İhtiyati Tedbir Nedir?

İhtiyati Tedbir Nedir?

Son güncelleme

Dava sonuçlanıncaya kadar uyuşmazlık konusu mal veya hakkın korunması için mahkemenin verdiği geçici koruma kararına ihtiyati tedbir denir. İhtiyati tedbir nedir diye bakıldığında dayanak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 389 ile 399. maddeleridir. Kararın uygulanması, tebliğden itibaren bir hafta içinde istenir. Dava açılmadan alınan tedbirde asıl dava, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde açılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 393/1, 397/1).

İhtiyati tedbir ne demek?

Yargılama sürerken hakkın zarar görmesini önleyen geçici bir mahkeme kararıdır. Kanun bu kararı “Geçici Hukuki Korumalar” başlıklı kısmın ilk bölümünde düzenler (HMK Onuncu Kısım, Birinci Bölüm).

Davalar uzun sürebilir. Bu sürede dava konusu taşınmaz satılabilir, araç el değiştirebilir, şirket payı devredilebilir. Hukukta ihtiyati tedbir ne demek sorusunun pratik cevabı, bu tür değişiklikleri dava bitene kadar durduran karardır.

Tedbir, hakkın kendisi hakkında verilmiş bir hüküm değildir. Mahkeme yalnız mevcut durumu korur. Kararın etkisi, aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m. 397/2).

İhtiyati tedbir kararı nedir?

Mahkemenin, talebi kabul ederek neyin üzerine ve ne tür bir koruma konulduğunu gösterdiği yazılı karardır. Mahkeme malın muhafaza altına alınmasına, bir yediemine bırakılmasına ya da bir işin yapılmasını veya yapılmamasını emredebilir (HMK m. 391/1).

Kanun, ihtiyati tedbir kararı nedir sorusunu kararın içeriği üzerinden cevaplar. Kararda bulunması gereken dört unsur sayılmıştır (HMK m. 391/2).

  • Taraflar: Talep eden ile karşı tarafın kimlik ve adres bilgileri, varsa temsilci ve vekil bilgileri.
  • Sebep ve deliller: Tedbirin dayandığı sebebin ve delillerin açık, somut biçimde gösterilmesi.
  • Konu ve tür: Tereddüde yer vermeyecek şekilde neyin üzerine ve ne tür bir tedbir konulduğu.
  • Teminat: Talep edenden istenen teminatın tutarı ve türü.

HMK ihtiyati tedbir hükümleri

Kurallar HMK’nın 389 ile 399. maddeleri arasında yer alır. HMK ihtiyati tedbir hükümleri şartlardan tazminata kadar bütün süreci kapsar. Aşağıdaki tablo hangi konunun hangi maddede düzenlendiğini gösterir.

Madde Konu
HMK 389 Tedbirin şartları
HMK 390 Talep, görevli ve yetkili mahkeme, yaklaşık ispat
HMK 391 Kararın içeriği, ret kararına karşı kanun yolu
HMK 392 Teminat ve teminatın iadesi
HMK 393 Kararın uygulanması (bir hafta)
HMK 394 Karara itiraz (bir hafta)
HMK 395 – 396 Teminat karşılığı veya durum değişikliği sebebiyle değiştirme ya da kaldırma
HMK 397 Dava açma süresi (iki hafta), tedbirin süresi
HMK 398 Tedbire muhalefetin cezası
HMK 399 Haksız tedbir nedeniyle tazminat

Bu kurallar, çekişmesiz yargı işlerinde de niteliklerine uygun olduğu ölçüde uygulanır (HMK m. 389/2). Para alacağını güvenceye alan ihtiyati haciz ise İcra ve İflas Kanunu’nda ayrıca düzenlenir (HMK m. 406/2, İİK m. 257).

İhtiyati tedbir şartları nelerdir?

Kanun iki tehlike hâlinden birinin bulunmasını ve talep edenin davada haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesini arar (HMK m. 389/1, 390/3). Mahkeme ihtiyati tedbir şartları yerine gelmeden karar veremez.

