Islah Nedir?

Islah Nedir?

Islah, davanın taraflarından birinin yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen düzeltmesidir ve aynı davada ancak bir kez yapılabilir (HMK m. 176). Karşı tarafın rızası aranmaz, tek taraflı beyanla yapılır ve tahkikatın sona ermesine kadar mümkündür (HMK m. 177/1). En sık kullanım, dava değerinin bilirkişi raporundan sonra artırılmasıdır. Bu hâlde artırılan değer üzerinden binde 68,31 oranındaki karar ve ilam harcının dörtte biri peşin ödenir (Harçlar Kanunu m. 28/a, (1) sayılı tarife). Islah eden taraf ayrıca hâkimin takdir edeceği teminatı bir hafta içinde yatırır (HMK m. 178/1).

Islah nedir?

Tarafın kendi usul işlemini, karşı tarafın onayına ihtiyaç duymadan düzeltmesine imkân veren usul kurumudur. Kanun bu hakkı taraflardan her birine tanır ve usul işlemlerinin kısmen veya tamamen ıslah edilebileceğini söyler (HMK m. 176/1). Kısa cevap, iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağını aşmanın kanunla izin verilen yoludur.

Yasak dilekçeler aşamasının bitmesiyle başlar. Taraflar cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ise genişletemez ve değiştiremez (HMK m. 141/1). Bu yasağın iki istisnası vardır, bu yol ve karşı tarafın açık muvafakati (HMK m. 141/2).

Islah ile düzeltilebilen işlemlere örnekler şöyledir.

  • Talep sonucunun artırılması: Dava dilekçesinde 100.000 TL istenmişken bilirkişi raporuyla zararın daha yüksek çıkması üzerine talebin artırılması.
  • Vakıaların değiştirilmesi: Dava dilekçesinde dayanılan olayların değiştirilmesi ya da yeni vakıa eklenmesi.
  • Savunmanın genişletilmesi: Cevap dilekçesinde ileri sürülmeyen bir def’inin sonradan eklenmesi (HMK m. 141/2).
  • Talebin türünün değiştirilmesi: Aynen ifa talebinin tazminat talebine çevrilmesi gibi talep değişiklikleri.
  • Davanın tamamen değiştirilmesi: Dava dilekçesinin baştan sona yenilenmesi (HMK m. 180/1).

Düzeltilemeyen şeyler de vardır. Taraf değişikliği, görevli ya da yetkili mahkemenin değiştirilmesi ve maddi hataların düzeltilmesi bu yolun konusu değildir. Dosyadaki belgelerdeki açık yazı ve hesap hataları ıslaha gerek olmadan karar verilinceye kadar düzeltilebilir (HMK m. 183/1).

Islah ne demek, sözlük anlamı nedir?

Kelime Arapça kökenlidir ve düzeltme, iyileştirme anlamına gelir. Günlük dilde “ıslah etmek” bir şeyi iyi hâle getirmek, bir kişiyi yola getirmek anlamında kullanılır ve sözlük anlamı budur. Hukuk usulünde ise ıslah ne demek sorusunun cevabı daha dardır, yalnız tarafın kendi usul işlemini düzeltmesini anlatır (HMK m. 176/1). Tarım ve çevre dilindeki ıslah ile çocuk ceza hukukundaki ıslah evi bu yazının konusu değildir.

Davayı ıslah etmek ne demek?

Davacının dava dilekçesindeki talebini ya da vakıalarını ıslah yoluyla değiştirmesi demektir. Davayı ıslah etmek ne demek diye sorulduğunda uygulamada kastedilen çoğu zaman talep sonucunun artırılmasıdır. Davacı bilirkişi raporu geldikten sonra ıslah dilekçesiyle talebini rapordaki rakama çıkarır ve artırılan kısım için harç yatırır (Harçlar Kanunu m. 30). Davalı da cevabını ıslah edebilir, çünkü hak taraflardan her birine tanınmıştır (HMK m. 176/1).

Hukukta ıslah ne demek, hangi kanunda düzenlenir?

