Kesinleşme Şerhi Nedir?
Kesinleşme şerhi, bir mahkeme kararının kanun yollarına başvurulmadan ya da bu yollar tüketilerek kesinleştiğini gösteren ve ilamın altına veya arkasına tarih, mahkeme mührü ve hâkim imzasıyla yazılan kayıttır (HMK m. 302/4). Kanundaki adı kesinleşme kaydıdır. Hukuk davalarında karar, ilamın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi kullanılmadan geçince kesinleşir (HMK m. 345/1). Boşanma, tapu ve nüfus gibi işlemler bu kayıt olmadan yapılamaz, çünkü aile hukuku ve taşınmaz kararları kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350/2).
Kesinleşme şerhi nedir?
Hükmün artık değiştirilemeyecek hâle geldiğini belgeleyen resmî kayıttır. Hükmün kesinleştiği, ilamın altına veya arkasına yazılıp tarih ve mahkeme mührü konmak ve başkan veya hâkim tarafından imzalanmak suretiyle belirtilir (HMK m. 302/4). Uygulamada kesinleşme şerhi denen işlem kanunda bu cümleyle tarif edilir.
Kayıt kararı veren ilk derece mahkemesince yapılır. Kanun yollarından geçerek kesinleşen kararların kesinleşme kaydı ile bu kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimler de ilk derece mahkemesince yapılır (HMK m. 302/5). Dosya istinaf ya da temyizden dönse bile kaydı üst mahkeme değil davayı gören mahkeme işler.
Kayıt üç unsuru bir arada taşır ve biri eksikse şerh tamamlanmış sayılmaz.
- Tarih: Hükmün kesinleştiği gün, yani son kanun yolu süresinin dolduğu ya da üst mahkeme kararının tebliğ edildiği tarih (HMK m. 302/4).
- Mahkeme mührü: Kararı veren mahkemenin resmî mührü, UYAP ortamında elektronik onay (HMK m. 302/4).
- Hâkim imzası: Başkan ya da hâkimin imzası, yazı işleri müdürünün imzası yeterli değildir (HMK m. 302/4).
Kesinleşme şerhi ne demek, neden gerekir?
Kararın kesin hüküm hâline geldiğini herkese karşı ispat eden belge demektir. Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş hüküm, başka bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturur (HMK m. 303/1). Tapu müdürlüğü, nüfus müdürlüğü ya da icra dairesi bu kesinliği ilamın üzerindeki kayıttan anlar.
Kesinleşme şerhi ne demek sorusunun pratik karşılığı kurum önündeki engeldir. Boşanma kararını nüfusa işletmek, tapu iptal kararını tescil ettirmek ya da kesinleşmesi zorunlu bir ilamı icraya koymak için ilamın kesinleşmiş olduğunun görülmesi gerekir. Kayıt bu görmeyi sağlar.
Kesinleşme şerhi kaydı yapıldı ne demek?
UYAP dosya safahatında görülen bu ibare, mahkemenin kesinleşme şerhi olarak bilinen kaydı işlediği ve ilamın artık kesinleşmiş sayıldığı anlamına gelir. Kayıt elektronik ortamda yapıldığında ibare safahat listesine düşer. Dosyanın işlem geçmişindeki diğer ibarelerin anlamı için e-Devlet duruşma durumları yazısına bakılabilir.
Tüm dosya üzerinden kesinleşme şerhi ne demek?
Kararın bütün tarafları ve bütün hüküm fıkraları yönünden kesinleştiğini anlatır. Bir karar bazı taraflar için kesinleşip diğerleri için istinafta olabilir, çünkü süre ilamın taraflardan her birine tebliğiyle ayrı ayrı işler (HMK m. 345/1). Tüm dosya üzerinden kesinleşme, bu ayrışmanın bittiği ve kaydın dosyanın tamamı için yapıldığı durumdur.
Mahkeme kararı ne zaman kesinleşir?