  • Durumun değişmesi tehlikesi: Mevcut durum değişirse hakka kavuşmanın çok zorlaşacağı ya da hiç mümkün olmayacağı endişesi (m. 389/1).
  • Gecikme tehlikesi: Beklemenin bir sakınca ya da ciddi bir zarar doğuracağı endişesi (m. 389/1).
  • Uyuşmazlık konusu: Tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında istenmesi (m. 389/1).
  • Yaklaşık ispat: Davanın esası yönünden talep edenin haklılığının yaklaşık olarak ispat edilmesi (m. 390/3).
  • Sebep ve türün belirtilmesi: Dilekçede dayanılan tedbir sebebinin ve istenen tedbirin türünün açıkça yazılması (m. 390/3).
  • Teminat: Kural olarak teminat gösterilmesi (m. 392/1).

İlk iki şart seçimlik, diğerleri birlikte aranır. Yani iki tehlike hâlinden birinin varlığı yeterlidir.

İhtiyati tedbir hangi hallerde verilir?

Dava konusu mal veya hakkın kaybolma, el değiştirme ya da zarar görme tehlikesi bulunan hâllerde verilir (HMK m. 389/1). Tapu iptali davasında taşınmazın üçüncü kişiye devredilmesi bu tehlikenin tipik örneğidir.

Ortaklık payının devri, dava konusu aracın satışı veya tartışmalı bir yapının sürdürülmesi de benzer durumlardır. Mahkeme bir şeyin yapılmamasına karar vererek bu tür değişiklikleri durdurabilir (HMK m. 391/1).

İhtiyati tedbir hangi hallerde verilir sorusunda sınır uyuşmazlık konusudur. Borçlunun diğer mallarına para alacağı için el konulması tedbirle değil, ihtiyati hacizle sağlanır (İİK m. 257, HMK m. 406/2).

Yaklaşık ispat ne demek?

Talep edenin davada haklı olduğunun güçlü bir ihtimal olarak gösterilmesidir. Kesin ispattan farkı, hâkimin tam bir kanaate varmasının aranmamasıdır.

Kanun yaklaşık ispat ne demek sorusuna bir tanımla cevap vermez. Madde yalnız talep edenin haklılığını “yaklaşık olarak ispat etmek zorunda” olduğunu söyler (HMK m. 390/3).

Tapu kaydı, sözleşme, fatura, yazışma veya tanık beyanı bu amaçla sunulabilir. Belgeler davanın sonunu belirlemez, yalnız tedbirin gerekli olup olmadığını gösterir. Esas hakkındaki değerlendirme yargılamanın sonunda yapılır.

İhtiyati tedbir talebi nasıl yapılır?

Dilekçeyle, dayanılan sebep ve istenen tedbirin türü açıkça yazılarak yapılır (HMK m. 390/3). İhtiyati tedbir talebi dava dilekçesinde veya dava sırasında verilen ayrı bir dilekçeyle ileri sürülebilir.

  1. Dilekçe: Tedbir sebebi, istenen tedbirin türü ve haklılığı gösteren deliller yazılır (m. 390/3).
  2. Harç: Başvurma harcı ödenir (492 s. Harçlar Kanunu, (1) sayılı tarife).
  3. İnceleme: Mahkeme karşı tarafı dinleyerek ya da zorunluluk varsa dinlemeden karar verir (m. 390/2).
  4. Teminat: Mahkemenin belirlediği tutar ve türde teminat gösterilir (m. 391/2-ç, 392/1).
  5. Uygulama: Karar, tebliğden itibaren bir hafta içinde icra dairesine götürülür (m. 393/1).
  6. Dava: Tedbir dava açılmadan alındıysa asıl dava iki hafta içinde açılır (m. 397/1).

Mahkeme talebi reddederse kararını gerekçelendirmek zorundadır ve talep eden bu karara karşı kanun yoluna gidebilir (HMK m. 391/3).

İhtiyati tedbir hangi mahkemeden istenir?

Dava henüz açılmamışsa esasa bakacak görevli ve yetkili mahkemeye, dava açılmışsa yalnız davanın görüldüğü mahkemeye başvurulur (HMK m. 390/1).

