İtirazın İptali Davası Nedir?
İtirazın iptali davası, ilamsız icra takibine itiraz edilmesi üzerine duran takibi sürdürmek isteyen alacaklının, itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak genel hükümlere göre alacağını ispat ettiği davadır (İİK m. 67/1). İtiraz haksız bulunursa takip kaldığı yerden devam eder ve talep hâlinde borçlu, hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m. 67/2). Ticari ve iş uyuşmazlıklarında önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m. 5/A, 7036 sayılı Kanun m. 3). Elinde belge olan alacaklı için icra mahkemesinde itirazın kaldırılması daha hızlıdır (İİK m. 68).
İtirazın iptali davası nedir?
Borçlunun ödeme emrine itirazıyla duran ilamsız takibi, alacaklının mahkeme kararıyla yeniden işler hâle getirdiği davadır. Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir (İİK m. 67/1). İtirazın iptali davası nedir sorusunun kanundaki karşılığı bu cümledir.
Dava bir alacak davasıdır, ancak sonucu takibe bağlanır. Mahkeme alacağın varlığını genel hükümlere göre inceler, alacaklı haklıysa borçlunun itirazının iptaline karar verir ve icra takibi itirazdan önceki aşamadan devam eder (İİK m. 67/1, m. 67/2). Alacaklı ayrıca yeni bir ilam almaya ihtiyaç duymaz, iptal kararıyla haciz isteyebilir.
Davanın tipik akışı şöyledir.
- Takip talebi ve ödeme emri: Alacaklı icra dairesine başvurur, borçluya ödeme emri tebliğ edilir (İİK m. 58, m. 60).
- İtiraz: Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz eder (İİK m. 62/1).
- Takibin durması: Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 66/1).
- Dava: Alacaklı itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde itirazın iptali davası açar (İİK m. 67/1).
- Karar: Mahkeme itirazın iptaline karar verirse takip devam eder, borçlu tazminata mahkûm edilebilir (İİK m. 67/2).
İtirazın iptali davası ne zaman açılır?
Borçlunun ödeme emrine süresinde itiraz etmesi ve takibin durmasıyla birlikte açılabilir. İtiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde dilekçeyle ya da sözlü olarak icra dairesine bildirilir ve süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 62/1, m. 66/1). İtirazın iptali davası ne zaman açılır sorusunun cevabı, itirazın alacaklıya tebliğ edildiği gündür, çünkü bir yıllık süre o gün başlar.
Borçlu borcun yalnız bir kısmına itiraz etmişse takip kabul edilen kısım için devam eder (İİK m. 66/1). Kısmi itirazda borçlu itiraz ettiği kısmı ve miktarını açıkça göstermek zorundadır, aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır (İİK m. 62/4). Dava bu durumda yalnız itiraz edilen kısım için açılır. Takibin aşamaları icra takibi nedir yazısında anlatılır.
İtirazın iptali ne demek, itirazın hükümden düşürülmesi nedir?
Kanun, borçlunun itirazını etkisiz hâle getiren iki yolu “itirazın hükümden düşürülmesi” başlığı altında toplar (İİK m. 67 öncesi başlık). Birincisi mahkemede açılan itirazın iptali davası, ikincisi icra mahkemesinden istenen itirazın kaldırılmasıdır (İİK m. 67, m. 68). İtirazın iptali ne demek diye sorulduğunda cevap, itirazın mahkeme kararıyla geçersiz sayılması ve takibin devamıdır.
İtirazın iptali davası süresi ne kadardır?
Bir yıldır ve süre itirazın alacaklıya tebliğ edildiği tarihten işler (İİK m. 67/1). Takibe itiraz edildiği, alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edilir (İİK m. 62/2). İtirazın iptali davası süresi bu muhtıranın tebliğiyle başlar, borçlunun itiraz tarihiyle değil.
Süre hak düşürücüdür. Mahkeme süreyi kendiliğinden gözetir ve bir yıl geçtikten sonra açılan itirazın iptali davası dinlenmez. İtirazın iptali davası açma süresi kaçırıldığında takip düşmez ama takibe o dosyadan devam edilemez, alacaklının önünde yalnız genel alacak davası kalır.