Kanun yolu süresi kullanılmadan dolduğunda, taraflar kanun yolundan feragat ettiğinde ya da üst mahkeme son kararını verdiğinde kesinleşir. Hukuk davalarında istinaf süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m. 345/1). Temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 361/1).
| Yargı kolu ve aşama | Süre | Başlangıç | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Hukuk davası, istinaf | İki hafta | İlamın tebliği | HMK m. 345/1 |
| Hukuk davası, temyiz | İki hafta | Bölge adliye mahkemesi kararının tebliği | HMK m. 361/1 |
| Ceza davası, istinaf | İki hafta | Gerekçeli hükmün tebliği | CMK m. 273/1 |
| Ceza davası, temyiz | İki hafta | Gerekçeli hükmün tebliği | CMK m. 291/1 |
| Kesin nitelikli karar | Süre yok | Verildiği anda kesin | HMK m. 341, 362 |
Ceza davalarında süreler 2024 değişikliğiyle hukuk davalarıyla aynı hâle gelmiştir. Daha önce hükmün açıklanmasından itibaren yedi gün olan istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta olarak yeniden düzenlenmiştir (02.03.2024 tarihli 7499 sayılı Kanun m. 18). Mahkeme kararı ne zaman kesinleşir sorusunda bu yüzden önce tebliğ tarihi bulunur.
Tebliğ şartı şerhin hazırlanmasında en çok zaman alan adımdır. Taraflardan birinin talebi olmadıkça hüküm tebliğe çıkarılmaz, talep hâlinde bir nüsha talep edene verilir ve bir nüshası diğer tarafa tebliğ edilir (Yönetmelik m. 216/1). Karşı tarafa tebligat yapılmamışsa süre hiç başlamaz ve karar kesinleşmez.
İstinaf kesinleşme şerhi nedir?
Dosya bölge adliye mahkemesinden döndükten sonra ilk derece mahkemesinin işlediği kayıttır. İstinaf incelemesi sonunda verilen karar temyiz edilebilir nitelikteyse iki haftalık temyiz süresi beklenir, temyiz edilemeyen kararlarda ise bölge adliye mahkemesi kararı tebliğ edildiği anda kesinleşir (HMK m. 361/1, m. 362). Kaydı her iki hâlde de davayı gören mahkeme yapar (HMK m. 302/5).
İstinafa götürülen kararın akıbeti ve “dosya istinafta” ibaresinin anlamı için dosya istinafta ne demek yazısı ayrıntı verir. Hangi kararların istinaf edilemeyeceği ise parasal sınıra bağlıdır ve istinaf sınırı yazısında yıl yıl gösterilir.
Kesin kararlarda kesinleşme şerhi aranır mı?
Aranmaz, çünkü parasal sınırın altındaki kararlar verildiği anda kesindir ve kanun yolu süresi işlemez. Bu kararlarda kayıt yine yazılabilir, ama kesinleşme tarihi karar tarihidir. Kurumlar kesin kararı ilamın üzerindeki “kesindir” ibaresinden ve istinaf sınırından anlar, yine de şerh istenirse mahkeme karar tarihini kesinleşme tarihi olarak işler.
Kesinleşme şerhi nasıl alınır?
Kararı veren mahkemeye dilekçeyle başvurularak ya da avukat aracılığıyla UYAP üzerinden talep edilerek alınır. Mahkeme kalemi tebligatları ve süreleri kontrol eder, süre dolmuşsa kaydı ilamın altına işler ve mühürleyip hâkime imzalatır (HMK m. 302/4). Kesinleşme şerhi nasıl alınır sorusunun adımları şöyledir.
- Gerekçeli kararın yazılmasını bekleyin: Kısa karar tefhim edilse de süre gerekçeli ilamın tebliğiyle başlar (HMK m. 345/1).
- İlamı tebliğe çıkartın: Taraflardan birinin talebi olmadıkça hüküm tebliğe çıkarılmaz (Yönetmelik m. 216/1). Tebliğ talebi çoğu zaman kesinleşme talebiyle birlikte verilir.
- Sürenin dolmasını bekleyin: Her tarafın kendi tebliğ tarihinden itibaren iki hafta geçmeli ve istinaf dilekçesi verilmemiş olmalıdır (HMK m. 345/1).
- Kesinleşme talebi verin: Dosya numarası, taraflar ve “kararın kesinleştirilmesi” isteğini içeren kısa dilekçe kaleme ya da UYAP’tan gönderilir.
- Kaydın işlenmesini bekleyin: Kalem tebligat mazbatalarını kontrol eder, kesinleşme tarihini ve mührü ilama işler, hâkim imzalar (HMK m. 302/4).