Örneğin tapu iptali ve tescil davası asliye hukuk mahkemesinde görülüyorsa, ihtiyati tedbir hangi mahkemeden istenir sorusunun cevabı o mahkemedir. Dava açıldıktan sonra başka bir mahkemeye tedbir için başvurulamaz. Dava dilekçesiyle birlikte istenen tedbir, mahkemece tensip zaptıyla karşı taraf dinlenmeden de karara bağlanabilir.

Dava öncesi ihtiyati tedbir

Asıl dava açılmadan da tedbir istenebilir. Bu durumda başvuru, esas hakkında görevli ve yetkili olacak mahkemeye yapılır (HMK m. 390/1).

Dava öncesi ihtiyati tedbir alan kişinin önünde kısa bir süre vardır. Tedbir talep eden, kararın uygulanmasını istediği tarihten itibaren iki hafta içinde asıl davayı açması gerekir (HMK m. 397/1).

Dava açıldığını gösteren evrak, kararı uygulayan memura ibraz edilerek dosyaya koydurulur ve karşılığında belge alınır. Bu yapılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 397/1).

İhtiyati tedbir kararı kaç günde çıkar?

Kanun bu karar için bir süre öngörmez. Mahkeme talebi dosya üzerinden inceleyebilir ve haklarının derhâl korunmasında zorunluluk varsa karşı tarafı dinlemeden karar verebilir (HMK m. 390/2).

Bu nedenle ihtiyati tedbir kararı kaç günde çıkar sorusunun tek bir cevabı yoktur. Süreyi talebin açıklığı, sunulan deliller ve mahkemenin iş yükü belirler.

Teminat şartıyla verilen kararda, tedbirin uygulanması için önce teminatın gösterilmesi gerekir. Kararda teminatın tutarı ve türü yazılır (HMK m. 391/2-ç).

İhtiyati tedbir teminat oranı ne kadar?

Kanunda genel bir oran yoktur, teminatın tutarını ve şeklini hâkim belirler (HMK m. 87/1, 391/2-ç). Taraflar teminatın şeklini sözleşmeyle kararlaştırmışsa teminat ona göre belirlenir (HMK m. 87/1).

Teminat, talep eden haksız çıkarsa karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zarara karşılık alınır (HMK m. 392/1). Hâkim tutarı belirlerken bu zararı esas alır.

İhtiyati tedbir teminat oranı için sık duyulan “yüzde on beş” ölçüsü, genel kural değildir. Bu alt sınır yalnız menfi tespit davasında icra takibine karşı istenen tedbir için öngörülür (İİK m. 72/2-3).

Durum ve koşullar değişirse hâkim teminatın azaltılmasına, artırılmasına, değiştirilmesine veya kaldırılmasına karar verebilir (HMK m. 87/2).

Teminatsız ihtiyati tedbir

Talep resmî belgeye veya başka bir kesin delile dayanıyorsa ya da durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme teminat alınmamasına karar verebilir (HMK m. 392/1). Bu durumda gerekçenin kararda açıkça belirtilmesi şarttır.

Teminatsız ihtiyati tedbir için ikinci yol adli yardımdır. Adli yardım alan kişiden teminat istenmez (HMK m. 392/1).

İhtiyati tedbir teminatın iadesi

Teminat, tazminat davası açılmadığı anlaşılınca iade edilir. Asıl davadaki hüküm kesinleştikten veya tedbir kalktıktan sonraki bir ay içinde tazminat davası açılmadığı takdirde teminat geri verilir (HMK m. 392/2).

İhtiyati tedbir teminatın iadesi için bu bir aylık bekleme süresinin dolması gerekir. Süre içinde tazminat davası açılırsa teminat o davanın sonucuna kadar tutulur.

İhtiyati tedbir harcı ne kadar 2026?

2026 yılında tedbir talebi için başvurma harcı asliye mahkemelerinde 732,00 TL, sulh mahkemelerinde 335,20 TL’dir. Tedbir kararı için ayrıca 1.206,00 TL maktu karar harcı alınır (492 s. Harçlar Kanunu, (1) sayılı tarife I ve III-2-d).

