Haciz Nedir?

Haciz Nedir?

Son güncelleme

Haciz, bir para alacağının tahsili için borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesince el konulmasıdır. Dayanağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’dur (İİK). Alacaklı, ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz varsa itiraz kaldırıldıktan sonra haciz isteyebilir. Bu hak ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m.78). Haczedilen malın satışı hacizden itibaren bir yıl içinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.106, m.110).

Bir şirketin hukuk departmanı için haciz tek bir işlem değildir. Yüzlerce dosyaya yayılmış, her biri kendi süresiyle işleyen bir takvimdir. Hangi borçlunun takibi kesinleşti, hangi hacizde satış isteme süresi dolmak üzere, hangi araç için giderler yatırılmadığı için satış talebi “vaki olmamış” sayıldı? Bu rehber, hacizle ilgili kanun hükümlerini, süreleri ve hukuki yolları madde metinlerine dayanarak tek yerde topluyor.

Haciz Hakkında 12 Temel Bilgi

  1. Alacaklı, ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itiraz kaldırıldıktan sonra, mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir (İİK m.78).
  2. Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.78).
  3. Alacaklı, UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve sistem üzerinden haciz isteyebilir. İcra dairesi bunları elektronik ortamda haczeder (İİK m.78).
  4. İcra dairesi haczi talepten itibaren en geç üç gün içinde yapar (İİK m.79).
  5. Konutta haciz, icra mahkemesinin onayına bağlıdır. Mahkeme en geç üç gün içinde karar verir (İİK m.79/a).
  6. Haciz, alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil tüm alacağına yetecek miktarla sınırlıdır. Bu miktarı aşan haciz yapılamaz (İİK m.85).
  7. Maaş ve ücretin haczedilecek kısmı dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz sıraya konur (İİK m.83).
  8. Borçlunun hâline münasip evi, ev eşyası ve öğrenci bursları haczedilemez (İİK m.82).
  9. Haczedilemeyen malların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir (İİK m.83/a).
  10. Satış hacizden itibaren bir yıl içinde istenmezse haciz kalkar (İİK m.106, m.110).
  11. İcra dairesinin işlemlerine karşı, işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir (İİK m.16).
  12. Borçlunun üçüncü kişideki alacağı haciz ihbarnamesiyle haczedilir. Muhatapın itiraz süresi 7 gündür (İİK m.89).

Haciz Nedir?

Haciz, cebrî icranın merkezindeki işlemdir. Borçlu, kendisine gönderilen ödeme emrine rağmen borcunu ödemezse alacaklının talebiyle icra dairesi borçlunun malvarlığına el koyar. Haczedilen mal daha sonra satılır ve bedeli alacaklıya ödenir.

Kanun haczin kapsamını geniş tutar. Borçlunun kendi elinde veya üçüncü kişilerde bulunan taşınır malları, taşınmazları, alacakları ve hakları haczedilebilir (İİK m.85). Ancak haciz sınırsız değildir. Alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil tüm alacağına yetecek miktar haczedilir. Bu miktarı aşan haciz yapılamaz. Haczi yapan memur, borçlu ile alacaklının menfaatlerini mümkün olduğu kadar uzlaştırmakla yükümlüdür (İİK m.85).

Hacizde üç temel aktör vardır. İcra dairesi haczi yapar, icra mahkemesi icra dairesinin işlemlerine karşı yapılan şikâyetleri inceler ve konutta haczi onaylar, UYAP ise sorgulamanın ve elektronik haczin yapıldığı bilişim sistemidir. Borçlu, adına açılan takibi ve haczin hangi dosyada konulduğunu icra dosyası sorgulama ile e-Devlet’ten görebilir.

Haciz ne zaman gelir, ödeme emrinden haciz ve satışa kadar adımlar ve süreler
Haciz talebi ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde yapılır, icra dairesi haczi en geç üç gün içinde yapar.

