraat: Üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçlardan beraat kararları kesindir (CMK m. 272/3-b).
- İdari yargı: Kanunda gösterilen tutarı geçmeyen vergi, tam yargı ve iptal davalarındaki kararlar kesindir (İYUK m. 45/1).
Kesin bir karara karşı yapılan başvuruyu kararı veren mahkeme reddeder. Bu ret kararına karşı da iki hafta içinde üst mahkemeye gidilebilir (HMK m. 346).
İstinaf yolu açık ne demek?
Kararın kesin olmadığını ve kanunda gösterilen süre içinde üst mahkemeye başvurulabileceğini anlatır. Kararın sonuç kısmında varsa kanun yolu ve süresi yazılır (HMK m. 359/1-f). Hukuk davalarında bu süre ilamın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345/1).
Sürenin tebliğden başladığını unutmamak gerekir. Örneğin gerekçeli karar 12 Ekim 2026 Pazartesi günü tebliğ edildiyse iki haftalık süre 26 Ekim 2026 Pazartesi günü biter (HMK m. 92/2). Hesabın ayrıntıları tebliğ tarihi rehberimizde anlatılır.
- Hukuk davası: İlamın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 345/1).
- Ceza davası: Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m. 273/1).
- İdari dava: Kararın tebliğinden itibaren otuz gün (İYUK m. 45/1).
- İstinaf dilekçesine cevap: Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m. 347/2).
İstinaf dosya durumu açık ne demek?
Dosyanın henüz kapanmadığını, bölge adliye mahkemesinde incelemenin sürdüğünü gösterir. Açık bir dosya karara bağlanmamış ya da kararı kesinleşmemiş dosyadır. Dosya kapandığında durum alanı değişir ve karar bilgisi görünür.
“İstinaf mahkemesinde dosya durumu açık” ifadesi de aynı anlamı taşır. Bu aşamada bölge adliye mahkemesi önce dosyayı ön incelemeden geçirir. Süre, harç, kesinlik ve başvuru sebebi eksik olup olmadığına bakılır (HMK m. 352/1). Eksik yoksa dosya incelemeye alınır (HMK m. 352/3).
İstinaf karara çıkmış ne demek?
Bölge adliye mahkemesinin dosya hakkında kararını verdiğini anlatır. Kararın ne olduğu bu ifadeden anlaşılmaz, karar metnine ya da karar özetine bakmak gerekir. Karar esastan ret, düzelterek yeniden hüküm, kaldırma ya da usulden ret olabilir (HMK m. 352, m. 353).
Karar yazıldıktan sonra taraflara tebliğ edilir ve temyiz yolu açıksa süre bu tebliğden başlar (HMK m. 361/1). “İstinaf mahkemesinde dosya durumu karara çıkmış” görüldüğünde gerekçeli kararın tebliğini takip etmek, temyiz süresini kaçırmamak için önemlidir.
| Ekranda görülen ifade | Anlamı | Dayanak |
|---|---|---|
| İstinafta | Dosya bölge adliye mahkemesine gönderildi | HMK m. 347/3 |
| Dosya durumu açık | İnceleme sürüyor, karar verilmedi ya da kesinleşmedi | HMK m. 352-356 |
| Karara çıktı | Bölge adliye mahkemesi kararını verdi | HMK m. 353, m. 356 |
| İstinaftan döndü | Dosya ilk derece mahkemesine geri gönderildi | HMK m. 353/1-a |
| Kesinleşti | Kanun yolu süresi geçti ya da kanun yolu tamamlandı | HMK m. 345, m. 361 |
İstinaf başvurusunun esastan reddine ne demek?
Bölge adliye mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını usul ve esas yönünden hukuka uygun bulduğunu, yani kararın aynen kaldığını anlatır (HMK m. 353/1-b-1). Başvuran taraf açısından sonuç değişmemiş demektir. Bu karar duruşma yapılmadan da verilebilir (HMK m. 353/1-b).
İstinaf esastan red ne demek?