Süre geçerse ne olur?
Süre geçerse alacak hakkı kaybolmaz, yalnız takibi canlandırma imkânı biter. Bir yıllık süreyi geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır (İİK m. 67/5). Alacaklı bu davayı kazanırsa aldığı ilamla yeni bir ilamlı takip başlatır, eski ilamsız takip dosyası işlemez. Zamanaşımı ise alacağın türüne göre genel hükümlere tabidir.
Gecikmiş itirazda süre nasıl işler?
Gecikmiş itiraz, borçlunun kusuru olmaksızın süreyi kaçırdığı hâldir. Borçlu kusuru olmaksızın bir engel sebebiyle süresinde itiraz edememişse paraya çevirme işlemi bitinceye kadar itiraz edebilir, engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazeretini delilleriyle icra mahkemesine bildirir (İİK m. 65/1, m. 65/2). Mazeret kabul edilirse takip durur (İİK m. 65/4). Daha önce haciz konulmuşsa alacaklı, mazeretin kabulü kararının tefhim ya da tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemez ya da itirazın iptali davası açmazsa haciz kalkar (İİK m. 65/5).
İtirazın iptali davasında görevli mahkeme hangisidir?
Alacağın niteliğine göre genel hükümlerle belirlenen mahkemedir, çünkü dava genel hükümler dairesinde görülür (İİK m. 67/1). İtirazın iptali davası görevli mahkeme sorusunda belirleyici olan takibin konusu alacağın hangi mahkemenin görevine girdiğidir. İcra mahkemesi bu davaya bakmaz, icra mahkemesinin görevi itirazın kaldırılması yoludur (İİK m. 68).
| Alacağın niteliği | Görevli mahkeme | Arabuluculuk |
|---|---|---|
| Adi alacak (kişiler arası borç, senet, sözleşme) | Asliye hukuk mahkemesi | Dava şartı değil |
| Ticari alacak (iki tarafı tacir, ticari iş) | Asliye ticaret mahkemesi | Dava şartı (TTK m. 5/A) |
| İşçi ve işveren alacağı | İş mahkemesi | Dava şartı (7036 sayılı Kanun m. 3) |
| Kira alacağı | Sulh hukuk mahkemesi | Kira uyuşmazlıklarında dava şartı (6325 sayılı Kanun m. 18/B) |
| Tüketici işlemi | Tüketici mahkemesi (sınır altında hakem heyeti) | Tüketici mahkemelerinde dava şartı |
Görev kamu düzenindendir ve mahkeme tarafından kendiliğinden gözetilir. Yanlış mahkemede açılan dava görevsizlik kararıyla sonuçlanır ve dosya görevli mahkemeye gönderilir. Tüketici işlemlerinde parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyeti yolu vardır.
İtirazın iptali davasında yetkili mahkeme hangisidir?
Genel yetki kuralına göre davalı borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir, çünkü dava genel hükümlere tabidir (İİK m. 67/1, HMK m. 6/1). Sözleşmeden doğan alacaklarda sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 10). Taraflar tacirse yetki sözleşmesiyle belirlenen mahkeme esas alınır (HMK m. 17).
İtirazın iptali davası yetkili mahkeme sorusunda takibin yapıldığı icra dairesinin yeri belirleyici değildir. Takip borçlunun yerleşim yerinden başka bir yerde yapılmış olabilir, dava yine genel yetki kurallarına göre açılır. Yetki itirazı ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir.