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ile 183. maddeleri arasında düzenlenir. Maddeler sırasıyla ıslahın kapsamını, zamanını ve şeklini, giderleri ve teminatı, etkisini, tamamen ve kısmen ıslahı, kötüniyetli ıslahı ve maddi hataların düzeltilmesini ele alır (HMK m. 176-183). Hukukta ıslah ne demek sorusunu arayanların HMK ıslah ya da ıslah HMK diye aradığı maddeler bunlardır. Ceza yargılamasında ıslah kurumu yoktur.

Islah ne zamana kadar yapılabilir?

Tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir (HMK m. 177/1). Tahkikat, ön inceleme duruşmasından sonra delillerin toplandığı ve incelendiği aşamadır. Hâkim tahkikatın bittiğini bildirip sözlü yargılamaya geçtikten sonra ıslah ne zamana kadar yapılabilir sorusunun cevabı değişir, bu aşamada ıslah yapılamaz.

Dava aşaması Islah mümkün mü Dayanak
Dilekçeler aşaması Gerekmez, iddia ve savunma serbestçe genişletilebilir HMK m. 141/1
Ön inceleme Mümkün HMK m. 177/1
Tahkikat (bilirkişi, tanık, keşif) Mümkün, en sık bu aşamada yapılır HMK m. 177/1
Sözlü yargılama ve hüküm Mümkün değil HMK m. 177/1
İstinaf ve temyiz Mümkün değil HMK m. 177/1
Bozma ya da kaldırma sonrası ilk derece mahkemesi Mahkeme tahkikata ilişkin işlem yaparsa mümkün HMK m. 177/2

Islah süresi için kanunda gün ya da hafta sayısı yoktur, süre tahkikatın sona ermesine bağlıdır. Buna karşılık sonraki işlemler için bir haftalık süreler vardır. Teminat bir hafta içinde yatırılır, tamamen ıslahta yeni dava dilekçesi bir hafta içinde verilir ve kısmen ıslahta ıslah edilen işlem bir hafta içinde yapılır (HMK m. 178/1, m. 180/1, m. 181/1).

Bilirkişi raporundan sonra ıslah süresi var mı?

Raporun tebliğinden itibaren işleyen ayrı bir ıslah süresi yoktur, ıslah tahkikat bitene kadar yapılabilir (HMK m. 177/1). Bilirkişi raporundan sonra ıslah süresi diye aranan şey, rapora itiraz süresi ile karıştırılır. Rapora itiraz için iki haftalık süre vardır, ıslah için ise tahkikatın kapanmamış olması yeterlidir. Uygulamada ıslah dilekçesi çoğu zaman rapora itiraz süresi içinde ya da hemen sonrasında verilir, çünkü tahkikat raporla birlikte sona yaklaşır. Raporun içeriği ve itiraz yolu bilirkişi raporu yazısında anlatılır.

Bozmadan sonra ıslah yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak şartlıdır. Yargıtay’ın bozma kararından ya da bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosya ilk derece mahkemesine gönderildiğinde, mahkeme tahkikata ilişkin bir işlem yaparsa tahkikat sona erinceye kadar ıslah yapılabilir (HMK m. 177/2). Bu fıkra 2020’de eklenmiştir ve bozmadan sonra ıslah yapılamayacağı yönündeki eski uygulamayı değiştirmiştir (22.07.2020 tarihli 7251 sayılı Kanun m. 18).

Sınır bozma kararının kendisidir. Bozma kararına uymakla ortaya çıkan hukuki durum ıslahla ortadan kaldırılamaz (HMK m. 177/2). Yani bozma ilamının kesinleştirdiği noktalar ıslahla yeniden tartışmaya açılamaz, ıslah ancak bozmanın açık bıraktığı tahkikat konularında kullanılır.

İstinafta ıslah yapılabilir mi?

Yapılamaz, çünkü ıslah tahkikatın sona ermesine kadar mümkündür ve istinaf aşaması ilk derece tahkikatından sonra gelir (HMK m. 177/1). Bölge adliye mahkemesi dosyayı kaldırıp ilk derece mahkemesine gönderirse ve mahkeme yeniden tahkikat yaparsa ıslah o zaman gündeme gelir (HMK m. 177/2). İstinaf süreci ve “dosya istinafta” ibaresi dosya istinafta ne demek yazısında anlatılır.