- Şerhli ilamı alın: Suretler yazı işleri müdürü tarafından aslına uygunluğu belirtilip onaylanarak verilir (Yönetmelik m. 216/7).
Harç bu adımları durdurmaz. Taraflar harcın ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir ve bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün kesinleştirilmesine engel teşkil etmez (HMK m. 302/1, Yönetmelik m. 216/5). Harç borcu ayrıca takip edilir.
Kesinleşme şerhi için talep gerekir mi?
Kanun kaydı mahkemenin görevi olarak düzenler, ancak uygulamada talep süreci hızlandırır. Kanun yollarından geçerek kesinleşen kararların kaydı ilk derece mahkemesince yapılır ve gerekli bildirimler de aynı mahkemece gönderilir (HMK m. 302/5). Buna karşılık tebliğ işlemi taraf talebine bağlı olduğu için kesinleşme çoğu zaman talep olmadan başlamaz (Yönetmelik m. 216/1).
Bu yüzden kesinleşme şerhi için talep gerekir mi sorusuna iki cevap verilir. Hukuken kayıt talebe bağlı değildir, fiilen ise tebliğ ve kayıt talebi olmadan dosya bekler. Avukatlar bu nedenle gerekçeli kararla birlikte tebliğ ve kesinleştirme talebini aynı dilekçede sunar.
Kesinleşme şerhi UYAP üzerinden nasıl alınır?
Avukat, UYAP Avukat Portal’dan dosyaya “kesinleşme şerhi talebi” dilekçesini elektronik imzayla gönderir ve kaydın işlendiğini dosya safahatından izler. Şerhli ilam sureti UYAP üzerinden elektronik imzalı belge olarak da alınabilir. Portal girişi ve dilekçe gönderimi UYAP avukat portal yazısında anlatılır.
Kesinleşme şerhi e-Devlet üzerinden alınır mı?
Alınmaz, e-Devlet’te bu adla bir hizmet yoktur. Vatandaş e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava dosyasını sorgulayabilir, kararın kesinleşip kesinleşmediğini safahattan görebilir, ancak şerhli ilam sureti mahkeme kaleminden ya da avukat aracılığıyla UYAP’tan alınır. Kesinleşme şerhi e-Devlet sorgusu bu yüzden yalnız dosya durumunu gösterir.
Kesinleşme şerhi nereden alınır?
Kararı veren ilk derece mahkemesinin yazı işleri müdürlüğünden alınır (HMK m. 302/5). Dosya istinaf ya da temyizden dönmüş olsa da kesinleşme şerhi nereden alınır sorusunun cevabı değişmez, çünkü kaydı ve bildirimleri yapan makam davayı gören mahkemedir. Bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay şerh vermez.
Kesinleşme şerhi harcı ve ücreti var mı?
Kaydın kendisi için ayrı bir harç kalemi yoktur, şerhli ilam suretinin verilmesinde suret harcı uygulanabilir. Taraflar harcının ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilir, bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması hükmün kesinleştirilmesine engel teşkil etmez (HMK m. 302/1, Yönetmelik m. 216/5). Kesinleşme şerhi harcı diye aranan tutar, çoğu zaman ilam harcının bakiyesiyle karıştırılır, oysa ikisi ayrı borçlardır ve bakiye harç kesinleşmeyi geciktirmez.
Kesinleşme şerhli ilam nasıl görünür, kaç nüsha alınır?
Şerhli ilam, gerekçeli kararın onaylı sureti ile son sayfaya işlenmiş kesinleşme kaydından oluşur. Kayıtta kesinleşme tarihi, mahkeme mührü ve hâkim imzası bulunur, suretin aslına uygunluğunu ise yazı işleri müdürü onaylar (HMK m. 302/4, Yönetmelik m. 216/7). UYAP üzerinden alınan belgede mühür ve imzanın yerini elektronik imza ve doğrulama kodu alır.
Nüsha sayısı için kanuni sınır yoktur. Taraflardan her birine verilen hüküm nüshası ilamdır ve taraflar ilamı her zaman alabilir (Yönetmelik m. 216/2, HMK m. 302/1). Nüfus, tapu ve banka gibi birden fazla kuruma başvurulacaksa her kurum için ayrı onaylı suret istemek zaman kazandırır, çünkü kurumlar çoğu zaman belgeyi dosyasına alıkoyar.