İtirazın iptali davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Uyuşmazlığın türüne bağlıdır. Ticari davalarda, işçi ve işveren alacaklarında, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ve tüketici işlemlerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m. 5/A, 7036 sayılı Kanun m. 3, 6325 sayılı Kanun m. 18/B). Bu kümelerin dışındaki adi alacaklarda itirazın iptali arabuluculuk zorunlu mu sorusunun cevabı hayırdır.
| Uyuşmazlık türü | Arabuluculuk | Süre | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Ticari dava (konusu para olan alacak, itirazın iptali, menfi tespit, istirdat) | Dava şartı | Altı hafta, en fazla iki hafta uzatılır | TTK m. 5/A |
| İşçi ve işveren alacağı, tazminatı ve bunlara ilişkin itirazın iptali | Dava şartı | Üç hafta, en fazla bir hafta uzatılır | 7036 sayılı Kanun m. 3, 6325 sayılı Kanun m. 18/A |
| Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlık (ilamsız icra yoluyla tahliye hariç) | Dava şartı | Üç hafta, en fazla bir hafta uzatılır | 6325 sayılı Kanun m. 18/B |
| Tüketici işleminden doğan uyuşmazlık | Dava şartı | Üç hafta, en fazla bir hafta uzatılır | Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun |
| Adi alacak (kişiler arası borç, senet) | İhtiyari | Yok | 6325 sayılı Kanun m. 13 |
Arabulucuya başvurmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m. 18/A-2). Davacı son tutanağın aslını ya da onaylı örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır, eklemezse bir haftalık kesin süre verilir (6325 sayılı Kanun m. 18/A-2). Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağa kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez (6325 sayılı Kanun m. 18/A-15).
Ticari itirazın iptali davasında arabuluculuk
Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, ticari dava niteliği varsa arabuluculuk dava şartıdır (TTK m. 5/A-1). Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır ve bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m. 5/A-2). İki şirket arasındaki fatura alacağı ya da tacirler arasındaki sözleşme alacağı bu kapsamdadır.
İş ilişkisinden doğan itirazın iptali davasında arabuluculuk
İş ilişkisinden doğan alacaklarda da dava şartı vardır. İşçi ya da işveren alacağı ve tazminatıyla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da arabuluculuk dava şartıdır (7036 sayılı Kanun m. 3/1). Bu cümle 2023’te eklenmiştir ve işçinin ücret alacağı için başlattığı takibe işverenin itiraz etmesi hâlinde açılacak davayı da kapsar (28.03.2023 tarihli 7445 sayılı Kanun m. 41). Arabulucu başvuruyu üç hafta içinde sonuçlandırır, süre bir hafta uzatılabilir (6325 sayılı Kanun m. 18/A-9).
Kira alacağında itirazın iptali ve arabuluculuk
Kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler hariç, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda arabuluculuk dava şartıdır (6325 sayılı Kanun m. 18/B-1-a). Kira alacağı için başlatılan takibe itiraz edilmesi üzerine açılacak itirazın iptali davası kira ilişkisinden kaynaklandığı için bu kapsamda değerlendirilir. Tahliye talebi ilamsız icra yoluyla yürütülüyorsa istisna uygulanır.
Adi alacakta arabuluculuk gerekir mi?
Adi alacakta gerekmez. İki kişi arasındaki borç ilişkisi, senet alacağı ya da ticari olmayan sözleşme alacağı için açılan itirazın iptali davasında arabuluculuk ihtiyaridir. Taraflar isterse arabulucuya gidebilir, gitmeden doğrudan dava açılması usulden ret sebebi değildir. Dava şartı yalnız kanunla öngörülen uyuşmazlık türlerinde vardır (6325 sayılı Kanun m. 18/A-1).
İtirazın iptali davası nasıl açılır?
Görevli ve yetkili mahkemeye dava dilekçesi verilerek açılır, gerekiyorsa önce arabuluculuk tamamlanır. Dava genel hükümlere tabi olduğu için ispat yükü alacaklıdadır ve alacağın varlığı her türlü delille ispat edilir (İİK m. 67/1). İtirazın iptali davası nasıl açılır sorusunun adımları şöyledir.
- Süreyi kontrol edin: İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl dolmamış olmalıdır (İİK m. 67/1).
- Yolu seçin: Elinizde imzası ikrar edilmiş senet ya da resmî belge varsa itirazın kaldırılması daha hızlıdır (İİK m. 68/1).
- Arabuluculuğu tamamlayın: Ticari, iş, kira ve tüketici uyuşmazlıklarında son tutanak alınır (TTK m. 5/A, 7036 sayılı Kanun m. 3, 6325 sayılı Kanun m. 18/B).