Islah kaç kez yapılabilir?

Aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m. 176/2). Sınır taraf başınadır, davacı bir kez ve davalı bir kez ıslah edebilir. Davacının ıslahı davalının hakkını tüketmez. Bir kez kullanılan hak, ıslahın kısmen ya da tamamen olmasına bakılmaksızın biter.

Hak bazı hâllerde kullanılmış sayılır. Tamamen ıslah bildiren taraf bir hafta içinde yeni dava dilekçesi vermezse hak kullanılmış sayılır ve dava eski hâliyle sürer (HMK m. 180/1). Bu yüzden bildirim yapmadan önce hazırlık tamamlanmalıdır, çünkü ikinci bir deneme hakkı yoktur.

Islah nasıl yapılır?

Sözlü ya da yazılı beyanla yapılır. Islah sözlü veya yazılı olarak yapılabilir, karşı taraf duruşmada hazır değilse ya da ıslah talebi duruşma dışında yapılıyorsa yazılı talep veya tutanak örneği haber vermek amacıyla karşı tarafa bildirilir (HMK m. 177/3). Islah nasıl yapılır sorusunun uygulamadaki cevabı, çoğunlukla dosyaya sunulan ıslah dilekçesidir.

  1. Islah edilecek işlemi belirleyin: Talep sonucu mu, vakıalar mı, savunma mı düzeltilecek, kısmen mi tamamen mi (HMK m. 176/1).
  2. Dilekçeyi hazırlayın: Dosya numarası, ıslah edilen işlem, yeni talep ve ıslahın kapsamı açıkça yazılır.
  3. Harcı hesaplayın ve yatırın: Değer artırılıyorsa artırılan kısım üzerinden peşin karar ve ilam harcı yatırılır (Harçlar Kanunu m. 28/a, m. 30).
  4. Dilekçeyi sunun: UYAP üzerinden ya da kaleme elden verilir, duruşmada sözlü beyan tutanağa geçirilir (HMK m. 177/3).
  5. Teminatı yatırın: Hâkim teminat takdir ederse bir hafta içinde mahkeme veznesine yatırılır, aksi hâlde ıslah yapılmamış sayılır (HMK m. 178/1).
  6. Karşı tarafa bildirimi izleyin: Mahkeme dilekçeyi karşı tarafa tebliğ eder, tahkikat ıslah edilen hâliyle sürer (HMK m. 177/3).

Harç yatırılmadan verilen dilekçe dosyaya girer ama takip eden celseye kadar harç tamamlanmazsa davaya devam olunmaz (Harçlar Kanunu m. 30).

Islah dilekçesi UYAP üzerinden nasıl gönderilir?

Avukat, UYAP Avukat Portal’da dosyayı açıp “dilekçe gönder” adımından ıslah dilekçesini elektronik imzayla yükler ve harç ödemesini aynı ekrandan yapar. Harç makbuzu dilekçeye ek olarak eklenir, mahkeme dilekçeyi karşı tarafa tebliğe çıkarır (HMK m. 177/3). Dosya safahatında dilekçenin ve harcın kaydı görünür, bu kayıt ıslahın zamanında yapıldığının ispatıdır. Portal girişi ve dilekçe gönderimi UYAP avukat portal yazısında adım adım anlatılır.

Islah dilekçesi nedir, ne içerir?

Tarafın hangi usul işlemini nasıl ıslah ettiğini mahkemeye bildiren dilekçedir. Belirleyici unsur, kapsamın açıkça yazılmasıdır. Dilekçede düzeltilen talep eski ve yeni hâliyle gösterilir, artırılan miktar belirtilir ve harcın yatırıldığı bildirilir. Örnek dilekçe aşağıda gri kutuda verilmiştir.

Tam ıslah nedir?

Davanın tamamen ıslahı, davacının dava dilekçesini baştan sona değiştirmesidir. Davasını tamamen ıslah ettiğini bildiren taraf bu bildirimden itibaren bir hafta içinde yeni bir dava dilekçesi vermek zorundadır (HMK m. 180/1). Dava sanki yeni dilekçeyle açılmış gibi sürer, ancak derdest davanın açılma tarihi korunur.