Kısa söylenişidir ve aynı sonucu anlatır. Karar ilk derece mahkemesinin verdiği şekliyle geçerli kalır. Temyiz sınırı aşılıyorsa bu karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’a gidilebilir (HMK m. 361/1, m. 362).
Düzelterek esastan ret ne demek?
Yargılamada eksik olmadığı hâlde kanunun uygulanmasında ya da gerekçede hata bulunduğunda üst mahkeme kararı düzelterek yeniden hüküm kurar (HMK m. 353/1-b-2). Sonuç çoğu zaman aynı kalır ama hüküm fıkrasında değişiklik olabilir.
İstinaf başvurusunun reddi ne demek?
Başvurunun esasına girilmeden reddedildiğini, yani kararın içeriğinin hiç incelenmediğini anlatır. Bu ret genellikle şekle ilişkindir ve ön incelemede verilir (HMK m. 352/1).
- Süre geçmesi: Başvuru iki haftalık süre geçtikten sonra yapılmıştır (HMK m. 346/1, m. 352/1-c).
- Kesin karar: Karar parasal sınır nedeniyle kesindir (HMK m. 341/2, m. 352/1-b).
- Başvuru şartı eksik: Harç ve gider yatırılmamıştır (HMK m. 344, m. 352/1-ç).
- Sebep gösterilmemesi: Başvuru sebepleri ya da gerekçesi hiç yazılmamıştır (HMK m. 352/1-d).
Süre geçtikten sonra verilen ya da kesin bir karara karşı yapılan başvuruyu kararı veren ilk derece mahkemesi de reddedebilir. Bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 346).
İstinafta kaldırma kararı ne demek?
Üst mahkemenin ilk derece kararını ortadan kaldırdığını anlatır. Kaldırmanın iki türü vardır. Ya dosya yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine geri gönderilir ya da duruşma yapılıp üst mahkeme kendi hükmünü kurar (HMK m. 353/1-a, m. 356/2).
Esası incelemeden kaldırma ve geri gönderme kararı, kanunda sayılan ağır usul hatalarında verilir ve kesindir (HMK m. 353/1-a). Dosya kararı veren mahkemeye, yargı çevresindeki başka bir mahkemeye ya da görevli ve yetkili mahkemeye gönderilebilir.
- Yasak hâkim: Davaya bakması yasak olan hâkim karar vermiştir (HMK m. 353/1-a-1).
- Reddedilen hâkim: Haklı ret talebine rağmen reddedilen hâkim davaya bakmıştır (HMK m. 353/1-a-2).
- Görev ve yetki: Mahkeme yanlış biçimde görevsizlik ya da yetkisizlik kararı vermiş ya da görevli veya yetkili olmadığı hâlde davaya bakmıştır (HMK m. 353/1-a-3).
- Dava şartı: Diğer dava şartlarına aykırılık vardır (HMK m. 353/1-a-4).
- Usule aykırı karar: Dava usule aykırı olarak açılmamış sayılmış, davalar usulsüz birleştirilmiş ya da ayrılmıştır (HMK m. 353/1-a-5).
- Eksik inceleme: Önemli deliller toplanmamış ya da değerlendirilmemiş veya talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiştir (HMK m. 353/1-a-6).
Bu kararla dönen dosyada ilk derece mahkemesi davayı yeniden görür ve yeni bir karar verir. Yeni karara karşı da kanun yolları yeniden açılır (HMK m. 341/1).
İstinaftan döndü ne demek?
Dosyanın bölge adliye mahkemesinden ilk derece mahkemesine geri geldiğini anlatır. Bunun iki sık nedeni vardır. Ya bölge adliye mahkemesi kararı kaldırıp davanın yeniden görülmesi için dosyayı geri göndermiştir (HMK m. 353/1-a) ya da kararını vermiş ve dosyayı kararın tebliği ve sonraki işlemler için ilk derece mahkemesine iade etmiştir.
Kaldırma kararıyla dönen dosyada yargılama yeniden başlar. Davaya bakması yasak hâkimin karar vermesi, görev ve yetki hataları, dava şartı eksikliği ya da önemli delillerin toplanmaması gibi durumlarda bu yol izlenir (HMK m. 353/1-a). Bu tür kararlar duruşma yapılmadan ve kesin olarak verilir (HMK m. 353/1-a).