- Dilekçeyi hazırlayın: Takip dosyası numarası, ödeme emri, itiraz dilekçesi, alacağın dayanağı ve deliller eklenir (HMK m. 119).
- Harcı yatırın: Alacak değeri üzerinden nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin ödenir (Harçlar Kanunu m. 28/a).
- Tazminat talep edin: İcra inkâr tazminatı ancak talep hâlinde hükmedilir, dilekçede açıkça istenir (İİK m. 67/2).
Dava sırasında takip dosyası durmaya devam eder. Alacaklı davayı kazanırsa iptal kararını icra dairesine sunar ve takip kaldığı yerden sürer, dosya durumunu icra dosyası sorgulama ekranından izleyebilir.
İcra inkâr tazminatı nedir, yüzde kaç?
İcra inkâr tazminatı, borçlunun itirazının haksız bulunması hâlinde alacaklının talebiyle borçlunun mahkûm edildiği ve hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olamayan tazminattır (İİK m. 67/2). Oran 2012’de yüzde kırktan yüzde yirmiye indirilmiştir (02.07.2012 tarihli 6352 sayılı Kanun m. 11). Mahkeme iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre uygun bir tazminat belirler, alt sınır yüzde yirmidir (İİK m. 67/2).
Tazminat kendiliğinden hükmedilmez. Kanun “diğer tarafın talebi üzerine” der, bu yüzden dilekçede istenmeyen tazminata mahkeme karar veremez (İİK m. 67/2). Tazminatın tespitinde takip talebi ya da davadaki talep esas alınır (İİK m. 67/6). Veli, vasi ya da mirasçı itiraz etmişse tazminat ancak kötü niyetin ispatı hâlinde hükmedilir (İİK m. 67/3).
Kötüniyet tazminatı alacaklı aleyhine ne zaman verilir?
Kötüniyet tazminatı madalyonun öteki yüzüdür. Alacaklı takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse borçlunun talebi üzerine aynı oranda tazminata mahkûm edilir (İİK m. 67/2). Yani madde iki yönlüdür, haksız itiraz eden borçlu gibi haksız ve kötü niyetli takip yapan alacaklı da yüzde yirmiden az olmamak üzere tazminat öder. Borçlu bu tazminatı cevap dilekçesinde talep eder.
Likit alacak şartı nedir?
Likit alacak, miktarı belirli ya da basit bir hesapla belirlenebilir alacaktır. Uygulamada icra inkâr tazminatına ancak alacağın belirli ya da belirlenebilir olduğu hâllerde hükmedilir. Borçlunun itiraz ederken alacağın miktarını hesaplayabilecek durumda olması aranır, çünkü tazminatın gerekçesi haksız itirazdır. Miktarı ancak yargılamayla belirlenebilen bir alacakta itiraz haksız sayılmaz ve tazminat verilmez. Bu değerlendirme dosyaya göre mahkemece yapılır.
İtirazın iptali davasının sonuçları nelerdir?
Kabul kararı itirazı iptal eder, takibi canlandırır ve tazminata yol açar. Ret kararı ise takibin düşmesine ve alacaklının tazminat ödemesine kadar gidebilir (İİK m. 67/2). Sonuçlar iki yönde şöyle sıralanır.
- Kabul, itirazın iptali: Takip itirazdan önceki aşamadan devam eder, alacaklı haciz isteyebilir (İİK m. 67/1, m. 78).
- Kabul, icra inkâr tazminatı: Talep varsa borçlu hükmolunan tutarın en az yüzde yirmisini tazminat olarak öder (İİK m. 67/2).
- Kabul, yargılama giderleri: Harç, vekâlet ücreti ve giderler borçluya yüklenir.
- Ret: İtiraz yerinde görülür, takip devam etmez ve alacak bu dosyada tahsil edilemez.
- Ret, kötüniyet tazminatı: Alacaklı haksız ve kötü niyetliyse borçlunun talebiyle tazminat öder (İİK m. 67/2).