İhtiyati tedbir harcı, dava konusu değere göre hesaplanan nispi bir harç değildir. Tarife bu karar için sabit tutar öngörür.

Kalem (2026) Tutar Dayanak
Başvurma harcı, sulh mahkemesi 335,20 TL (1) s. tarife I-1
Başvurma harcı, asliye mahkemesi 732,00 TL (1) s. tarife I-2
İhtiyati tedbir karar harcı (maktu) 1.206,00 TL (1) s. tarife III-2-d

Tedbirin icra dairesinde uygulanması, tebligat ve yazışma giderleri bu tutarlara dahil değildir. Bu masraflar ayrıca ödenir. Yargılama sırasında yatırılan gider avansı da ayrı bir kalemdir.

İhtiyati tedbir kararının uygulanması

Karar kendiliğinden uygulanmaz, tedbir isteyen tarafın kararı bir hafta içinde icra dairesine götürmesi gerekir (HMK m. 393/1). Süre, kararın talep edene tefhim veya tebliğinden başlar.

Bu süre kaçırılırsa tedbir kendiliğinden kalkar. Kanuni süre içinde dava açılmış olması da sonucu değiştirmez (HMK m. 393/1).

İhtiyati tedbir kararının uygulanması talebi, kararı veren mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki ya da tedbire konu mal veya hakkın bulunduğu yerdeki icra dairesine yapılır. Mahkeme, kararında belirterek yazı işleri müdürünü de görevlendirebilir (HMK m. 393/2).

Gerekirse zor kullanılabilir. Kolluk kuvvetleri ve köylerde muhtarlar, uygulamayı yapan memurun yazılı başvurusu üzerine yardım etmekle yükümlüdür (HMK m. 393/3).

Memur bir tutanak düzenler ve tedbir konusunu, bulunduğu yeri ve ileri sürülen iddiaları tutanağa geçirir. Tutanağın bir örneği, uygulama sırasında hazır bulunmayan taraflara tebliğ edilir (HMK m. 393/4).

İhtiyati tedbir türleri

Kanun türleri tek tek saymaz, sakıncayı gideren veya zararı önleyen her tedbir mümkündür (HMK m. 391/1). Uygulamada ihtiyati tedbir türleri korunacak mal veya hakka göre şekillenir.

  • Muhafaza altına alma: Dava konusu malın korunmaya alınması (m. 391/1).
  • Yediemine tevdi: Malın tarafsız bir kişiye bırakılması (m. 391/1).
  • Yapma veya yapmama: Bir işin yapılmasının ya da yapılmamasının emredilmesi, örneğin inşaatın durdurulması (m. 391/1).
  • Tapu kaydına şerh: Taşınmazın devrini önlemek için kütüğe kayıt düşülmesi (TMK m. 1010/1).
  • Araç kaydına şerh: Dava konusu aracın tescil kaydına tedbir işlenmesi (m. 391/1).

Tapuya ihtiyati tedbir nasıl konulur?

Mahkemenin tedbir kararı tapu müdürlüğüne bildirilir ve taşınmazın kütüğüne şerh verilir. Kanun bu şerhi “çekişmeli hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları” olarak sayar (TMK m. 1010/1).

Tapuya ihtiyati tedbir nasıl konulur diye soranlar için bildirim genellikle mahkemenin yazdığı müzekkere ile yapılır. Şerh, kararın uygulanmasıyla birlikte kütüğe işlenir (HMK m. 393/1-2).

Araçta ihtiyati tedbir nedir?

Dava konusu aracın devrini önlemek için verilen kararın araç tescil kaydına işlenmesidir. Kayıt, aracın el değiştirmesine karşı korunma sağlar (HMK m. 391/1).

Araçta ihtiyati tedbir, aracın kullanımını kendiliğinden engellemez. Aracın fiilen bağlanması için kararda muhafaza altına alma veya yediemine tevdi tedbirinin ayrıca yazılmış olması gerekir (HMK m. 391/1).