Süre kaçırılırsa sonuç ağırdır. Bir hafta içinde yeni dava dilekçesi verilmezse ıslah hakkı kullanılmış sayılır ve ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir (HMK m. 180/1). Tamamen ıslah bu yüzden yalnız dava dilekçesinin temelden hatalı olduğu durumlarda tercih edilir.

Kısmi ıslah nedir?

Tarafın yalnız belirli bir usul işlemini, örneğin talep sonucundaki rakamı ya da tek bir vakıayı düzeltmesidir. Kısmen ıslaha başvuran tarafa ıslah ettiği usul işlemini yapması için bir haftalık süre verilir ve bu süre içinde işlem yapılmazsa ıslah hiç yapılmamış gibi davaya devam edilir (HMK m. 181/1). Uygulamadaki düzeltmelerin büyük çoğunluğu bu türdendir.

Kısmi ıslah ile kısmi dava karıştırılmamalıdır. Kısmi dava, bölünebilir bir talebin yalnız bir kısmının dava edilmesidir ve kalan kısımdan feragat anlamına gelmez (HMK m. 109/1, m. 109/3). Kısmi davada kalan kısmın aynı davada istenmesi ise ıslahla yapılır. Kısmi davada ıslah olur mu sorusunun cevabı bu yüzden evettir, talep artırımı kısmi ıslahla yapılır.

Islah harcı nasıl hesaplanır?

Artırılan değer üzerinden binde 68,31 oranındaki karar ve ilam harcı hesaplanır ve bunun dörtte biri peşin yatırılır (Harçlar Kanunu m. 28/a, (1) sayılı tarife III-1-a). Dava dilekçesinde bildirilen değerden daha yüksek bir değer ortaya çıktığında noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz (Harçlar Kanunu m. 30). Islah harcı hesaplama bu iki hükme dayanır.

Adım Hesap Örnek (100.000 TL artırım)
Artırılan değer Yeni talep eksi eski talep 100.000 TL
Karar ve ilam harcı Artırılan değer × binde 68,31 6.831 TL
Peşin ödenecek kısım Harcın dörtte biri 1.707,75 TL
Kalan kısım Kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde 5.123,25 TL (davanın sonucuna göre)
Ölüm ve cismani zarar tazminat davaları Peşin oran yirmide bir 341,55 TL

Örnekteki rakamlar yalnız oranı göstermek içindir, maktu harç kalemleri ve yıllık güncellemeler hesaba ayrıca eklenir. Islah harcı nasıl hesaplanır sorusunun özü, artırılan kısmın yeni bir dava değeri gibi harçlandırılmasıdır. Islah harcı hesaplama 2026 için de oran aynıdır, çünkü binde 68,31 tarifedeki nispi orandır ve yıllık yeniden değerleme maktu tutarları değiştirir.

Islah harcı ne zaman yatırılır?

Islah dilekçesiyle birlikte ya da en geç takip eden celseye kadar yatırılır. Kanun, noksan değer üzerinden peşin harç tamamlanmadıkça davaya devam olunmayacağını ve yalnız o celse için yargılamaya devam edileceğini söyler (Harçlar Kanunu m. 30). Islah harcı ne zaman yatırılır sorusunda bir haftalık süre karıştırılır, bir hafta teminat içindir, harç için ölçü bir sonraki celsedir (HMK m. 178/1, Harçlar Kanunu m. 30).

Islah harcı yatırılmazsa ne olur?

Dava ıslah edilen kısım yönünden ilerlemez, çünkü yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz (Harçlar Kanunu m. 32). Mahkeme harcın tamamlanması için süre verir ve tamamlanmazsa ıslah edilen talep üzerinden yargılamaya devam edilmez (Harçlar Kanunu m. 30). Karşı taraf harcı öderse işleme devam olunur ve bu para hükümde dikkate alınır (Harçlar Kanunu m. 32).

Islah harcı ne demek, ilam harcından farkı var mı?