Kesinleşme şerhi ne zaman çıkar, kaç günde çıkar?
Son tebligatın yapıldığı tarihten iki hafta sonra kesinleşme gerçekleşir, kaydın işlenmesi ise kalemin talebi işleme hızına bağlıdır ve kanunda ayrı bir süre yoktur (HMK m. 345/1). Kesinleşme şerhi ne zaman çıkar sorusunda bekleme süresinin büyük kısmı tebligatlarda geçer.
Süreyi uzatan ve kısaltan etkenler şöyle sıralanabilir.
- Tebligat adresi: Karşı tarafın adresi belli değilse ilanen tebligat gerekir ve kesinleşme aylarca gecikebilir.
- Feragat: Her iki taraf kanun yolundan feragat ederse süre beklenmez, karar feragatle kesinleşir.
- Kanun yoluna başvuru: İstinaf ya da temyiz dilekçesi verilmişse kesinleşme üst mahkeme kararına kalır.
- Kalem iş yükü: Talep verildikten sonra kaydın işlenmesi mahkemenin yoğunluğuna göre değişir, kanunda gün sınırı yoktur.
- Harç: Bakiye harç ödenmemiş olsa da kesinleştirme yapılır, harç gecikme sebebi değildir (Yönetmelik m. 216/5).
Kesinleşme şerhi kaç günde çıkar diye sorulduğunda verilen “bir hafta” ya da “üç gün” gibi rakamlar kanuna değil tecrübeye dayanır. Sağlıklı cevap, tebligatların tamamlandığı tarihe iki hafta eklenmesi ve ardından talebin işlenmesidir.
Kesinleşme tarihi nasıl hesaplanır?
Son tebligatın yapıldığı güne iki hafta eklenir ve bu sürenin bittiği günün ertesi günü kesinleşme tarihidir (HMK m. 345/1). Taraflara farklı günlerde tebligat yapılmışsa hesap en geç tebliğ alan tarafa göre yapılır. Kesinleşme tarihi nasıl hesaplanır sorusunda yanılgı, süreyi karar tarihinden ya da tefhimden başlatmaktır.
Örnek bir hesap şöyle ilerler.
- Karar tarihi: Mahkeme hükmü duruşmada tefhim eder, süre henüz başlamaz.
- Gerekçeli kararın yazılması: Kalem ilamı taraflara tebliğe çıkarır (Yönetmelik m. 216/1).
- Davacıya tebliğ: Örneğin ayın 3’ü. Davacı için süre ayın 17’sinde dolar (HMK m. 345/1).
- Davalıya tebliğ: Örneğin ayın 10’u. Davalı için süre ayın 24’ünde dolar.
- Kesinleşme: İki taraf da başvurmamışsa karar ayın 24’ünü izleyen gün kesinleşir, kayıt bu tarihle işlenir (HMK m. 302/4).
Sürenin son günü resmî tatile ya da hafta sonuna denk gelirse süre izleyen ilk iş günü biter. Adli tatil ise istinaf süresini etkiler ve adli tatilde biten süreler tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzar (HMK m. 104). Kesinleşme tarihi mal rejimi tasfiyesi, nafaka değişikliği ve yeniden evlenme gibi pek çok hesabın başlangıcı olduğu için gün hatası sonuç değiştirir.
İlanen tebligatta kesinleşme ne zaman olur?
Karşı tarafın adresi bulunamadığında tebligat ilan yoluyla yapılır ve ilanen tebliğ, son ilan tarihinden itibaren yedi gün sonra yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 31). İlana karar veren merci bu süreyi daha uzun belirleyebilir, ancak süre on beş günü geçemez (Tebligat Kanunu m. 31). İki haftalık istinaf süresi bu sürenin dolmasından sonra işlemeye başlar (HMK m. 345/1). İlanen tebligat gerektiren dosyalarda kesinleşme bu yüzden en az üç hafta uzar ve şerh talebi ilan sürecinin tamamlanmasını bekler.
Kesinleşme şerhi sonrası ne olur?