Karar kesinleşmeden icraya konulabilir, çünkü para alacağına ilişkin kararlarda istinaf icrayı durdurmaz (HMK m. 350/1). Borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m. 36). Kararın istinaf edilebilmesi parasal sınıra bağlıdır ve sınır istinaf sınırı yazısında yıl yıl verilir. Haciz aşaması için haciz nedir yazısına bakılabilir.
İtirazın kaldırılması nedir?
Alacaklının elinde belirli nitelikte belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istediği, dava değil dar ve hızlı bir inceleme yoludur (İİK m. 68/1). Takip, imzası ikrar edilmiş ya da noterlikçe tasdik edilmiş borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin yetkileri dahilinde verdikleri makbuz veya belgeye dayanıyorsa alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m. 68/1). İtirazın kaldırılması bu belge şartıyla itirazın iptalinden ayrılır.
Süre geçerse sonuç ağırdır. Altı ay içinde itirazın kaldırılması istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m. 68/1). Alacaklı bu durumda yalnız itirazın iptali davası ya da genel alacak davası açabilir. İcra mahkemesi incelemeyi belgeler üzerinden yapar, ileri sürülen iddia ve savunmalar bekletici mesele yapılamaz (İİK m. 68/4).
İtirazın kesin kaldırılması için hangi belgeler gerekir?
İtirazın kesin kaldırılması belgeye bağlı bir yoldur. Kanun belgeleri sınırlı sayar ve bunların dışındaki belgelerle kaldırma istenemez (İİK m. 68/1).
- İmzası ikrar edilmiş senet: Borçlunun itirazında imzayı inkâr etmediği, borç ikrarını içeren adi senet (İİK m. 68/1).
- Noterlikçe tasdik edilmiş senet: İmzası ya da içeriği noterce onaylanmış borç ikrarı (İİK m. 68/1).
- Resmî daire belgesi: Resmî dairelerin ya da yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri makbuz veya belge (İİK m. 68/1).
- Kredi sözleşmesi ve hesap özeti: Bankaların kredi sözleşmesine dayanan takiplerinde kanunun ayrıca saydığı belgeler (İİK m. 68/b).
Borçlu itirazını geçerli gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir (İİK m. 68/2). Borçlunun itirazı da aynı nitelikte bir belgeye dayanıyorsa kaldırma talebi reddedilir (İİK m. 68/3). İtirazın kaldırılması şartları bu yüzden iki tarafın belgelerinin karşılaştırılmasıyla belirlenir.
İtirazın geçici kaldırılması nedir?
Takip adi senede dayanıyor ve borçlu itirazında imzayı inkâr etmişse alacaklının altı ay içinde başvurduğu yoldur (İİK m. 68/a-1). İcra hâkimi iki taraftan açıklama alır, imza karşılaştırması ve diğer delillerle imzanın borçluya ait olduğuna kanaat getirirse itirazın geçici olarak kaldırılmasına karar verir (İİK m. 68/a-3). İmzayı reddeden borçlu, icra dairesinin yetki çevresi içindeyse duruşmada bizzat bulunmak zorundadır (İİK m. 68/a-2).
Geçici kaldırma kararından sonra ödeme emrindeki süre geçmişse alacaklının talebiyle borçlunun malları üzerine geçici haciz konur (İİK m. 69/1). Borçlu kararın tefhim ya da tebliğinden itibaren yedi gün içinde borçtan kurtulma davası açabilir ve bu davanın dinlenmesi için alacağın yüzde on beşini teminat olarak yatırması gerekir (İİK m. 69/2). Dava açılmaz ya da reddedilirse kaldırma kararı ve geçici haciz kesinleşir (İİK m. 69/3).
İtirazın kaldırılması ve tahliye nasıl istenir?
Kira alacağı için ilamsız icra yoluyla başlatılan tahliye takibinde kiracı itiraz ederse, kiraya veren icra mahkemesinden itirazın kaldırılması ile birlikte tahliye isteyebilir. Bu yol kira sözleşmesinin yazılı ve kiracının imzasının inkâr edilmemiş olması hâlinde açıktır. İtirazın kaldırılması ve tahliye talebi, kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklardaki arabuluculuk şartının istisnasıdır, çünkü ilamsız icra yoluyla tahliye bu şartın dışında tutulmuştur (6325 sayılı Kanun m. 18/B-1-a).
İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması arasındaki fark nedir?
Biri mahkemede açılan tam bir dava, diğeri icra mahkemesinde belge üzerinden yapılan dar incelemedir. İtirazın iptali kaldırılması farkı aşağıdaki tabloda görülür.
| Ölçüt | İtirazın iptali | İtirazın kaldırılması |
|---|---|---|
| Dayanak | İİK m. 67 | İİK m. 68, m. 68/a |
| Merci | Genel mahkeme (asliye hukuk, ticaret, iş, sulh hukuk, tüketici) | İcra mahkemesi |
| Süre | İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl | İtirazın tebliğinden itibaren altı ay |
| Belge şartı | Yok, her türlü delil | Var, kanunda sayılan belgeler |
| İnceleme | Tam yargılama, tanık, bilirkişi, keşif | Belge üzerinden dar inceleme, bekletici mesele yok |
| Kesin hüküm | Alacak hakkında kesin hüküm oluşturur | Oluşturmaz, borçlu menfi tespit davası açabilir |
| Tazminat | Yüzde yirmiden az olmamak üzere (m. 67/2) | Yüzde yirmiden az olmamak üzere (m. 68/7) |
| Arabuluculuk | Ticari, iş, kira ve tüketici uyuşmazlığında dava şartı | Dava olmadığı için dava şartı aranmaz |
| Süre geçerse | Genel alacak davası açılabilir (m. 67/5) | Yeniden ilamsız takip yapılamaz (m. 68/1) |
İki yol birbirini dışlamaz. Alacaklı önce itirazın kaldırılmasını isteyip reddedilirse bir yıllık süre içinde itirazın iptali davası açabilir. Tersine, dava açıldıktan sonra kaldırma yoluna gidilmez. Seçim, elinizdeki belgenin niteliğine ve sürenin ne kadarının kaldığına göre yapılır.
Menfi tespit ve istirdat davası ile ilişkisi nedir?
Borçlu, icra takibinden önce ya da takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir (İİK m. 72/1). Takipten önce açılan davada mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında takibin durdurulmasına ihtiyati tedbir yoluyla karar verebilir (İİK m. 72/2). Takipten sonra açılan davada takip durdurulamaz, yalnız aynı teminatla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (İİK m. 72/3).
İtirazın iptali davası açılmışsa borçlunun ayrıca menfi tespit davası açmasında hukuki yarar kalmaz, çünkü alacağın varlığı zaten o davada tartışılır. Borçlu savunmalarını itirazın iptali davasında ileri sürer. İtirazın kaldırılması yolunda ise kesin hüküm oluşmadığı için borçlu menfi tespit ya da ödeme yapmışsa istirdat davası açabilir (İİK m. 72).
İtirazın iptali davasına cevap dilekçesi nasıl hazırlanır?
Borçlu, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki hafta içinde cevap dilekçesi verir ve savunmalarını bu dilekçede toplar (HMK m. 127). İtirazın iptali cevap dilekçesi hazırlanırken ilk itirazlar, dava şartları ve esasa ilişkin savunmalar ayrı ayrı yazılır.
- Dava şartı itirazı: Arabuluculuk dava şartıysa son tutanağın eklenip eklenmediği (6325 sayılı Kanun m. 18/A-2).
- Süre itirazı: Davanın itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılıp açılmadığı (İİK m. 67/1).
- Yetki itirazı: İlk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürülür (HMK m. 116, m. 117).
- Esasa ilişkin savunma: Borcun doğmadığı, ödendiği, takas edildiği ya da zamanaşımına uğradığı.
- Tazminat talebi: Alacaklının haksız ve kötü niyetli takibi varsa yüzde yirmi tazminat (İİK m. 67/2).
- Deliller: Ödeme dekontları, yazışmalar, sözleşme ve tanık listesi.