İhtiyati tedbir satışa engel mi?

Kararın içeriğine bağlıdır. Devir ve temlik yasağı içeren bir tedbir, şerh verildiği andan sonra taşınmaz üzerinde hak kazanan herkese karşı ileri sürülebilir (TMK m. 1010/2).

Bu nedenle ihtiyati tedbir satışa engel mi sorusunun pratik cevabı, alıcının korunmamasıdır. Tedbirli bir taşınmazı satın alan kişi, davanın sonucuna katlanmak zorunda kalabilir (TMK m. 1010/2).

İhtiyati tedbir kararına itiraz

Karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire itiraz edilebilir (HMK m. 394/1). Aksine karar verilmedikçe itiraz tedbirin uygulanmasını durdurmaz.

İhtiyati tedbir kararına itiraz yalnız üç konuya dayanabilir. Bunlar tedbirin şartları, mahkemenin yetkisi ve teminattır (HMK m. 394/2).

Tedbir yüzünden menfaati açıkça zarar gören üçüncü kişilerin de itiraz hakkı vardır. Onlar yetkiye değil, yalnız tedbirin şartlarına ve teminata itiraz edebilir (HMK m. 394/3).

İtiraz dilekçeyle yapılır, itiraz sebepleri ve bütün deliller dilekçeye eklenir. Mahkeme ilgilileri dinlemek üzere davet eder, gelmezlerse dosya üzerinden karar verir. İtiraz üzerine tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilir (HMK m. 394/4).

Esas hakkında dava açıldıktan sonra itirazı bu davaya bakan mahkeme karara bağlar (HMK m. 394/2).

Kim itiraz eder? Süre ne zaman başlar? Hangi sebeplerle?
Karşı taraf, uygulamada hazırsa Tedbirin uygulanmasından, bir hafta Şartlar, yetki, teminat
Karşı taraf, uygulamada hazır değilse Uygulama tutanağının tebliğinden, bir hafta Şartlar, yetki, teminat
Menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişi Tedbiri öğrenmesinden, bir hafta Şartlar, teminat

İhtiyati tedbire itiraz süresi

Bir haftadır. Karşı taraf uygulama sırasında hazırsa süre tedbirin uygulanmasından, hazır değilse uygulamaya ilişkin tutanağın tebliğinden başlar (HMK m. 394/2).

İhtiyati tedbire itiraz süresi bazı kaynaklarda “kararın öğrenilmesinden” başlatılır. Kanunda öğrenme tarihi yalnız üçüncü kişiler için başlangıç kabul edilir (HMK m. 394/3).

İhtiyati tedbir istinaf

Tedbir talebinin reddi kararına, yüzüne karşı verilen tedbir kararına ve itiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 341/1-b, 391/3, 394/5).

İhtiyati tedbir istinaf başvurusunu bölge adliye mahkemesi öncelikli olarak inceler ve verdiği karar kesindir (HMK m. 391/3, 394/5). Bu kararlara karşı temyiz yolu yoktur.

İstinaf süresi iki haftadır (HMK m. 345/1). Kanun yoluna başvurulması tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m. 394/5). Dosyanın aslı değil, yalnız dosya ve delillerin örnekleri gönderilir (HMK m. 393/5).

İhtiyati tedbir nasıl kaldırılır?

Kanun tedbirin kalkması veya kaldırılması için beş yol öngörür. Tedbir itirazla, teminat gösterilerek veya durum ve koşullar değiştiğinde talep üzerine kaldırılır. Süre kaçırıldığında ya da nihai karar kesinleştiğinde ise kendiliğinden kalkar. Hangi yolun uygun olduğu başvuranın kim olduğuna ve gerekçesine göre değişir.

  • İtiraz: Mahkeme itirazı haklı bulursa tedbiri kaldırır (HMK m. 394/4).
  • Teminat karşılığı: Aleyhine tedbir verilen kişi, mahkemenin kabul edeceği teminatı gösterirse tedbir değiştirilebilir veya kaldırılabilir (HMK m. 395/1).
  • Durum değişikliği: Durum ve koşulların değiştiği sabit olursa tedbir teminat aranmaksızın değiştirilebilir veya kaldırılabilir (HMK m. 396/1).
  • Süre kaçırma: Bir haftalık uygulama süresi veya iki haftalık dava açma süresi geçerse tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 393/1, 397/1).
  • Davanın sonu: Kararın etkisi, aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesiyle sona erer (HMK m. 397/2).