Karar yerine getirilebilir hâle gelir ve kesinleşmeye bağlı bütün işlemler başlar. Kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimler ilk derece mahkemesince yapılır (HMK m. 302/5). Kesinleşme şerhi sonrası yapılacak işlem dava türüne göre değişir.
| Dava türü | Kesinleşme sonrası işlem | Kurum |
|---|---|---|
| Boşanma | Kararın nüfus kütüğüne işlenmesi, medeni hâl değişikliği | Nüfus müdürlüğü (mahkeme bildirir) |
| Tapu iptal ve tescil | Tescil işlemi, varsa şerhin kaldırılması | Tapu müdürlüğü (İİK m. 28) |
| Alacak davası | İlamlı icra takibi (çoğu alacak kararında kesinleşme beklenmez) | İcra dairesi |
| Ceza davası | İlamın infaza verilmesi, adli sicile işlenmesi | Cumhuriyet başsavcılığı infaz bürosu |
| Veraset, vasi, kişiler hukuku | Sicil ve kurum işlemleri | Nüfus, tapu, bankalar |
Kesinleşme ile birlikte kesin hüküm etkisi doğar. Aynı taraflar, aynı dava sebebi ve aynı talep için yeniden dava açılamaz (HMK m. 303/1). Bu etki kayıttan değil kesinleşmenin kendisinden doğar, kayıt yalnız bunun belgesidir.
Kesinleşme şerhi olmadan icra takibi yapılır mı?
Çoğu alacak kararında yapılır, çünkü istinaf ve temyiz yoluna başvurma kararın icrasını durdurmaz (HMK m. 350/1, m. 367/1). Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili aynî haklara ilişkin kararlar ise kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350/2, m. 367/2). Kesinleşme şerhi olmadan icra takibi sorusunun cevabı kararın türüne bağlıdır.
| Karar türü | Kesinleşmeden icra | Dayanak |
|---|---|---|
| Para alacağı, tazminat, ücret | Yapılır, borçlu icranın geri bırakılmasını isteyebilir | HMK m. 350/1, İİK m. 36 |
| Nafaka | Yapılır, icranın geri bırakılmasına karar verilemez | HMK m. 350/1 |
| Boşanma, velayet, soybağı | Yapılmaz, kesinleşme şart | HMK m. 350/2 |
| Tapu iptal ve tescil, ipotek, irtifak | Yapılmaz, kesinleşme şart | HMK m. 350/2, İİK m. 28 |
| Kişiler hukuku (ad değişikliği, gaiplik, vesayet) | Yapılmaz, kesinleşme şart | HMK m. 350/2 |
İlamlı icra takibinde borçlu istinaf yoluna gitmişse icra mahkemesinden icranın geri bırakılmasını isteyebilir ve bunun için teminat gösterir (HMK m. 350/1). Takibin aşamaları için icra takibi nedir yazısına bakılabilir. Kesinleşmesi zorunlu bir ilam şerhsiz icraya konursa icra dairesi takibi başlatmaz.
Boşanma kesinleşme şerhi nasıl alınır?
Boşanma kararı aile hukukuna ilişkin olduğu için kesinleşmeden yerine getirilemez ve kesinleşme şerhi bu davada zorunlu adımdır (HMK m. 350/2). Gerekçeli karar her iki eşe tebliğ edilir, iki haftalık istinaf süresi dolar, mahkeme kaydı işler ve kararı nüfus müdürlüğüne bildirir (HMK m. 345/1, m. 302/5).
Anlaşmalı boşanmada süreç daha kısadır, çünkü taraflar çoğu zaman duruşmada kanun yolundan feragat eder. Feragat tutanağa geçtiğinde süre beklenmez ve karar o gün kesinleşir. Çekişmeli boşanmada ise tebligat ve süre tam olarak beklenir, taraflardan biri istinafa giderse kesinleşme bölge adliye mahkemesi kararına kalır.
Boşanma kesinleşme şerhi alınmadan yeni evlilik yapılamaz, mal rejimi tasfiyesi için kesinleşme tarihi esas alınır ve nüfus kaydında medeni hâl değişmez. Bu yüzden boşanma davasında şerh, kararın kendisi kadar önemli bir belgedir.