Zamanaşımı def’i cevap dilekçesinde ileri sürülmezse sonradan ancak ıslahla ya da karşı tarafın açık muvafakatiyle eklenebilir (HMK m. 141/2). Davada bekleyen başka bir uyuşmazlık varsa bekletici mesele talebi de cevap dilekçesinde yer alır.
İtirazın iptali dava dilekçesi örneği
Aşağıdaki örnek, adi alacağa dayanan ilamsız takipte itiraz üzerine açılan itirazın iptali dava dilekçesinin iskeletidir. Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur, arabuluculuk dava şartı olan uyuşmazlıklarda son tutanak eklenir.
ÖRNEK DİLEKÇE
[Yer] NÖBETÇİ [ASLİYE HUKUK / ASLİYE TİCARET / İŞ] MAHKEMESİNE
İcra dosyası:[Yer] [numara]. İcra Dairesi [yıl]/[dosya no] E.
Davacı (alacaklı):[ad soyad / unvan, T.C. veya vergi no, adres]
Vekili:[avukat adı, adres]
Davalı (borçlu):[ad soyad / unvan, adres]
Dava değeri:[takip konusu tutar] TL
Konu:Borçlunun icra takibine itirazının iptali, takibin devamı ve icra inkâr tazminatı talebidir.
AÇIKLAMALAR
- Davalı aleyhine [alacağın dayanağı, sözleşme / fatura / senet] alacağı için yukarıda numarası yazılı dosyada ilamsız icra takibi başlatılmış, ödeme emri [tarih] tarihinde tebliğ edilmiştir.
- Davalı [tarih] tarihli dilekçesiyle borca itiraz etmiş, itiraz tarafımıza [tarih] tarihinde tebliğ edilmiş ve takip durmuştur (İİK m. 66). İşbu dava bir yıllık süre içinde açılmaktadır (İİK m. 67/1).
- Alacak [sözleşme, fatura, teslim belgesi, yazışmalar] ile sabittir. Davalının itirazı haksızdır ve alacağın miktarı belirlidir.
- [Dava şartı arabuluculuk varsa: Arabuluculuk görüşmeleri … tarihli son tutanakla anlaşmazlıkla sonuçlanmış olup tutanak ektedir.]
HUKUKİ SEBEPLER
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 67, 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan sebeplerle davalının [icra dairesi ve dosya no] sayılı dosyadaki itirazının iptaline, takibin devamına, davalının hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
[Tarih]
Davacı vekili
[Av. ad soyad]
İmza
Ek: [takip talebi, ödeme emri, itiraz dilekçesi, alacak belgeleri, varsa arabuluculuk son tutanağı, vekâletname]
Dilekçede icra inkâr tazminatının açıkça istenmesi önemlidir, çünkü mahkeme talep olmadan tazminata hükmedemez (İİK m. 67/2). Alacağın niteliğine göre mahkeme adı ve hukuki sebepler değişir.
İtirazın iptali davası kontrol listesi
Takibe itiraz gelen alacaklının sırayla bakacağı noktalar aşağıdadır. İtirazın iptali davası kontrol listesi, yol seçimini ve süreleri tek bakışta toplar.
KONTROL LİSTESİ
- İtiraz süresinde mi: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapıldı mı? Süresiz itiraz takibi durdurmaz (İİK m. 62, m. 66).
- İtirazın tebliğ tarihi: Muhtıra ne zaman tebliğ edildi? Bir yıllık ve altı aylık süreler bu tarihten işler (İİK m. 67/1, m. 68/1).
- Belge var mı: İmzası ikrar edilmiş ya da noter onaylı senet, resmî belge varsa icra mahkemesinde kaldırma yolu (İİK m. 68/1).
- İmza inkârı var mı: Varsa geçici kaldırma ve imza incelemesi (İİK m. 68/a).
- Uyuşmazlık türü: Ticari, iş, kira ya da tüketici ise arabuluculuk dava şartı (TTK m. 5/A, 7036 sayılı Kanun m. 3, 6325 sayılı Kanun m. 18/B).
- Görevli ve yetkili mahkeme: Alacağın niteliğine göre mahkeme, davalının yerleşim yeri (HMK m. 6).