Teminat karşılığı kaldırmada teminatın tutarı tedbirin değiştirilmesine veya kaldırılmasına göre, türü ise HMK’nın 87. maddesine göre belirlenir (HMK m. 395/2).

İhtiyati tedbir ne zaman kalkar?

Aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesiyle kalkar (HMK m. 397/2). Kanun tedbir için ayrıca yıl veya ay olarak bir süre koymaz.

İhtiyati tedbir ne zaman kalkar sorusunun ikinci cevabı süre kaçırmadır. Bir haftalık uygulama süresinin veya dava öncesi tedbirde iki haftalık dava açma süresinin geçmesiyle tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 393/1, 397/1).

İhtiyati tedbir süresi ne kadar?

Kararın kendisi için bir son tarih yoktur, tedbir aksi belirtilmedikçe nihai karar kesinleşene kadar sürer (HMK m. 397/2). Kısa olan, tarafların uyması gereken usul süreleridir.

İhtiyati tedbir süresi diye sorulan sürelerin başlangıç anları birbirinden farklıdır. Aşağıdaki tablo bunları bir arada gösterir.

İşlem Süre Başlangıç Dayanak
Kararın uygulanmasını isteme 1 hafta Kararın tefhimi veya tebliği HMK 393/1
Dava öncesi tedbirde asıl davayı açma 2 hafta Uygulamanın talep edildiği tarih HMK 397/1
Karşı tarafın itirazı 1 hafta Uygulama veya uygulama tutanağının tebliği HMK 394/2
Üçüncü kişinin itirazı 1 hafta Tedbirin öğrenilmesi HMK 394/3
İstinaf 2 hafta Kararın tebliği HMK 345/1
Teminatın iadesi için bekleme 1 ay Hükmün kesinleşmesi veya tedbirin kalkması HMK 392/2
Tedbire aykırılık için şikâyet 6 ay İhlalin öğrenilmesi HMK 398/1
Haksız tedbir tazminatı 1 yıl Hükmün kesinleşmesi veya tedbirin kalkması HMK 399/3

Tapu üzerindeki ihtiyati tedbir nasıl kalkar?

Tedbirin kalktığı veya kaldırıldığı tapu müdürlüğüne bildirilir ve şerh kütükten silinir. Kanun, kalkan tedbirin ilgili yerlere bildirilmesini zorunlu tutar (HMK m. 397/3).

Tapu üzerindeki ihtiyati tedbir nasıl kalkar diye bakan kişi, önce kaldırma kararının kesinleşip kesinleşmediğine bakmalıdır. Ardından mahkemeden bildirim yazısının tapu müdürlüğüne gönderilmesi istenir.

İhtiyati tedbir sonrası dava açma süresi

İki haftadır ve kararın uygulanmasının talep edildiği tarihten başlar (HMK m. 397/1). Bu süre yalnız dava açılmadan önce alınan tedbirler için geçerlidir.

İhtiyati tedbir sonrası dava açma süresi kararın verildiği veya uygulandığı tarihten değil, uygulamanın istendiği tarihten hesaplanır. Dava açıldığına dair evrak, kararı uygulayan memura ibraz edilir (HMK m. 397/1).

Dava şartı olarak arabuluculuğun öngörüldüğü uyuşmazlıklarda bu süre, arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez (6325 s.K. m. 18/A-16).

Menfi tespit davası ihtiyati tedbir

Borçlu olmadığını ileri süren kişi, menfi tespit davasında icra takibine karşı tedbir isteyebilir. Kanun bu tedbiri yüzde on beşten az olmayan bir teminata bağlar (İİK m. 72/2-3).