Boşanma kesinleşme şerhi örneği
Şerh, ilamın son sayfasına yazılan kısa bir ibaredir. Tipik metin “İş bu karar taraflara tebliğ edilmiş, yasal süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak [tarih] tarihinde kesinleşmiştir” cümlesi, tarih, mahkeme mührü ve hâkim imzasından oluşur (HMK m. 302/4). Boşanma kesinleşme şerhi örneği diye aranan belge bu ibareyi taşıyan onaylı ilam suretidir.
Ceza davası kesinleşme şerhi nasıl alınır?
Aynı mantıkla, hükmü veren ceza mahkemesinden alınır. Ceza davasında istinaf istemi hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 273/1). Temyiz süresi de tebliğden itibaren iki haftadır (CMK m. 291/1). Ceza davası kesinleşme şerhi bu süreler dolunca ya da Yargıtay kararıyla işlenir.
Ceza kararının kesinleşmesi iki sonuç doğurur. Mahkûmiyet hükmü infaz için Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve adli sicile kaydedilir. Beraat kararında ise kesinleşme şerhli ilam, kişinin yargılamanın sonucunu kurumlara ispat etmesini sağlar.
HAGB kesinleşme şerhi nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştiğini gösteren kayıttır. 2024 değişikliğinden sonra HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir ve bu yolda karar usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (CMK m. 231/12). HAGB kesinleşme şerhi, istinaf süresi kullanılmadan dolduğunda ya da bölge adliye mahkemesi kararıyla işlenir ve denetim süresi bu tarihten itibaren başlar.
Adli sicil kaydı ve kesinleşme şerhi nedir?
Bazı kurumların, özellikle askerî ve kamu personeli başvurularında istediği iki belgenin birlikte anılmasıdır. Adli sicil kaydı e-Devlet’ten alınır, kayıtta görünen mahkûmiyetin kesinleşme şerhli ilam sureti ise kararı veren ceza mahkemesinden istenir. Adli sicil kaydı ve kesinleşme şerhi istendiğinde kurum, kaydın dayandığı kararın kesinleşme tarihini ve içeriğini görmek ister.
Veraset ilamı, reddi miras ve vasi kararında kesinleşme şerhi
Kişiler hukukuna giren bu kararlar kesinleşmeden yerine getirilemez, bu yüzden şerh üçünde de aranır (HMK m. 350/2). Veraset ilamı kesinleşme şerhi tapu ve banka işlemlerinde, reddi miras kesinleşme şerhi mirasçılık sıfatının sona erdiğini gösterirken, vasi kararı kesinleşme şerhi vasinin yetkisini kurumlara ispat ederken istenir.
Üç kararda da süreç aynıdır. Karar ilgililere tebliğ edilir, iki haftalık süre dolar, sulh hukuk mahkemesi kaydı işler. Çekişmesiz yargı işlerinde ilgili sayısı az olduğu için tebligat kısa sürer ve şerh çoğu zaman birkaç hafta içinde alınır. Dava sırasında dosyanın durumu “derdest” olarak görünür, kesinleşmeyle bu durum biter ve derdest ibaresi kalkar.
Kesinleşme şerhi ile kesin hüküm arasındaki fark nedir?
Kesin hüküm kararın hukuki niteliğidir, şerh ise bu niteliğin belgesidir. Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş hüküm, tarafları, dava sebebi ve talep sonucu aynı olan başka bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturur (HMK m. 303/1). Kesin hüküm etkisi kayıtla değil kesinleşmeyle doğar, kayıt yalnız kurumlara ve mahkemelere bu etkiyi gösterir.
Fark uygulamada şöyle ortaya çıkar. Şerh henüz işlenmemiş ama süre dolmuş bir karar yine kesin hükümdür ve aynı konuda açılan ikinci dava kesin hüküm itirazıyla karşılaşır. Buna karşılık şerh işlenmiş ancak tebligatı usulsüz çıkan bir karar kesinleşmemiş sayılır ve kayıt kaldırılır. Kesinleşme şerhi ile kesin hüküm bu yüzden birbirinin yerine kullanılamaz.
İcra edilebilirlik şerhi ile kesinleşme şerhi farkı nedir?