- Tazminat talebi: Dilekçede yüzde yirmi icra inkâr tazminatı açıkça istendi mi? (İİK m. 67/2)
- Harç ve ekler: Nispi harcın dörtte biri yatırıldı, takip evrakı ve son tutanak eklendi mi? (Harçlar Kanunu m. 28/a, 6325 sayılı Kanun m. 18/A-2)
Takip ve dava sürelerinin birlikte izlenmesi için Safahat’ın icra ve dava takip araçları kullanılabilir. Üçüncü kişilerdeki alacakların haczi için haciz ihbarnamesi yazısına bakılabilir.
Sık sorulan sorular
İtirazın iptali davası nedir kısaca? İlamsız takibe itiraz üzerine alacaklının bir yıl içinde açtığı, itirazın iptali ve takibin devamı için görülen alacak davasıdır (İİK m. 67/1).
İtirazın iptali davası açma süresi kaç gün? İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıldır, süre hak düşürücüdür (İİK m. 67/1).
İtirazın iptali davası hangi mahkemede açılır? Alacağın niteliğine göre asliye hukuk, asliye ticaret, iş, sulh hukuk ya da tüketici mahkemesinde, davalının yerleşim yerinde (İİK m. 67/1, HMK m. 6).
İtirazın iptali davasında arabuluculuk zorunlu mu? Ticari, iş, kira ve tüketici uyuşmazlıklarında dava şartıdır (TTK m. 5/A, 7036 sayılı Kanun m. 3, 6325 sayılı Kanun m. 18/B). Adi alacakta zorunlu değildir.
İcra inkâr tazminatı yüzde kaç? Hükmolunan tutarın yüzde yirmisinden az olamaz, talep şarttır (İİK m. 67/2).
İtirazın kaldırılması nedir? Belgeye dayanan takipte alacaklının altı ay içinde icra mahkemesinden istediği, dava olmayan dar inceleme yoludur (İİK m. 68/1).
İtirazın kesin kaldırılması ile geçici kaldırılması farkı nedir? Kesin kaldırma imzası ikrar edilmiş ya da resmî belgeye, geçici kaldırma imzası inkâr edilmiş adi senede dayanır (İİK m. 68, m. 68/a).
İtirazın kaldırılması süresi ne kadar? İtirazın tebliğinden itibaren altı aydır, geçerse yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m. 68/1).
İtirazın iptali ve kaldırılması aynı anda istenebilir mi? Aynı anda değil, sırayla kullanılabilir. Kaldırma talebi reddedilirse bir yıl içinde iptal davası açılır.
İtirazın iptali davası kaybedilirse ne olur? Takip devam etmez, alacaklı yargılama giderlerini öder ve haksız, kötü niyetli takipte yüzde yirmi tazminata mahkûm edilebilir (İİK m. 67/2).
Süre geçtiyse alacak davası açılabilir mi? Açılabilir, genel hükümlere göre alacak davası hakkı saklıdır (İİK m. 67/5).
İtirazın iptali davasında karar kesinleşmeden icra olur mu? Olur, para alacağı kararlarında istinaf icrayı durdurmaz (HMK m. 350/1). Borçlu teminatla icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m. 36).
Borçlu ne yapmalı? İki hafta içinde cevap dilekçesi verir, dava şartı ve süre itirazlarını ileri sürer, ödeme belgelerini sunar ve gerekirse kötüniyet tazminatı ister (HMK m. 127, İİK m. 67/2).
İtirazın iptali davası ne kadar sürer? Kanunda süre yoktur, mahkemenin iş yüküne ve delil toplamaya bağlıdır. Belgeye dayanan alacaklarda itirazın kaldırılması çok daha kısa sürer.
Kaynakça
Mevzuat
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 36, m. 58, m. 60, m. 62, m. 65, m. 66, m. 67, m. 68, m. 68/a, m. 68/b, m. 69, m. 72, m. 78
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 5/A
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 3
- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 13, m. 18/A, m. 18/B
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 6, m. 10, m. 17, m. 116, m. 117, m. 119, m. 127, m. 141, m. 350
- 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 28
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, dava şartı arabuluculuk hükümleri
Resmî kaynaklar