İstinafta onandı ne demek?
Halk arasında ilk derece kararının bölge adliye mahkemesince aynen kabul edildiğini anlatmak için kullanılır. Kanundaki karşılığı ise “istinaf başvurusunun esastan reddi”dir (HMK m. 353/1-b-1). “Onama” terimi kanunda Yargıtay’ın temyiz incelemesi için kullanılır (HMK m. 370/1).
| Karar | Ne anlama gelir? | Dosya nereye gider? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Esastan ret | İlk derece kararı aynen kalır | Temyiz yolu açıksa Yargıtay, değilse kesinleşme | HMK m. 353/1-b-1 |
| Düzelterek yeniden hüküm | Hata düzeltilir, yeni hüküm kurulur | Temyiz yolu açıksa Yargıtay | HMK m. 353/1-b-2 |
| Kaldırma ve gönderme | Karar ortadan kalkar, dava yeniden görülür | İlk derece mahkemesi | HMK m. 353/1-a |
| Kaldırıp yeniden hüküm kurma | Duruşma sonunda üst mahkeme kendi hükmünü kurar | Temyiz yolu açıksa Yargıtay | HMK m. 356/2 |
| Başvurunun reddi (usulden) | Esas incelenmez, şekil eksikliği vardır | Kesinleşme | HMK m. 352/1 |
İstinaf edilmeden ne demek?
Taraflardan hiçbirinin kanuni süre içinde başvurmadığını ve kararın bu yüzden kesinleştiğini anlatır. “İstinaf edilmeden kesinleşti” şerhi, iki haftalık başvuru süresinin geçtiğini gösterir (HMK m. 345/1). Kesin süre geçirildiğinde o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m. 94/3).
Kesinleşmenin bazı sonuçları önemlidir. İstinafa başvurmak kural olarak kararın icrasını durdurmaz (HMK m. 350/1). Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m. 350/2).
İstinaftan feragat ne demek?
Taraflardan birinin istinaf başvurusundan vazgeçmesidir. Taraflar ilam kendilerine tebliğ edilmeden bu haktan önceden feragat edemez (HMK m. 349/1). Başvurudan sonra feragat edilirse dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmez ve başvuru reddedilir (HMK m. 349/2).
- Dosya henüz gönderilmediyse: Kararı veren mahkeme başvurunun reddine karar verir (HMK m. 349/2).
- Dosya gönderildiyse: Bölge adliye mahkemesi henüz karar vermemişse başvuruyu feragat nedeniyle reddeder (HMK m. 349/2).
- Katılma yoluyla başvuran: Asıl başvuran feragat ederse katılma yoluyla yapılan başvuru da reddedilir (HMK m. 348/2).
İstinaf ne kadar sürer?
Kesin bir süre yoktur, dosyanın istinafta ne kadar bekleyeceği dairenin iş yüküne göre değişir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun 2024 verilerine göre bölge adliye mahkemelerinde ortalama dosya kapatma süresi hukuk dairelerinde 14 ay, ceza dairelerinde 9 aydır (HSK Yargının Etkinliği Bürosu, 2024). Bu rakam bekleyen dosya sayısının yıllık karar sayısına oranından hesaplanan bir tahmindir.
| Bölge adliye mahkemesi (hukuk daireleri) | Dosya kapatma süresi (ay, 2024) |
|---|---|
| Türkiye ortalaması | 14 |
| İstanbul | 19 |
| Adana | 19 |
| Diyarbakır | 20 |
| İzmir | 15 |
| Bursa | 13 |
| Ankara | 8 |
| Konya | 5 |
| Samsun | 5 |
Raporun formülü “bekleyen dosya sayısı bölü karar sayısı, çarpı 365, bölü 30” şeklindedir (HSK Yargının Etkinliği Bürosu, 2024). Yani tek bir dosyanın ne zaman sonuçlanacağını söylemez, dairenin genel hızını gösterir. Duruşma yapılması, bilirkişi incelemesi ya da tebligat gecikmeleri süreyi uzatabilir (HMK m. 356/1, m. 358).