İcra edilebilirlik şerhi mahkeme kararına değil arabuluculuk anlaşma belgesine verilir ve belgeye ilam niteliği kazandırır. Kesinleşme şerhi ise zaten var olan bir mahkeme kararının kesinleştiğini gösterir (HMK m. 302/4). İcra edilebilirlik şerhi kesinleşme gerekir mi sorusunda iki kurum karıştırılır, oysa şerhler farklı belgelere ve farklı amaçlara aittir.
Arabuluculuk anlaşmasında taraflar ve avukatları belgeyi birlikte imzalamışsa icra edilebilirlik şerhi aranmadan belge ilam gibi icraya konulabilir. Diğer hâllerde şerh sulh hukuk mahkemesinden alınır ve bu işlem çekişmesiz yargı işidir. Kesinleşme şerhi ise her zaman kararı veren mahkemeden istenir.
Kesinleşme şerhi tebliğ edilir mi, iptal edilebilir mi?
Şerhin kendisi ayrıca tebliğ edilmez, kesinleşmeyi doğuran kararın tebliği yeterlidir (HMK m. 345/1). Kesinleşme şerhi tebliğ edilir mi sorusu çoğu zaman karşı tarafın kesinleşmeden haberdar olup olmadığı kaygısından doğar. Karşı taraf kararı tebellüğ etmiş ve süre dolmuşsa kesinleşme onun için de gerçekleşmiştir.
Kayıt hatalı yapılmışsa düzeltilebilir. Tebligatın usulsüz olduğu ya da sürenin dolmadığı anlaşılırsa mahkeme kesinleşme kaydını kaldırır ve kanun yolu süresi yeniden işler. Kesinleşme şerhinin iptali diye anılan bu işlem, usulsüz tebligat şikâyeti ya da eski hâle getirme talebiyle birlikte ileri sürülür. Kayıt kaldırılınca kesinleşmeye bağlı işlemler de dayanaksız kalır.
Kesinleşme şerhi talebi dilekçesi örneği
Aşağıdaki örnek, hukuk davasında gerekçeli kararın tebliğinden sonra verilen kesinleşme şerhi talebi dilekçesinin iskeletidir. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur.
ÖRNEK DİLEKÇE
[Yer] [numara]. [AİLE / ASLİYE HUKUK / SULH HUKUK] MAHKEMESİNE
Dosya No:[yıl]/[esas] E., [yıl]/[karar] K.
Talep eden:[davacı / davalı ad soyad, T.C. kimlik no]
Vekili:[varsa avukat adı, adres]
Konu:Kararın kesinleştirilmesi ve kesinleşme şerhli ilam suretinin verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
- Mahkemenizin yukarıda numarası yazılı dosyasında verilen [tarih] tarihli karar tarafıma [tarih], karşı tarafa [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.
- Tebliğ tarihlerinden itibaren iki haftalık istinaf süresi içinde taraflarca kanun yoluna başvurulmamıştır (HMK m. 345/1).
- Karar kesinleşmiş olup [nüfus / tapu / icra] işlemleri için kesinleşme şerhli ilam suretine ihtiyaç duyulmaktadır.
HUKUKİ SEBEPLER
6100 sayılı HMK m. 302, m. 345 ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan sebeplerle kararın kesinleşme kaydının yapılmasına ve kesinleşme şerhli ilam suretinin tarafıma verilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.
[Tarih]
[Ad soyad]
İmza
Ek: [tebliğ mazbataları, varsa feragat beyanı]
Dilekçe UYAP’tan gönderiliyorsa ekler elektronik ortamda eklenir ve tebliğ tarihleri dosya safahatından kontrol edilir. Ceza mahkemesine verilen talepte “istinaf süresi” ibaresi CMK m. 273’e göre, Yargıtay’dan dönen dosyada ise temyiz süresine göre yazılır.
Kesinleşme şerhi kontrol listesi
Şerh talep etmeden önce kontrol edilecek noktalar aşağıdadır. Kesinleşme şerhi kontrol listesi, kalemin talebi geri çevirmesine yol açan eksikleri baştan görmeyi sağlar.
KONTROL LİSTESİ
- Gerekçeli karar: Yazıldı ve dosyaya girdi mi? Süre kısa karardan değil gerekçeli ilamın tebliğinden başlar (HMK m. 345/1).
- Tebligat: Her tarafa usulüne uygun tebliğ yapıldı mı? Mazbata dosyada mı?