Haciz Ne Zaman Gelir? Hacze Giden Süreç

Haciz, icra takibinin başında değil, borçlunun ödeme ve itiraz imkânı tükendikten sonra gelir. İlamsız bir takipte süreç şöyle işler:

  1. Ödeme emri: Alacaklı takip başlatır ve borçluya ödeme emri tebliğ edilir. İcra dairelerinin tebliğleri Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır (İİK m.21). Şirketlere tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur (Tebligat Kanunu m.7/a).
  2. İtiraz: Borçlu süresi içinde itiraz ederse takip durur (İİK m.66). Bu durumda alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67). Alacağı kanunda sayılan belgelere dayanıyorsa altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını da isteyebilir (İİK m.68).
  3. Haciz talebi: Ödeme emrindeki süre geçtikten ve itiraz varsa itiraz kaldırıldıktan sonra alacaklı, mal beyanını beklemeden haciz isteyebilir (İİK m.78).
  4. Haciz: İcra dairesi haczi talepten itibaren en geç üç gün içinde yapar (İİK m.79).
  5. Satış talebi: Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir (İİK m.106).
  6. Satış ve tahsilat: Mal satılır ve bedelinden alacak ödenir.

Mal beyanında bulunmayan borçlu da yaptırımla karşılaşır. Alacaklının talebi üzerine, beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesince hapisle tazyik edilebilir (İİK m.76).

Haciz İsteme Süresi Ne Kadar?

Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m.78). Sürenin hesabında şu dönemler sayılmaz:

  • İtiraz veya dava halinde, bunların yapıldığı tarihten hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre,
  • Alacaklı ile borçlunun icra dairesinde taksit sözleşmesi yapması halinde, sözleşmenin ihlaline kadar geçen süre.

Haciz talebi kanuni süre içinde yapılmaz veya geri alındıktan sonra bu süre içinde yenilenmezse dosya işlemden kaldırılır. Yeniden haciz istemek, alacaklının yenileme talebinin borçluya tebliğine bağlıdır. İlama dayanmayan takiplerde yenileme talebi üzerine yeniden harç alınır ve yenileme masraf ve harçları borçluya yüklenmez (İİK m.78). Alacaklı isterse kendisine haciz talebinde bulunduğunu gösteren, harç ve resme tabi olmayan bir belge verilir.

Sürenin hesabında genel kural uygulanır. Ay veya yıl olarak belirlenen süreler, başladıkları güne karşılık gelen günde biter. Son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili takip eden günde biter (İİK m.19). Kanundaki süreleri değiştiren sözleşmeler hükümsüzdür (İİK m.20).

UYAP’ta Mal Sorgulama ve Elektronik Haciz Nasıl Yapılır?

Alacaklı, haciz talebinde bulunmadan önce UYAP ve bu sisteme entegre bilişim sistemleri üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir (İİK m.78). Sorgulama sonunda sistem, varsa borçlunun mal, hak veya alacaklarının mahiyeti ve ayrıntıları hakkında bilgi verir.

  • Sistem üzerinden haciz: Sorgulamada tespit edilen mal, hak veya alacak için haciz doğrudan sistem üzerinden istenebilir. İcra dairesi bunları elektronik ortamda haczeder.
  • Entegrasyon yükümlülüğü: Kamu kurumları ile Bankacılık Kanunu’nda tanımlanan kredi ve finans kuruluşları, UYAP ile kendi sistemleri arasında entegrasyonu sağlamakla yükümlüdür.
  • Gizlilik: Sorgulama sonunda edinilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz.
  • Sicile kayıtlı mallar: Tapu veya araç sicili gibi resmî sicile kayıtlı malların haczi, takibin yapıldığı icra dairesince kayda işletilerek doğrudan yapılabilir (İİK m.79).

Sorgulamanın türü, kapsamı ve sınırı Adalet Bakanlığının yürürlüğe koyduğu yönetmelikle belirlenir.

Haciz Nasıl Yapılır? İcra Memurunun Yetkileri

Haciz iki biçimde yapılır. Sicile kayıtlı mallar ve UYAP’a entegre kurumlardaki alacaklar elektronik ortamda, diğer taşınır mallar yerinde (fiilî haciz) haczedilir. Yerinde hacizde kanun icra memuruna geniş yetkiler tanır (İİK m.80):

  • Haczi kim yapar: İcra memuru haczi kendisi yapabileceği gibi yardımcılarından veya katiplerinden birine de yaptırabilir.
  • Borçlu yoksa: Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde değilse ve hemen bulundurulması mümkün değilse haciz gıyabında yapılır.
  • Kilitli yerler: Talep halinde borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmaya ve eşyayı göstermeye mecburdur. Gerekirse bu yerler zorla açtırılır.
  • Üzerinde saklanan değerler: Borçlunun üzerinde para, kıymetli evrak, altın, gümüş veya başka kıymetli şeyler sakladığı anlaşılır ve borçlu bunları vermekten kaçınırsa şahsına karşı kuvvet kullanılabilir.
  • Başka yerdeki mallar: Haczedilecek mallar başka bir yerdeyse icra dairesi, malların bulunduğu yerin icra dairesine hemen yazar ve orada bir talimat dosyası açılır. Bu durumda hacizle ilgili şikâyetler, yazılan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesince çözülür (İİK m.79).