Dosya istinaftayken ne yapılır?
Bekleme süresinde dosyayı düzenli izlemek, kaçırılmaması gereken bir tebligat ya da gider talebini yakalamayı sağlar. Bölge adliye mahkemesi duruşma yapacaksa başvurandan avans ister ve bunun için en az iki haftalık kesin süre verir (HMK m. 358/1).
- Dosyanın hangi bölge adliye mahkemesi ve daireye gittiğini safahattan not edin (HMK m. 347/3).
- Duruşma davetiyesi ve gider avansı tebligatını takip edin, kesin süre en az iki haftadır (HMK m. 358/1).
- Duruşmaya katılamayacaksanız mazeretinizi bildirin, aksi hâlde yokluğunuzda karar verilir (HMK m. 358/2-3).
- “Karara çıktı” görüldüğünde gerekçeli kararın tebliğini izleyin, temyiz süresi iki haftadır (HMK m. 361/1).
- Kararın icrası için istinafın icrayı durdurmadığını göz önünde tutun (HMK m. 350/1).
Dosya UYAP’ta hiç görünmüyorsa sorun çoğu zaman yetki ya da erişimle ilgilidir. Bu durum UYAP’ta dava dosyası görüntülenemiyor yazımızda ayrıca anlatılır.
Ceza davasında dosya istinafta ne demek?
Sanık, katılan ya da savcı ilk derece mahkemesinin hükmüne karşı üst mahkemeye başvurmuş demektir (CMK m. 272/1). Başvuru hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta içinde dilekçeyle ya da zabıt kâtibine beyanla yapılır (CMK m. 273/1). On beş yıl ve daha fazla hapis cezalarına ilişkin hükümler ise resen incelenir (CMK m. 272/1).
- Ön inceleme: Süre ve başvuru hakkı yoksa başvuru reddedilir, bu karar itiraza tabidir (CMK m. 279/1).
- Esastan ret: Hükümde hukuka aykırılık yoksa başvuru esastan reddedilir (CMK m. 280/1-a).
- Bozma ve gönderme: Kanunda sayılan hukuka aykırılık hâllerinde hüküm bozulur, dosya ilk derece mahkemesine gönderilir (CMK m. 280/1-e).
- Duruşma ve yeni hüküm: Duruşma sonunda başvuru esastan reddedilir ya da hüküm kaldırılarak yeniden kurulur (CMK m. 280/2).
- Aleyhe değiştirme yasağı: Başvuru yalnız sanık lehine yapılmışsa yeni ceza öncekinden ağır olamaz (CMK m. 283/1).
İdari davada dosya istinafta ne demek?
İdare ve vergi mahkemesi kararına karşı bölge idare mahkemesine başvurulduğunu anlatır. Süre kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m. 45/1). Bölge idare mahkemesi kararı hukuka uygun bulursa ya da yalnız gerekçeyi değiştirmek gerekiyorsa istinaf başvurusunu reddeder (İYUK m. 45/3).
İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?
İstinaf ikinci derece incelemedir ve maddi olayı da kapsar, temyiz ise Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimidir. Temyiz incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılır, istinafta ise kanunda sayılan hâller dışında duruşma açılır (HMK m. 356/1, m. 369/2).
| Konu | İstinaf | Temyiz |
|---|---|---|
| Merci | Bölge adliye mahkemesi | Yargıtay |
| Hukuk davasında süre | Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m. 345/1) | Tebliğden itibaren iki hafta (HMK m. 361/1) |
| İnceleme | Dilekçedeki sebeplerle sınırlı, kamu düzeni resen (HMK m. 355) | Sebeplerle bağlı değil, kanuna aykırılık incelenebilir (HMK m. 369/1) |
| Duruşma | Kural olarak duruşmalı (HMK m. 356/1) | Kural olarak dosya üzerinden (HMK m. 369/2) |
| Kararın adı | Esastan ret, kaldırma, düzelterek hüküm (HMK m. 353) | Onama, bozma, düzelterek onama (HMK m. 370) |
İstinaftan sonra temyiz yolu açık mı?