Ayrı bir harç türü değildir, artırılan değere düşen karar ve ilam harcının peşin kısmıdır. Islah harcı ne demek diye sorulduğunda cevap, dava açılırken ödenen peşin harcın artırılan değer için tamamlanmasıdır (Harçlar Kanunu m. 28/a, m. 30). Bakiye harcın ödenmemiş olması hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel değildir (Harçlar Kanunu m. 28/a).

Sigorta tahkimde ıslah harcı var mı?

Sigorta Tahkim Komisyonu’ndaki başvurularda talep artırımı Komisyonun kendi usulüne ve başvuru ücreti tarifesine bağlıdır, Harçlar Kanunu’ndaki karar ve ilam harcı doğrudan uygulanmaz. Sigorta tahkim ıslah harcı diye aranan ücret bu yüzden mahkeme harcından farklıdır ve Komisyonun güncel ücret tablosundan kontrol edilir.

Islah ile karşı tarafın açık muvafakati arasındaki fark nedir?

İkisi de iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağını aşar, ancak biri tek taraflı diğeri karşılıklıdır. Karşı taraf iddianın ya da savunmanın genişletilmesine açıkça muvafakat ederse değişiklik harçsız, teminatsız ve ıslah hakkı tüketilmeden yapılır (HMK m. 141/2). Muvafakat yoksa tek yol ıslahtır ve bu yol bir kez kullanılır (HMK m. 176/2).

Muvafakatin açık olması gerekir. Karşı tarafın değişikliğe ses çıkarmaması ya da duruşmaya gelmemesi muvafakat sayılmaz, çünkü kanun “açık muvafakat” der (HMK m. 141/2). Uygulamada avukatlar önce muvafakat ister, alınamazsa aynı duruşmada beyanlarını ıslaha çevirir. Bu sıra, bir kezlik hakkı gereksiz yere harcamamayı sağlar.

Islah ile maddi hatanın düzeltilmesi arasındaki fark nedir?

Maddi hata düzeltmesi ıslah değildir ve ıslah hakkını tüketmez. Tarafların veya mahkemenin dosyadaki belgelerinde bulunan açık yazı ve hesap hataları karar verilinceye kadar düzeltilebilir (HMK m. 183/1). Dilekçedeki toplama hatası, yanlış yazılmış bir tarih ya da rakam kayması bu kapsamdadır.

Ayrım sonuç bakımından önemlidir. Maddi hata düzeltmesi harç ve teminat gerektirmez, tahkikat bittikten sonra da yapılabilir ve sayı sınırı yoktur (HMK m. 183/1). Buna karşılık talebin bilinçli olarak artırılması ya da vakıanın değiştirilmesi hata değil irade değişikliğidir ve ancak ıslahla yapılır (HMK m. 176/1). Düzeltme yargılamayı uzatırsa bu durum yargılama giderlerinin belirlenmesinde dikkate alınır (HMK m. 183/1).

Islahta teminat nedir?

Islah eden tarafın, ıslah sebebiyle geçersiz hâle gelen işlemler için yapılan yargılama giderleri ile karşı tarafın uğradığı ve uğrayabileceği zararları karşılamak üzere hâkimin takdir edeceği tutardır (HMK m. 178/1). Teminat bir hafta içinde mahkeme veznesine yatırılır, aksi hâlde ıslah yapılmamış sayılır (HMK m. 178/1).

Teminat kesin bir tutar değildir. Karşı tarafın zararının kesin olarak tespit edilmesinden sonra yatırılan miktar eksikse tamamlattırılır, fazla ise iade edilir (HMK m. 178/2). Uygulamada hâkim çoğu ıslahta teminat takdir etmez, çünkü yalnız talep artırımından doğan bir zarar bulunmaz. Teminat daha çok tamamen ıslahta ve yapılmış tahkikat işlemlerinin boşa çıktığı hâllerde gündeme gelir.

Islahın etkisi nedir?

Islah, bunu yapan tarafın teşmil edeceği noktadan itibaren bütün usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur (HMK m. 179/1). Yani taraf ıslahın hangi noktadan başlayacağını belirler ve o noktadan sonraki işlemler kural olarak silinir. Islahın etkisi bu yüzden kısmi ıslahta dar, tamamen ıslahta geniştir.

Bazı işlemler ıslahla silinmez. Kanun bunları tek tek sayar.