Haciz sırasında üçüncü kişilerin hakları

Taşınır mal üzerinde üçüncü bir kişinin mülkiyet veya rehin hakkı varsa ya da mal başkası tarafından haczedilmişse, borçlu veya malı borçluyla birlikte elinde bulunduranlar bunu haciz yapan memura beyan etmek ve tutanağa geçirilmesini istemek zorundadır. Memur da onları bu beyana davet etmekle yükümlüdür. Bu tür mallar ile üçüncü kişi tarafından ihtiyati haciz veya istihkak iddia edilmiş malların haczi en sona bırakılır (İİK m.85).

Taşınmaz yerine başka mal gösterilebilir mi?

Evet. Haczedilen taşınmaz arttırmaya çıkarılmadan önce borçlu, borcu karşılamaya yetecek taşınır mal veya vadesi gelmiş sağlam bir alacak gösterirse, taşınmaz üzerindeki haciz baki kalmak üzere önce gösterilen mal veya alacak haczedilir (İİK m.85). Ayrıca satış bedeli paraya çevirme ve muhafaza masraflarını aşmayacağı kesin olan şeyler haczedilmez.

Evde (Konutta) Haciz Nasıl Yapılır?

2023’te kanuna eklenen hükümle konutta haciz mahkeme onayına bağlanmıştır (İİK m.79/a):

  1. İcra müdürünün kararı: Haciz yapılması istenen yerin konut olduğunu tespit eden icra müdürü, burada haciz yapılmasına karar verir ve kararı derhal icra mahkemesinin onayına sunar.
  2. Mahkeme incelemesi: Mahkeme, dosyanın tevdi edildiği tarihten itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar. Yer konutsa kararı kesin olarak onaylar. Konut değilse konutta haciz kararını kesin olarak kaldırır ve icra müdürü haciz talebi hakkında yeniden karar verir.
  3. Haciz sırasında farklı durum çıkarsa: Onaya rağmen yerin konut olmadığı anlaşılırsa hacze devam edilir. Konut olmadığı kabul edilen yerin haciz sırasında konut olduğu anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz durdurulur ve onay süreci yeniden işletilir.

Bu kural ihtiyati haciz için uygulanmaz (İİK m.79/a).

Haciz Türleri: Banka, Maaş, Araç, Tapu ve Taşınır Haczi

Haczin usulü, haczedilen değerin türüne göre değişir.

Haczedilen değer Nasıl uygulanır Dikkat edilmesi gereken Dayanak
Banka hesapları ve üçüncü kişilerdeki alacaklar UYAP sorgusu ve elektronik haciz. Haciz ihbarnamesi Muhatabın 7 gün içinde itiraz hakkı vardır. İtiraz edilmezse borç zimmetinde sayılır İİK m.78, m.89
Maaş ve ücret Geçim miktarı düşüldükten sonra kesinti Haczedilecek kısım dörtte birden az olamaz. Hacizler sıraya konur İİK m.83
Araçlar Sicil kaydına işletilerek haciz Satış talebinde muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderleri birlikte ve peşin yatırılır İİK m.79, m.106
Taşınmazlar Sicil kaydına işletilerek haciz Borçlunun hâline münasip evi haczedilemez İİK m.79, m.82
Taşınır mallar İcra memurunca yerinde haciz Konutta haciz mahkeme onayına bağlıdır. Ev eşyası haczedilemez İİK m.79/a, m.80, m.82
Yetişmemiş mahsuller Yetişme zamanından en çok iki ay önce haciz Haczedilen mahsulün devri haczeden alacaklıya karşı hükümsüzdür İİK m.84

Maaş Haczi Oranı Nedir? Maaşın Ne Kadarı Haczedilir?

Maaş ve ücretler tamamen haczedilemez. Kesinti oranları ve emekli maaşı ayrıntısı maaş haczi yazımızda anlatılır. Kanun bunları “kısmen haczi caiz olan şeyler” arasında sayar (İİK m.83).