Her karar Yargıtay’a gitmez. Hukuk davalarında bölge adliye mahkemesinin temyize açık nihai kararlarına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize başvurulur (HMK m. 361/1). Belirli bir parasal sınırı aşmayan davalar ve kanunda sayılan bazı kararlar ise kesindir (HMK m. 362/1). Bu sınır da her yıl güncellenir (HMK ek m. 1).
Ceza davalarında bölge adliye mahkemesinin bozma dışındaki hükümleri kural olarak temyiz edilebilir (CMK m. 286/1). Ancak beş yıl veya daha az hapis cezasına ilişkin esastan ret kararları gibi kanunda sayılan hükümler temyize kapalıdır (CMK m. 286/2). Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı direnme de olmaz (CMK m. 284/1).

Dosya istinafta ne demek hakkında sık sorulan sorular
Dosya istinaftayken karar uygulanır mı? Kural olarak uygulanır, istinafa başvurmak icrayı durdurmaz. Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki ayni haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m. 350).
İstinaf süresi ne zaman başlar? Hukuk davalarında ilamın taraflardan her birine usulen tebliğiyle başlar ve iki haftadır (HMK m. 345/1).
İstinafta yeni delil sunulabilir mi? Kural olarak sunulamaz. İlk derece mahkemesinde gösterildiği hâlde incelenmeyen ya da mücbir sebeple gösterilemeyen deliller ise incelenebilir (HMK m. 357/1, m. 357/3).
İstinafta duruşma yapılır mı? Kanunda sayılan hâller dışında inceleme duruşmalı yapılır ve duruşma günü taraflara tebliğ edilir (HMK m. 356/1).
İstinafta karşı dava açılabilir mi? Açılamaz. Davaya müdahale ve ıslah da istenemez (HMK m. 357/1).
Karşı taraf istinafa başvurmadıysa sonradan başvurabilir mi? İstinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, kendi süresi geçmiş olsa bile cevap dilekçesiyle katılma yoluyla başvurabilir (HMK m. 348/1).
İstinaf harcı yatırılmazsa ne olur? Bir haftalık kesin süre verilir, süre içinde tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır (HMK m. 344).
İstinaf dilekçesi hangi mahkemeye verilir? Kararı veren mahkemeye ya da başka bir yer mahkemesine verilebilir, dosyayı ilgili bölge adliye mahkemesine kararı veren mahkeme gönderir (HMK m. 343).
Ceza davasında istinaf süresi kaç gün? Hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1).
İdari davada istinaf süresi kaç gün? Kararın tebliğinden itibaren otuz gündür (İYUK m. 45/1).
Sadece sanık istinaf ettiyse ceza artabilir mi? Artamaz. Yalnız sanık lehine yapılan başvuruda yeni hüküm önceki cezadan ağır olamaz (CMK m. 283/1).
İstinaf mahkemesi ortalama kaç ayda karar verir? HSK’nın 2024 verilerine göre ortalama dosya kapatma süresi hukuk dairelerinde 14 ay, ceza dairelerinde 9 aydır (HSK Yargının Etkinliği Bürosu, 2024).
Kötü niyetle istinaf yapılırsa ne olur? Bölge adliye mahkemesi kötü niyetli tarafı karşı tarafın vekâlet ücretini ödemeye ve disiplin para cezasına mahkûm edebilir (HMK m. 351, m. 329).
Kaynakça
Kanunlar
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (m. 92, 94, 329, 341-362, 370, ek m. 1)
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (m. 272, 273, 279, 280, 283, 284, 286)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (m. 45)
Resmî raporlar ve kaynaklar
- Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Yargının Etkinliği Bürosu, Bölge Adliye Mahkemeleri 2024 Yılı İş Durumu, Mart 2025
- UYAP Vatandaş Portal Sıkça Sorulan Sorular
Son kontrol tarihi: 18.10.2026.