  • İkrar: Tarafın daha önce yaptığı ikrar geçerliliğini korur (HMK m. 179/2).
  • Tanık ifadeleri: Dinlenen tanıkların beyanları dosyada kalır (HMK m. 179/2).
  • Bilirkişi rapor ve beyanları: Alınan raporlar geçersiz kılınamaz (HMK m. 179/2).
  • Keşif ve isticvap tutanakları: Yapılan keşif ve isticvap korunur (HMK m. 179/2).
  • Yemin: Yerine getirilmiş ya da karşı tarafın yerine getireceğini ıslahtan önce bildirdiği yeminin teklifi, reddi veya iadesi korunur (HMK m. 179/2).

Korunan işlemler bile ıslahtan sonraki tahkikata göre gereksiz kalırsa yapılmamış sayılır (HMK m. 179/3). Örneğin dava tamamen ıslah edilip konu değişmişse eski konuyla ilgili bilirkişi raporu artık dikkate alınmaz.

Belirsiz alacak davası ve kısmi davada ıslah nasıl olur?

Belirsiz alacak davasında talebin kesinleştirilmesi ıslah değildir. Alacağın miktarı tam ve kesin olarak belirlenebilir hâle geldiğinde hâkim tahkikat sona ermeden iki haftalık kesin süre verir ve davacı bu süre içinde iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebini tam ve kesin olarak belirler (HMK m. 107/2). Bu belirleme ıslah hakkını tüketmez.

Ölçüt Belirsiz alacak davasında talep artırımı Kısmi davada ıslah
Dayanak HMK m. 107/2 HMK m. 109, m. 176
Süre Hâkimin verdiği iki haftalık kesin süre Tahkikat sona erene kadar
Islah hakkını tüketir mi Hayır Evet, bir kez
Zamanaşımı etkisi Dava tarihi bütün alacak için esas alınır Artırılan kısım için ıslah tarihi tartışılır
Harç Belirlenen değer üzerinden tamamlanır Artırılan değer üzerinden tamamlanır (Harçlar Kanunu m. 30)

Belirsiz alacak davası ıslah sorusunda ikinci bir ihtimal daha vardır. Davacı iki haftalık kesin süreyi kaçırırsa dava talep sonucunda belirtilen miktar üzerinden görülür ve karara bağlanır (HMK m. 107/2). Bu durumda kalan kısım için ıslah yoluna başvurulabilir, çünkü ıslah hakkı henüz kullanılmamıştır.

Manevi tazminat ve zamanaşımı def’i ıslahla ileri sürülebilir mi?

Zamanaşımı def’i ıslahla ileri sürülebilir, çünkü savunmanın genişletilmesi yasağının istisnası ıslahtır (HMK m. 141/2). Cevap dilekçesinde zamanaşımı itirazı yapmayan davalı, bir kez kullanacağı ıslah hakkıyla bu def’iyi ekleyebilir. Karşı taraf açık muvafakat verirse ıslaha da gerek kalmaz (HMK m. 141/2).

Manevi tazminat ıslah edilebilir mi sorusu uygulamada tartışmalıdır. Manevi tazminat talebinin bölünemeyeceği ve bu yüzden ıslahla artırılamayacağı görüşü uygulamada ağır basar, kanun metninde ise ıslahı talep türüne göre sınırlayan bir hüküm yoktur (HMK m. 176/1). Karar dosyaya ve mahkemenin yaklaşımına göre değişir, bu yüzden manevi tazminat talebinin baştan doğru belirlenmesi en güvenli yoldur.

Islaha itiraz ve cevap süresi var mı?

Kanunda ıslaha itiraz ya da cevap için ayrı bir süre yoktur. Islah dilekçesi karşı tarafa haber vermek amacıyla bildirilir ve karşı taraf beyanlarını yargılama sırasında sunar (HMK m. 177/3). Islaha itiraz süresi ya da ıslah dilekçesine cevap süresi diye aranan süre, mahkemenin tebliğ yazısında beyan için verdiği süredir, kanundan değil ara karardan gelir.