  • Kapsam: Maaşlar, tahsisatlar, her türlü ücret, intifa hakları ve hasılatı ile ilama dayanmayan nafakalar bu kapsamdadır.
  • Geçim payı: Borçlu ve ailesinin geçinmesi için icra memurunca gerekli görülen miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir.
  • Alt sınır: Haczedilecek miktar gelirin dörtte birinden az olamaz.
  • Birden fazla haciz: Birden fazla maaş haczi varsa hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilemez.

Örnek: Aynı çalışan için dört ayrı dosyadan maaş haczi geldiyse, işveren yalnızca sıradaki ilk haciz için kesinti yapar. İlk dosyanın borcu tamamen ödenmeden ikinci dosya için kesintiye başlanmaz. Bu yüzden maaş haczinde alacaklı için asıl soru “haciz kondu mu?” değil, “kaçıncı sıradaymış?” sorusudur.

Maaşın haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar, örneğin bir sözleşmeye konulan muvafakat hükümleri, geçerli değildir (İİK m.83/a).

Haczedilemeyen mallar nelerdir, ev eşyası, hâline münasip ev, öğrenci bursu, İİK 82
İİK m.82 ev eşyası, hâline münasip ev, meslek aletleri ve öğrenci burslarını haczedilemez sayar.

Haczedilemeyen Mallar Nelerdir?

İİK m.82, borçlunun ve ailesinin yaşamını ve mesleğini sürdürebilmesi için gerekli mal ve hakları haczedilemez sayar.

Bent Haczedilemeyen mal veya hak
1 Devlet malları ve özel kanunlarında haczi caiz olmadığı belirtilen mallar
2 Ekonomik faaliyeti sermayesinden çok bedeni çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürmesi için gerekli her türlü eşya
3 Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımındaki tüm ev eşyası (para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası hariç)
4 Çiftçi borçlunun geçimi için zorunlu arazi, hayvan ve aletleri. Çiftçi değilse sanatı ve mesleği için gerekli alet, edevat ve kitapları
5 Gerekliyse borçlunun seçeceği bir süt veren manda veya inek ya da üç keçi veya koyun ve üç aylık yemleri
6 Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı. Çiftçiyse gelecek mahsul için tohumluk
7 Bağ, bahçe, meyve veya sebze yetiştiricisi borçlunun geçimi için zorunlu bağ, bahçe ve aletleri
8 Haczedilmemek üzere kurulmuş ömür boyu gelir (kaydı hayatla irat)
9 Ordu ve zabıta hizmetlerinde malül olanlara ve ailelerine bağlanan maaşlar ile kanunda sayılan tazminat ve ikramiyeler
10 Bir yardım sandığı veya derneğince hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar
11 Vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için ödenen tazminatlar
12 Borçlunun hâline münasip evi
13 Öğrenci bursları

Bu korumaların üç önemli sınırı vardır:

  • Borcun kaynağı: 2, 4, 5, 7 ve 12 numaralı bentlerdeki istisna, borcun bu eşyanın bedelinden doğmaması haline özgüdür. Örneğin evin kendi satış bedelinden doğan bir borç için “hâline münasip ev” korumasına dayanılamaz.
  • Değerin fazla olması: 2, 4, 7 ve 12 numaralı bentlerde sayılan malların değeri fazlaysa, bedelinden borçlunun ihtiyacını karşılayacak hâline münasip bir kısmı kendisine bırakılmak üzere haczedilip satılır.
  • Kararı kim verir: İcra memuru, haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını değerlendirir ve talebin kabulüne ya da reddine karar verir (İİK m.82).

Haczedilemezliğe ilişkin önceden yapılan anlaşmalar geçersizdir (İİK m.83/a). Kanun ayrıca anasının bakımına muhtaç yavru hayvanların analarından ayrı haczedilmesini (İİK m.83/b) ve ipotek akit tablosunda sayılan eklentinin taşınmazdan ayrı haczedilmesini (İİK m.83/c) yasaklar.

Haciz Kaç Yıl Sürer? Haciz Ne Zaman Düşer?

Haciz belirli bir süre geçince kendiliğinden sona ermez. Süresini belirleyen, satışın istenip istenmediğidir. Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki alacakları da bu kurala tabidir (İİK m.106).