Menfi tespit davası ihtiyati tedbir talebinin sonucu, davanın takipten önce mi sonra mı açıldığına göre değişir. Ayrıntılar aşağıda gösterilmiştir.

  • Takipten önce açılan dava: Mahkeme, alacağın yüzde on beşinden az olmamak üzere teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına tedbir yoluyla karar verebilir (İİK m. 72/2).
  • Takipten sonra açılan dava: Takip durdurulamaz. Borçlu yalnız icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir, teminat yine en az yüzde on beştir (İİK m. 72/3).
  • Dava alacaklı lehine biterse: Tedbir kalkar ve alacaklının gecikme zararı teminattan karşılanır. Bu zarar yüzde yirmiden az belirlenemez (İİK m. 72/4).

İcra sürecinin aşamaları için icra takibi sayfasına bakılabilir.

İhtiyati tedbir kararına uymamanın cezası

Altı aya kadar disiplin hapsidir (HMK m. 398/1). Ceza, kararın uygulanmasına ilişkin emre uymayan veya karara aykırı davranan kişiye verilir.

İhtiyati tedbir kararına uymamanın cezası için şikâyet şarttır. Şikâyet, ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde yapılır (HMK m. 398/1).

Esas hakkındaki dava açılmamışsa tedbir kararını veren mahkeme, açılmışsa davanın görüldüğü mahkeme görevlidir (HMK m. 398/1). Taraflar karara tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir ve itiraz üzerine verilen karar kesindir (HMK m. 398/5-6).

Disiplin hapsi kesinleşmeden infaz edilemez. Aykırılık sona ererse, kararın gereği yerine getirilirse ya da şikâyetten vazgeçilirse ceza düşer (HMK m. 398/7-8). Kesinleşmeden itibaren iki yıl geçen karar yerine getirilemez (HMK m. 398/9).

Haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat

Lehine tedbir verilen taraf haksız çıkarsa, karşı tarafın bu yüzden uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür (HMK m. 399/1). Tedbirin kendiliğinden kalkması veya itiraz üzerine kaldırılması da bu sorumluluğu doğurur.

Haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davasında görevli yer, asıl davayı karara bağlayan mahkemedir (HMK m. 399/2). Talep edenin gösterdiği teminat bu zararın güvencesidir (HMK m. 392/1).

Zamanaşımı bir yıldır. Süre, hükmün kesinleşmesinden veya tedbir kararının kalkmasından başlar (HMK m. 399/3).

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz farkı

Tedbir dava konusu mal veya hakkı korur, ihtiyati haciz ise para alacağını güvenceye alır (HMK m. 389, İİK m. 257). İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz farkı en açık şekilde sürelerde görülür.

Konu İhtiyati tedbir İhtiyati haciz
Kanun HMK 389 – 399 İİK 257 – 268
Neyi korur? Uyuşmazlık konusu mal veya hak Rehinsiz para alacağı
Uygulama talebi Tebliğden itibaren bir hafta Karar tarihinden itibaren on gün
Dava veya takip Uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde dava Haczin uygulanmasından (gıyapta tutanağın tebliğinden) itibaren yedi gün içinde takip veya dava
İtiraz süresi Bir hafta Yedi gün
Teminat Kural olarak var, istisnaları HMK 392’de Kural olarak var, ilamlı alacakta aranmaz (İİK 259)
Karar harcı (2026) 1.206,00 TL 1.206,00 TL

İki koruma da adli tatilde görülen işler arasındadır (HMK m. 103/1-a).

İhtiyati tedbir dilekçe örneği

Aşağıdaki şablon, dava açılmadan önce tapu kaydına tedbir istenen bir durum için hazırlanmıştır. İhtiyati tedbir dilekçe örneği yalnız yapıyı gösterir, köşeli parantezli yerler somut olaya göre doldurulur.