Karşı tarafın asıl silahı kötüniyet iddiasıdır. Islahın davayı uzatmak veya karşı tarafı rahatsız etmek gibi kötüniyetli düşüncelerle yapıldığı deliller ya da belirtilerle anlaşılırsa mahkeme ıslahı dikkate almadan karar verir (HMK m. 182/1). Hâkim ayrıca kötüniyetle ıslaha başvuranı karşı tarafın bütün zararlarını ödemeye ve beş yüz Türk lirasından beş bin Türk lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm eder (HMK m. 182/1).

Karşı tarafın ıslah sonrası yapabileceği işler şöyledir.

  • Beyan: Islah edilen talebe karşı savunmasını sunar, yeni vakıalara karşı delil bildirir.
  • Kötüniyet itirazı: Islahın davayı uzatma amacı taşıdığını delillerle ortaya koyar (HMK m. 182/1).
  • Zamanaşımı def’i: Artırılan kısım için zamanaşımının dolduğunu ileri sürer.
  • Zarar talebi: Islah sebebiyle uğradığı zararın teminattan karşılanmasını ister (HMK m. 178/1).
  • Kendi ıslah hakkı: Savunmasını bir kez ıslah edebilir (HMK m. 176/2).

Islah dilekçesi örneği

Aşağıdaki örnek, bilirkişi raporundan sonra dava değerinin artırılması için verilen kısmi ıslah dilekçesinin iskeletidir. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur.

ÖRNEK DİLEKÇE

[Yer] [numara]. [ASLİYE HUKUK / İŞ / TİCARET] MAHKEMESİNE

Dosya No:[yıl]/[esas] E.

Islah eden (davacı):[ad soyad, T.C. kimlik no]

Vekili:[avukat adı, adres]

Davalı:[ad / unvan]

Konu:Dava değerinin kısmen ıslah yoluyla artırılması talebidir.

AÇIKLAMALAR

  1. Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında dava dilekçesiyle fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla [eski tutar] TL talep edilmiştir.
  2. [tarih] tarihli bilirkişi raporunda alacak [rapor tutarı] TL olarak hesaplanmıştır.
  3. Tahkikat henüz sona ermediğinden talep sonucumuzu HMK m. 176 ve m. 177 uyarınca kısmen ıslah ediyor, talebimizi [yeni tutar] TL’ye yükseltiyoruz.
  4. Artırılan [fark] TL üzerinden hesaplanan peşin karar ve ilam harcı yatırılmış olup makbuzu ektedir.

HUKUKİ SEBEPLER

6100 sayılı HMK m. 176, m. 177, m. 181, 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 28 ve m. 30 ile ilgili mevzuat.

SONUÇ VE İSTEM

Açıklanan sebeplerle ıslah talebimizin kabulüne, davanın [yeni tutar] TL üzerinden görülmesine ve artırılan kısım için dava tarihinden itibaren işleyecek [faiz türü] faize hükmedilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.

[Tarih]
Davacı vekili
[Av. ad soyad]
İmza

Ek: [harç makbuzu, bilirkişi raporu]

Faizin başlangıç tarihi ıslah dilekçelerinde en çok tartışılan noktadır. Artırılan kısım için faizin dava tarihinden mi ıslah tarihinden mi işleyeceği alacağın türüne ve davanın belirsiz alacak davası olup olmadığına göre değişir, bu yüzden talep dosyaya göre yazılır ve karar avukatın değerlendirmesinde kalır.

Islah kontrol listesi

Islah dilekçesi vermeden önce bakılacak noktalar aşağıdadır. Islah kontrol listesi, bir kez kullanılabilen hakkın boşa gitmesini önlemeyi amaçlar.