Bir malın satışı kanuni süre içinde istenmezse veya talep geri alınıp kanuni süre içinde yenilenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar (İİK m.110). Bu kuralın üç sonucu vardır:

  • Talep bir kez geri alınabilir: Hacizli malın satışına yönelik talep yalnızca bir defa geri alınabilir.
  • Sicil kaydı silinir: Resmî sicile kayıtlı mallarda haczin kalktığı icra dairesiyle yazışma sonucunda tespit edilirse, sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder ve icra dairesine bildirir.
  • Giderler alacaklıya kalır: Haczin kalkmasına sebep olan alacaklı, o mala ilişkin haczin konulması ve muhafazası gibi tüm giderlerden sorumlu olur.

Satış isteme süresi 7343 sayılı Kanun’la (24.11.2021) bugünkü haline getirildi. Değişiklikten önce taşınırlar için altı ay, taşınmazlar için bir yıldı. Geçiş döneminde konulan hacizler için Kanun’un geçici 18. maddesi uygulanır (Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı, 11.10.2022 tarihli yazı).

Haciz ne zaman düşer, satış isteme süresi bir yıl ve haczin kalkması
Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse haciz kalkar, giderler peşin yatırılmalıdır.

Hacizli Mal Nasıl Satılır? Satış İsteme Şartları

Satış talebi, haczin düşmemesi için yapılması gereken işlemdir. Ancak giderler eksik yatırılırsa talep hiç yapılmamış sayılır (İİK m.106).

  1. Giderler peşin yatırılır: Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamı peşin olarak yatırılmalıdır.
  2. Araçlarda üç işlem birlikte: Sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılır ve giderlerin tamamı birlikte ve peşin yatırılır.
  3. Eksik yatırılırsa: Giderler talep sırasında yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır.
  4. Sonradan yetersiz kalırsa: Yatırılan miktarın satış işlemleri sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa icra müdürü satış isteyene 15 gün süre verir. Eksik bu sürede tamamlanmazsa talep vaki olmamış sayılır.
  5. Arttırmada satılamazsa: Bir yıllık süre içinde satışı istenip arttırma sonucunda satılamayan mal için satış isteme süresi, satışı isteyen alacaklı bakımından bir yıl daha uzar.

Giderlerin tutarı, Adalet Bakanlığınca her yıl yürürlüğe konulan tarifeyle belirlenir.

Haciz Nasıl Kaldırılır?

Haczin kalkmasının kanunda düzenlenen yolları şunlardır:

  • Sürede satış istenmemesi: Satış kanuni sürede istenmez veya geri alınan talep süresinde yenilenmezse haciz kalkar. Sicildeki şerh terkin edilir (İİK m.110).
  • Şikâyetin kabulü: Haciz kanuna aykırı veya olaya uygun değilse icra mahkemesine şikâyet yoluyla kaldırılması istenebilir (İİK m.16).
  • Taşınmaz yerine başka mal gösterilmesi: Borçlu, taşınmaz arttırmaya çıkmadan borca yetecek taşınır veya vadesi gelmiş sağlam bir alacak gösterirse önce bunlar haczedilir. Taşınmaz üzerindeki haciz ise baki kalır (İİK m.85).
  • Gecikmiş itirazın kabulü: Borçlunun kusursuz bir engel nedeniyle süresinde itiraz edemediği kabul edilirse ve daha önce haciz konulmuşsa, alacaklı 7 gün içinde itirazın kaldırılmasını istemez veya mahkemeye başvurmazsa haciz kalkar (İİK m.65).

Hacze Nasıl İtiraz Edilir? Şikâyet Yolu

Halk arasında “hacze itiraz” denen yolun kanundaki adı şikâyettir. Kanunun çözümünü mahkemeye bıraktığı konular dışında, icra dairelerinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet edilebilir (İİK m.16).

Konu Kural Dayanak
Şikâyet süresi İşlemin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün İİK m.16
Süresiz şikâyet Bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması halinde her zaman İİK m.16
İcraya etkisi Şikâyet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz İİK m.22
Başka yerdeki haciz Şikâyetler, yazılan icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesince çözülür İİK m.79

Haczedilemeyen bir malın haczi, fazla haciz veya konutta mahkeme onayı olmadan yapılan haciz, şikâyet konusu olabilecek tipik durumlardır (İİK m.79/a, m.82, m.85).