- Süre: Son tebliğden itibaren iki hafta doldu mu? Ceza davasında da iki hafta (CMK m. 273/1).
- Kanun yolu: İstinaf ya da temyiz dilekçesi verilmiş mi? Verildiyse üst mahkeme kararı beklenir.
- Feragat: Taraflar kanun yolundan feragat ettiyse tutanak dosyada mı?
- Karar türü: Kesinleşmeden icra edilemeyen karar mı (aile, kişiler hukuku, taşınmaz aynî hak)? (HMK m. 350/2)
- Harç: Bakiye harç kesinleştirmeyi engellemez, ayrıca takip edilir (Yönetmelik m. 216/5).
- Suret: Kurum mühürlü onaylı suret mi istiyor, UYAP elektronik imzalı belge yeterli mi?
Takip edilen bütün dosyalarda tebliğ ve kesinleşme tarihlerini tek ekranda izlemek için UYAP entegrasyonu sayfasına bakılabilir.
Sık sorulan sorular
Kesinleşme şerhi nedir kısaca? Mahkeme kararının kesinleştiğini gösteren, ilamın altına tarih, mühür ve hâkim imzasıyla yazılan kayıttır (HMK m. 302/4).
Kesinleşme şerhi ne demek hukukta? Kanunda kesinleşme kaydı denir. Kararın kanun yolu süresi dolduğu ya da üst mahkeme kararıyla kesinleştiği anlamına gelir.
Kesinleşme şerhi süresi ne kadar? Hukuk ve ceza davalarında istinaf ve temyiz süreleri tebliğden itibaren iki haftadır (HMK m. 345/1, m. 361/1, CMK m. 273/1, m. 291/1). Süre dolunca kayıt işlenir.
Mahkemeden kesinleşme şerhi nasıl alınır? Kararı veren mahkemeye dilekçeyle ya da UYAP’tan talep verilir, kalem tebligatları kontrol eder ve kaydı işler (HMK m. 302/4).
Kesinleşme şerhi talep dilekçesi örneği nereden bulunur? Yukarıdaki örnek kullanılır. Dosya numarası, tebliğ tarihleri ve sürenin dolduğu bilgisi yeterlidir.
Kesinleşme şerhi UYAP’tan alınır mı? Avukat talebi UYAP’tan gönderir ve şerhli ilamı elektronik imzalı belge olarak alabilir. Vatandaş kalemden alır.
Kesinleşme şerhi olmadan icra takibi yapılır mı? Para alacağı kararlarında yapılır, istinaf icrayı durdurmaz (HMK m. 350/1). Aile, kişiler hukuku ve taşınmaz aynî hak kararlarında yapılmaz (HMK m. 350/2).
Boşanmada kesinleşme şerhi nedir? Boşanma kararının kesinleştiğini gösteren ve nüfusa işlenmesini sağlayan kayıttır. Boşanma kesinleşmeden yerine getirilemez (HMK m. 350/2).
Ceza kesinleşme şerhi talebi nereye verilir? Hükmü veren ceza mahkemesine verilir. Süre gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1).
HAGB kararı ne zaman kesinleşir? İstinaf süresi kullanılmadan dolunca ya da bölge adliye mahkemesi kararıyla kesinleşir (CMK m. 231/12).
Vasi kararında kesinleşme şerhi aranır mı? Aranır, kişiler hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK m. 350/2).
Veraset ilamı kesinleşme şerhi gerekir mi? Tapu ve banka işlemlerinde kurumlar kesinleşmiş veraset ilamı ister, şerh sulh hukuk mahkemesinden alınır.
Kesinleşme şerhi için harç ödenir mi? Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması kesinleştirmeye engel değildir (HMK m. 302/2, Yönetmelik m. 216/5). Suret harcı ayrıca uygulanabilir.
Kesinleşme şerhinin iptali mümkün mü? Tebligat usulsüzse ya da süre dolmamışsa mahkeme kaydı kaldırır ve kanun yolu süresi yeniden işler.
Kaynakça
Mevzuat
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 302, m. 303, m. 345, m. 350, m. 361, m. 362, m. 367
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231/12, m. 273, m. 291
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 28, m. 36
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu, m. 31
- 7499 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (02.03.2024), m. 15, m. 18, m. 37
Resmî kaynaklar
- Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü, Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik, m. 216