KONTROL LİSTESİ

  1. Aşama: Tahkikat sona erdi mi? Erdiyse ıslah yapılamaz (HMK m. 177/1).
  2. Hak: Bu davada daha önce ıslah yapıldı mı? Hak bir kezdir (HMK m. 176/2).
  3. Tür: Kısmen mi tamamen mi? Tamamen ıslahta bir hafta içinde yeni dava dilekçesi gerekir (HMK m. 180/1).
  4. Belirsiz alacak mı: Dava belirsiz alacak davasıysa talep artırımı ıslah değildir, iki haftalık kesin süre beklenir (HMK m. 107/2).
  5. Harç: Artırılan değer × binde 68,31 ÷ 4 peşin yatırıldı mı? (Harçlar Kanunu m. 28/a, m. 30)
  6. Teminat: Hâkim teminat takdir ederse bir hafta içinde yatırılacak (HMK m. 178/1).
  7. Bozma sonrası: Mahkeme tahkikata ilişkin işlem yaptı mı, bozmanın kesinleştirdiği noktaya dokunuluyor mu? (HMK m. 177/2)
  8. Kötüniyet görüntüsü: Islah davayı uzatma amacı taşıyor izlenimi veriyor mu? (HMK m. 182/1)

Islah süresinin tahkikata bağlı olması, duruşma takvimini yakından izlemeyi gerektirir. Dosyalardaki duruşma ve kesin süreleri tek ekranda izlemek için UYAP entegrasyonu sayfasına bakılabilir. Davanın derdest aşaması ve ön inceleme için derdest ile tensip zaptı yazıları yol gösterir.

Sık sorulan sorular

Islah nedir kısaca? Tarafın kendi usul işlemini kısmen veya tamamen düzeltmesidir, aynı davada bir kez yapılır (HMK m. 176).

Islah etmek ne demek? Sözlükte düzeltmek, iyileştirmek demektir. Hukukta davadaki bir usul işlemini düzeltmek anlamına gelir.

Islah ne zamana kadar yapılabilir? Tahkikatın sona ermesine kadar (HMK m. 177/1). Bozma sonrası tahkikat yapılırsa o aşamada da yapılabilir (HMK m. 177/2).

HMK ıslah süresi kaç gün? Islah için gün sayısı yoktur. Teminat, yeni dava dilekçesi ve ıslah edilen işlem için birer haftalık süreler vardır (HMK m. 178, m. 180, m. 181).

Islah harcı nasıl hesaplanır? Artırılan değer × binde 68,31, bunun dörtte biri peşin (Harçlar Kanunu m. 28/a, tarife III-1-a). 100.000 TL artırımda peşin harç 1.707,75 TL olur.

Islah harcı ne zaman yatırılır? Dilekçeyle birlikte ya da en geç takip eden celseye kadar, aksi hâlde davaya devam olunmaz (Harçlar Kanunu m. 30).

Islah harcı yatırılmazsa ne olur? Harç ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz, ıslah edilen talep üzerinden yargılama ilerlemez (Harçlar Kanunu m. 30, m. 32).

Islah dilekçesi örneği nereden bulunur? Yukarıdaki kısmi ıslah örneği kullanılır. Dosya numarası, eski ve yeni talep, artırılan tutar ve harç makbuzu yeterlidir.

Islah dilekçesine cevap süresi var mı? Kanunda yoktur. Mahkemenin tebliğ yazısında beyan için verdiği süre uygulanır (HMK m. 177/3).

Islaha itiraz süresi kaç gün? Ayrı bir süre yoktur. Karşı taraf beyanını sunar ve gerekirse kötüniyet iddiasını ileri sürer (HMK m. 182/1).

Kısmi davada ıslah olur mu? Olur. Kalan kısım kısmi ıslahla aynı davada istenir (HMK m. 109, m. 181).

Belirsiz alacak davasında ıslah gerekir mi? Gerekmez. Talep, hâkimin verdiği iki haftalık kesin sürede iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın belirlenir (HMK m. 107/2).

Manevi tazminat ıslah edilebilir mi? Uygulamada tartışmalıdır, manevi tazminatın bölünemeyeceği görüşü ağır basar. Dosyaya göre değerlendirilir.

Islah bir kez mi yapılır? Evet, aynı davada her taraf ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir (HMK m. 176/2).

Kaynakça

Mevzuat

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 107, m. 109, m. 141, m. 176, m. 177, m. 178, m. 179, m. 180, m. 181, m. 182, m. 183
  • 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 28, m. 30, m. 32 ve (1) sayılı tarife, III-Karar ve ilam harcı
  • 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (22.07.2020), m. 7, m. 15, m. 18

Resmî kaynaklar

Share this post