Üçüncü Kişideki Alacağın Haczi: 89/1 Haciz İhbarnamesi

Borçlunun bankadaki mevduatı, bir müşteriden alacağı fatura bedeli veya bir depoda duran malı borçlunun elinde değildir. Bu değerler haciz ihbarnamesiyle haczedilir (İİK m.89). İhbarnameyi alan üçüncü kişi borcunu artık yalnızca icra dairesine ödeyebilir ve tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır. İkinci ihbarnameye de 7 gün içinde itiraz edilmezse, üçüncü kişinin 15 gün içinde ödeme yapması veya menfi tespit davası açması gerekir. Kademeler, süre hesabı ve şirketlerin cevap süreci için 89/1 Haciz İhbarnamesi rehberimize bakın.

Haciz Süreleri Tablosu: Tüm Süreler Tek Yerde

Süre Ne için Başlangıç Kaçırılırsa Dayanak
1 yıl Haciz istemek Ödeme emrinin tebliği Haciz isteme hakkı düşer, dosya işlemden kaldırılır İİK m.78
En geç 3 gün İcra dairesinin haczi yapması Haciz talebi — İİK m.79
En geç 3 gün Konutta haciz kararının icra mahkemesince incelenmesi Dosyanın mahkemeye tevdii — İİK m.79/a
1 yıl Satış istemek Haciz tarihi Haciz kalkar İİK m.106, m.110
+1 yıl Arttırmada satılamayan mal için ek süre İlk bir yıllık sürenin sonu Haciz kalkar İİK m.106
15 gün Yetersiz kalan satış giderini tamamlamak İcra müdürünün süre vermesi Satış talebi vaki olmamış sayılır İİK m.106
7 gün İcra dairesi işlemine şikâyet İşlemin öğrenilmesi Şikâyet hakkı kaybedilir İİK m.16
1 yıl İtirazın iptali davası İtirazın tebliği Genel hükümlere göre alacak davası hakkı saklıdır İİK m.67
6 ay İtirazın kaldırılması İtirazın tebliği Yeniden ilamsız takip yapılamaz İİK m.68
3 gün Gecikmiş itiraz Engelin kalktığı gün Gecikmiş itiraz imkânı kaybedilir İİK m.65
7 gün Haciz ihbarnamesine (89/1 ve 89/2) itiraz İhbarnamenin tebliği Borç üçüncü kişinin zimmetinde sayılır İİK m.89
15 gün 89/3 sonrası ödeme veya menfi tespit davası Bildirimin tebliği Üçüncü kişi ödemeye zorlanır İİK m.89
10 gün İhtiyati haciz kararının uygulanmasını istemek Kararın verildiği tarih İhtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar İİK m.261
En çok 2 ay önce Yetişmemiş mahsulün haczi Mahsulün yetişme zamanı — İİK m.84

Gün olarak belirlenen sürelerde ilk gün hesaba katılmaz. Son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili takip eden günde biter ve süre, son günün mesai bitiminde sona ermiş sayılır (İİK m.19).

Şirketler İçin Haciz Takibi Neden Zordur?

Yukarıdaki sürelerin her biri tek başına basittir. Zorluk, aynı anda yüzlerce dosyada ve her dosyada birden fazla borçluda bu süreleri izlemektir.

  • Borçlu bazında kesinleşme: Aynı dosyada bir borçluya ödeme emri tebliğ edilmiş, diğerine edilememiş olabilir. Haciz isteme süresi her borçlu için kendi tebliğ tarihinden işler.
  • Haciz sırası: Bir borçlunun araçları veya taşınmazları üzerinde başka alacaklıların hacizleri de olabilir. Maaş hacizlerinde öndeki haczin kesintisi bitmeden sıra gelmez (İİK m.83).
  • Satış isteme takvimi: Her haczin bir yıllık satış isteme süresi ayrı işler. Süre kaçarsa haciz kalkar ve haciz ile muhafaza giderleri alacaklıya kalır (İİK m.110).
  • Gider disiplini: Araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderleri birlikte yatırılmazsa satış talebi hiç yapılmamış sayılır (İİK m.106).

Bu bilgiler UYAP’ta dosya dosya dağınık durur. Elle takipte kaçan tek bir satış isteme süresi, haczin düşmesi, sıranın kaybedilmesi ve masraf sorumluluğu demektir.

Haciz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Haciz nedir? Haciz, bir para alacağının tahsili için borçlunun mal, hak ve alacaklarına icra dairesince el konulmasıdır. Haczedilen mal satılır ve bedelinden alacak ödenir. Haciz, alacaklının ana para, faiz ve masraflar dahil alacağına yetecek miktarla sınırlıdır (İİK m.85).