  • Mahkeme: [Görevli ve yetkili mahkeme] Asliye Hukuk Mahkemesi Sayın Hâkimliğine
  • Talep eden: [Adı ve soyadı, kimlik numarası, açık adresi]
  • Vekili: [Varsa avukat adı ve adresi]
  • Karşı taraf: [Ad soyad, adres]
  • Konu: Dava açılmadan önce [il, ilçe, ada, parsel] taşınmazın tapu kaydına devir ve temlikinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir konulması talebidir.
  • Açıklamalar: [Uyuşmazlığın kısa özeti, taşınmazın devredilme tehlikesini gösteren olgular, haklılığı gösteren belgeler]
  • Hukuki sebepler: HMK m. 389, 390, 391, 392, TMK m. 1010
  • Deliller: [Tapu kaydı, sözleşme, yazışmalar, tanık]
  • Sonuç ve istem: Taşınmazın tapu kaydına devir ve temlikinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir şerhi konulmasına, takdir edilecek teminat karşılığında karar verilmesini saygıyla talep ederim. [Tarih, imza]

Dilekçede tedbir sebebinin ve türünün açıkça yazılmaması talebin reddine yol açabilir (HMK m. 390/3). Dilekçelerin hazırlanması ve kontrolü için dilekçe hazırlama hizmeti de kullanılabilir.

Sıkça sorulan sorular

İhtiyati tedbir kararı karşı tarafa tebliğ edilir mi? Uygulama tutanağının bir örneği, uygulama sırasında hazır bulunmayan taraflara ve gerekirse üçüncü kişiye tebliğ edilir (HMK m. 393/4).

İhtiyati tedbir nasıl öğrenilir? Karşı taraf tedbiri genellikle uygulama tutanağının tebliğiyle öğrenir (HMK m. 393/4). Taşınmaz veya araç kaydında görülen şerh de tedbirin varlığını gösterir.

Para alacağı için ihtiyati tedbir istenebilir mi? Kural olarak hayır. Para alacağının güvenceye alınması için kanun ihtiyati haciz yolunu öngörür (İİK m. 257, HMK m. 406/2).

Karşı taraf dinlenmeden tedbir verilebilir mi? Evet. Talep edenin haklarının derhâl korunmasında zorunluluk varsa hâkim karşı tarafı dinlemeden karar verebilir (HMK m. 390/2).

Tedbir talebi reddedilirse ne yapılır? Ret kararının gerekçesi yazılır ve talep eden kanun yoluna gidebilir. Bu başvuru öncelikli olarak incelenir ve sonuç kesindir (HMK m. 391/3).

Teminatı kim yatırır? Tedbiri talep eden taraf yatırır. Teminat, haksız çıkması hâlinde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin uğrayacağı muhtemel zararı karşılar (HMK m. 392/1).

İtiraz edilince tedbir durur mu? Aksine karar verilmedikçe durmaz (HMK m. 394/1). İtiraz üzerine verilen karara karşı kanun yoluna gidilmesi de tedbirin uygulanmasını durdurmaz (HMK m. 394/5).

İhtiyati tedbir kaç yıl geçerlidir? Kanun yıl olarak bir süre koymaz. Kararın etkisi, aksi belirtilmedikçe nihai kararın kesinleşmesine kadar devam eder (HMK m. 397/2).

Adli tatilde ihtiyati tedbir istenebilir mi? Evet. İhtiyati tedbir talepleri ve bunlara yapılan itirazlar adli tatil sırasında da görülür (HMK m. 103/1-a).

Çekişmesiz yargı işlerinde tedbir istenebilir mi? Evet. Şartlara ilişkin kural, çekişmesiz yargı işlerine de niteliğine uyduğu ölçüde uygulanır (HMK m. 389/2).

Tedbir kararı ara karar mıdır? Evet, tedbir kararı davayı sona erdirmeyen bir ara karar niteliğindedir. Kanun da tedbir dosyasını asıl dava dosyasının eki sayar (HMK m. 397/4).

Haksız tedbir nedeniyle tazminat davası ne zaman zamanaşımına uğrar? Dava hakkı, hükmün kesinleşmesi ya da tedbirin kalkmasının üzerinden bir yıl geçince zamanaşımına uğrar (HMK m. 399/3).

Kaynakça

Mevzuat

Resmî kaynaklar

Son kontrol tarihi: 10.10.2026.

Share this post