Haciz ne zaman gelir? Ödeme emrindeki süre geçtikten ve borçlu itiraz etmişse itiraz kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz isteyebilir (İİK m.78). İcra dairesi haczi talepten itibaren en geç üç gün içinde yapar (İİK m.79).

Haciz isteme süresi ne kadar? Ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl. İtiraz veya dava süresi ile icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesinin ihlaline kadar geçen süre hesaba katılmaz. Süre kaçırılırsa dosya işlemden kaldırılır (İİK m.78).

Haciz kaç yıl sürer? Haciz kendiliğinden sona ermez. Ancak hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmezse haciz kalkar (İİK m.106, m.110). Arttırmada satılamayan mal için satışı isteyen alacaklıya bir yıl ek süre tanınır.

Maaşın ne kadarı haczedilir? Borçlu ve ailesinin geçimi için icra memurunca gerekli görülen miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir. Haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m.83).

Birden fazla maaş haczi varsa ne olur? Hacizler sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilmez (İİK m.83).

Evime haciz gelebilir mi? Gelebilir, ancak icra mahkemesinin onayıyla. İcra müdürü konutta haciz kararını icra mahkemesine sunar. Mahkeme en geç üç gün içinde dosya üzerinden karar verir (İİK m.79/a).

Evdeki eşyalar haczedilir mi? Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımındaki ev eşyası haczedilemez. Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası ise bu korumaya dahil değildir (İİK m.82).

Ev haczedilir mi? Borçlunun hâline münasip evi haczedilemez. Evin değeri fazlaysa, bedelinden borçluya hâline münasip bir kısım bırakılmak üzere haczedilip satılır. Borç evin kendi bedelinden doğmuşsa bu koruma uygulanmaz (İİK m.82).

Borçlu evde yoksa haciz yapılır mı? Evet. Borçlu haciz sırasında malın bulunduğu yerde değilse ve hemen bulundurulması mümkün değilse haciz gıyabında yapılır (İİK m.80).

Hacizde kilitli kapı zorla açılabilir mi? Evet. Borçlu, talep halinde kilitli yerleri ve dolapları açmaya mecburdur. Gerekirse bu yerler zorla açtırılır (İİK m.80). Konutta haciz için önce icra mahkemesinin onayı gerekir (İİK m.79/a).

Hacze nasıl itiraz edilir? Kanundaki adı şikâyettir. İcra dairesinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemine karşı, işlemin öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine başvurulur (İİK m.16).

Şikâyet haczi durdurur mu? Hayır. Şikâyet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz (İİK m.22).

UYAP’tan borçlunun malları sorgulanabilir mi? Evet. Alacaklı, haciz talebinde bulunmadan UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve tespit edilenler için sistem üzerinden haciz isteyebilir. Edinilen bilgiler hukuka aykırı olarak paylaşılamaz (İİK m.78).

Hacizli aracın satışı için ne gerekir? Muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebi birlikte yapılır ve giderlerin tamamı peşin yatırılır. Giderler yatırılmazsa satış talebi vaki olmamış sayılır (İİK m.106).

Haciz kalkınca tapudaki veya araç sicilindeki kayıt silinir mi? Evet. Haczin kalktığı icra dairesiyle yazışma sonucunda tespit edilirse sicili tutan idare haciz şerhini terkin eder ve icra dairesine bildirir (İİK m.110).

Mal beyanında bulunmazsam ne olur? Mal beyanında bulunmayan borçlu, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesince hapisle tazyik edilebilir (İİK m.76).

Öğrenci bursu haczedilir mi? Hayır. Öğrenci bursları haczedilemeyen mallar arasındadır (İİK m.82/1-13).

Maaşımın haczedilmesine önceden izin verdiysem geçerli mi? Hayır. Haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir (İİK m.83/a).

Kaynaklar

  1. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.16, 19, 20, 21, 22, 65, 66, 67, 68, 78, 79, 79/a, 80, 82, 83, 83/a, 83/b, 83/c, 84, 85, 89, 106, 110 — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
  2. 7201 sayılı Tebligat Kanunu, m.7/a — T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
  3. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı, 11.10.2022 tarihli ve 9862 sayılı yazı: 7343 sayılı Kanun’un geçici 18. maddesinin uygulanması — T.C. Adalet Bakanlığı
Share this post